Na de verloren strafschoppenreeks in de vorige EK-finale ging het roer om bij de Engelsen. Penalty’s nemen is niet langer een ‘loterij’ meer, maar een wetenschappelijk project bij de ploeg.
Dat strafschoppen nemen een loterij zou zijn, is een van de grootste dooddoeners in het voetbal. Bovendien is het bewezen niet waar. Toch klampten de vijf voorgangers van Gareth Southgate als bondscoach van Engeland (op Sam Allardyce na) zich stuk voor stuk aan het aloude cliché vast.
Want als het nemen van een penalty op geluk gebaseerd zou zijn, zou je altijd kunnen stellen dat je door botte pech bent uitgeschakeld op een EK of WK.
Als Nederland en Engeland hun halve finale na 120 minuten nog niet hebben beslist, zal het echter allesbehalve een loterij zijn waaraan de (eerste) tien aangewezen veldspelers en twee doelmannen meedoen. Strafschoppen nemen kun je trainen, en veel meer dan dat: het schieten zelf is maar één facet van de wetenschappelijke benadering waarmee de Engelsen tegenwoordig zo’n shoot-out aanpakken.
De uitvinders van het moderne voetbal lopen met een vergelijkbaar strafschoppentrauma rond, zoals dat ook in Nederland het geval is. Engeland won maar 2 van de 6 penaltyseries op een EK, en slechts 1 (uit 4) op een WK.
Nederland, dat bij het laatste WK tegen Argentinië werd uitgeschakeld door strafschoppen, scoort op beide toernooien 1 uit 4. Finalist Spanje doet het bijvoorbeeld aanmerkelijk beter en wint iets meer dan de helft van hun strafschoppenreeksen, gekeken naar alle toernooien.
De finale van het vorige EK, waar Engeland in het eigen Wembley-stadion ten onder ging in de strafschoppenserie tegen Italië (2-3), hakte erin. Wat beklijfde, waren de beelden van Rashford, Sancho en Saka die na hun missers meterslang alleen moesten teruglopen naar de rest van het team.
Het roer moest om. Met die gedachte werd een strafschoppenproject rond de ploeg opgetuigd. Chris Markham, een innovatief type werkzaam bij de Engelse voetbalbond, zocht daarom contact met Geir Jordet. De Noorse sportpsycholoog had als ‘penaltyprofessor’ een boek geschreven over de psychologie achter een strafschoppenserie en dat had wat losgemaakt bij Markham.
Er werd een team van vijf man geformeerd rond de Engelse ploeg dat zich puur op de strafschop ging richten. Het idee van de loterij ging al snel overboord. In plaats daarvan werd, in samenspraak met Southgate, alles binnenstebuiten gekeerd en tegen het licht gehouden dat het nemen van een penalty zou kunnen beïnvloeden: de aanloop, de hoek, de snelheid. Maar ook hoe lang je wacht tot je schiet, het focussen op je ademhaling en het nemen van je tijd als doel.
Want een strafschoppenserie draait bovenal om controle, zei Jordet in tabloid The Sun deze week. ‘Controle hebben over de situatie, hetgeen betekent dat je controle over de ander moet hebben en controle over jezelf.’
Wat de Noor daarmee bedoelde, brachten de Engelsen vrijwel perfect in de praktijk in de kwartfinale tegen Zwitserland. Cole Palmer, Jude Bellingham, Bukayo Saka, Ivan Toney en Trent Alexander-Arnold ze schoten onberispelijk raak. Toney zelfs zonder naar de bal te kijken.
Ook bleek Engeland veel beter in wachten dan de Zwitsers. Die deden er 1,3 seconde over om te schieten, terwijl de Engelsen 5,2 seconden de tijd namen na het fluitje van de scheidsrechter. Ook tartte doelman Jordan Pickford de Zwitsers door ze op te houden met zijn rituelen, waarvoor hij zich zogenaamd excuseerde. Het leek te werken: verdediger Akanji miste meteen.
‘Een erg slimme zet’, vond Jordet het, die de serie vanuit een hoek in het stadion bekeek bij het doel waar de strafschoppen werden genomen. In een paar tweets legde hij uit waarom Engeland zich precies aan het plan had gehouden waar sinds 2021 aan was geslepen. Zo werd elke speler na zijn strafschop opgevangen door een vooraf aangewezen medespeler, om een walk of shame als bij het vorige EK te voorkomen.
Twitter bericht wordt geladen...
En anders dan toen op Wembley, sprak Southgate nu bewust alleen de strafschoppennemers en hun buddies vooraf toe, in plaats van de hele selectie. De fout die hij destijds maakte door Sancho en Rashford er alleen voor de penalty’s in te brengen, maakte hij tegen Zwitserland niet. Alle strafschoppennemers hadden al een paar minuten of langer in de benen.
Bij het project lijkt ook de aanstelling van de Nederlandse spitsentrainer Jimmy Floyd Hasselbaink te horen. De voormalig international laat de Engelsen een paar strafschoppen per training nemen, waar er volgens speler Phil Foden aanvankelijk juist te veel op penalty’s was getraind. Hij en Bellingham spraken na de gewonnen kwartfinale hun waardering over Hasselbaink uit.
Of het penaltyproject garanties biedt voor een goede afloop tegen Nederland, mocht het zo ver komen? Dat zeker niet, aldus Jordet. ‘Garanties heb je nooit. Ook als je een perfect opstelling en routine hebt, kun je missen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant