De eerste keer dat Oranje tegen Engeland speelde, in 1935, wonnen zij. De laatste keer dat we tegen de Three Lions speelden, in 2019, wonnen wij. Vier eeuwen geleden deden we dat in 1667 ook, tijdens de Tocht naar Chatham. Onder bevel van admiraal Michiel de Ruyter voeren de Nederlanders de Theems op. Ze betraden het grond- en zeegebied van de Engelsen, onbevreesd en oneerbiedig.
De Ruyter maakte de strijd zelf niet volledig mee. Onderweg had hij brandend lontpluis ingeademd, waardoor hij zich in zijn kajuit had verschanst en commissaris De Wit het directe toezicht hield. Die voerde het plan van De Ruyter voortreffelijk uit. Een deel van de vloot voer de Theems op als afleiding, maar de ware aanval, het meesterwerk, het trucje van de vrije trap van Weghorst, was het deel van de vloot dat afsloeg de rivier Medway op, bijna tot aan Chatham, waar op dat moment de belangrijkste marinebasis voor de Engelse vloot lag.
Er lagen verraderlijke zandbanken in de Medway, maar twee overgelopen Engelse zeelieden, een calvinistische dissident en een gevluchte smokkelaar, loodsten de Nederlandse schepen er veilig doorheen. Zestig zware schepen in totaal, uitgerust met boordkanonnen en vuurkracht en het korps mariniers – de eerste troepen speciaal getraind voor amfibische aanvallen –, bijgestaan door lichte en wendbare schepen, en twaalf feniksen in vermomming die al brandend vijandige schepen konden rammen. Geen bommen of zwaarden of speerwerk, maar een vuurzee, allesverwoestend en groots.
Voetbal is oorlog zonder geweren, schreef de Britse schrijver George Orwell in 1945. En in het geval van een strijd tussen Nederland en Engeland lijkt dit meer dan waar. We stonden tegenover elkaar in de Boerenoorlogen, hebben meerdere Engels-Nederlandse oorlogen uitgevochten, waren vijanden tijdens de Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen (volgens sommige historici de vijfde en zesde Engels-Nederlandse oorlog) en speelden in totaal tweeëntwintig keer tegen elkaar. We wonnen zeven keer, waarvan eenmaal op een groot toernooi. Dat was in het gedenkwaardige EK van 1988, dankzij een hattrick van Marco van Basten.
Maar bij Chatham, daar op de Medway, boekten we misschien wel onze grootste overwinning tot nu toe. De Engelsen verloren drie grote en tien kleine schepen, en hun vlaggenschepen HMS Unity en HMS Royal Charles werden buitgemaakt en meegesleept naar Nederland. Oorlogstrofeeën. Het was het zwaarste verlies van de Engelse marine, een vernedering in totaliteit, en directe aanleiding voor het einde van de tweede Engels-Nederlandse oorlog.
Twee dagen voor de vrede in het Verdrag van Breda werd getekend, schreef de Britse ambtenaar Samuel Pepys in zijn dagboek: ‘Thus in all things, in wisdom, courage, force, knowledge of our own streams, and succes, the Dutch have the best of us, and do end the war with victory on their side.’ De Nederlanders zijn onze meerdere, en eindigen de oorlog als winnaars. Voetbal is oorlog.
Over de auteur
Danielle Kliwon is gastcolumnist tijdens het EK.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant