Tijdens demonstraties moet hard opgetreden worden tegen ‘links gespuis’, meent de Israëlische minister van Binnenlandse Veiligheid. Daar geeft de politie duidelijk gehoor aan. ‘De politie dreigt een politieke organisatie te worden, een verlengstuk van de rechtse partijen.’
‘Nu! Nu! Nu!’
Iets verderop is onrust: donkere vlekken bewegen naar een groepje mensen rond een vuur, en een aantal mensen in blauwe hesjes rent op de kluwen af, telefoon vooruit, camera aan.
De klok heeft net 11 uur geslagen. Tot dat tijdstip hadden demonstranten in Tel Aviv toestemming om te laten weten dat het wat hen betreft genoeg is. Ze willen een bestand in Gaza – niet zozeer vanwege het lot van de Palestijnen (er zijn maar weinig Israëliërs die zich daar zorgen over maken), maar omdat zij geloven dat het de enige manier is om de gijzelaars levend thuis te krijgen.
‘Onze tijd is bijna om’, zei Ben Silberstein (31) een paar minuten geleden al. ‘Vaak begint het gedonder direct daarna, en grijpt de politie keihard in. Zonder waarschuwing vooraf.’
Over de auteur
Sacha Kester is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over België, Israël en de Palestijnse gebieden, en het Midden-Oosten.
Massale demonstraties zijn niet nieuw in Israël, maar de sfeer is anders dan voorheen. Een jaar geleden gingen mensen de straat op om te protesteren tegen de juridische hervormingen, en ja, zij waren bezorgd, maar tegelijkertijd voelden de bijeenkomsten een beetje als een festival. Er kwamen veel gezinnen op af, er klonk muziek, en gelijkgestemden omarmden elkaar opgetogen.
Na de aanval van Hamas op 7 oktober vielen de demonstraties even stil, en toen ze weer op gang kwamen, ging het niet meer om de juridische hervormingen, maar om de gijzelaars. Er was wanhoop: mensen willen hun familieleden levend terugzien, en smeken de regering om een bestand met Hamas. Daar wordt wel over onderhandeld, maar zowel Hamas als de Israëlische regering weigeren een centimeter op de ander toe te geven, en met elke week die verstrijkt, wordt het onwaarschijnlijker dat de gijzelaars hun lot overleven.
De laatste maanden wordt echter steeds meer geweld gebruikt door de politie – iets wat voorheen alleen gebeurde als Palestijnen de straat opgingen, merkt een demonstrant cynisch op. Vanavond staan er vrachtwagens rond de straten waar wordt geprotesteerd, zodat niemand zomaar weg kan rennen. Bovendien controleert de politie mensen voordat ze zich bij de massa kunnen voegen, en maken ze soms opnamen van gezichten. ‘Dat is niet voor onze eigen veiligheid’, zegt Silberstein. ‘Het is intimiderend.’
Twitter bericht wordt geladen...
Om die reden werd de organisatie Magen Ezrachi opgericht, wat ‘schild van burgers’ betekent. Vrijwilligers in blauwe hesjes delen folders uit aan demonstranten waarin staat uitgelegd wat hun rechten zijn, en welke advocaten ze kunnen bellen als de politie hen heeft mishandeld. Daarnaast maken de vrijwilligers zoveel mogelijk foto’s en filmpjes van het geweld dat later als bewijsmateriaal kan dienen.
‘Het is een zorgelijke ontwikkeling’, vertelt Shanna Orlik (33), een van de oprichters van de organisatie. ‘Onze democratie komt in de verdrukking: bepaalde mensen worden door onze regering beschermd, terwijl burgers van een andere politieke kleur worden aangevallen.’
Daarbij gaat het niet alleen om het politiegeweld, legt Orlik uit. Zo is onlangs een medewerker van premier Benjamin Netanyahu aangesteld als CEO van televisiezender Channel 13, een vrouw die heeft gezegd dat er ‘veel slechte journalisten’ werken omdat ze te veel kritiek hebben op de regering. ‘Dat is mij te eenzijdig, dat gaat onder mijn hoede niet gebeuren’, zou ze volgens de krant Haaretz hebben gezegd.
‘Het is een beproefd model’, zegt Orlik bezorgd. ‘De media de mond snoeren en demonstranten als oproerkraaiers wegzetten. De politie dreigt een politieke organisatie te worden, een verlengstuk van de rechtse partijen. Dat is niet de kant die we in Israël op moeten gaan.’
Deze ontwikkeling vindt niet in een vacuüm plaats. De minister van Binnenlandse Veiligheid, de uiterst rechtse Itamar Ben-Gvir, maakt er geen geheim van dat ‘het linkse gespuis’ wat hem betreft hard wordt aangepakt. Het afgelopen jaar heeft hij ruziegemaakt met hooggeplaatste commandanten die weigerden geweld te gebruiken tegen demonstranten, en een aantal van hen vervangen voor figuren die hem wel tevreden houden. In Israëlische media zijn ondertussen meerdere verhalen verschenen over hoe Ben-Gvir tijdens demonstraties persoonlijk contact onderhoudt met officieren in het veld, en hen directe orders geeft.
Soms gebeurt juist het tegenovergestelde. Als rechtse activisten vrachtwagens met hulpgoederen voor Gaza met geweld proberen tegen te houden, grijpt de politie niet in. Er is nog geen enkele zaak gestart tegen dergelijke activisten – de enkeling die is gearresteerd, werd kort daarna weer vrijgelaten.
Ondertussen poken andere politici het vuurtje tegen andersdenkenden op. Parlementariër Nissim Vaturi zei vorige maand bijvoorbeeld dat degenen die tegen de regering demonstreren ‘een arm van Hamas’ zijn. Premier Netanyahu zwijgt over het politiegeweld, terwijl zijn zoon Yair driftig twittert dat de demonstranten Tel Aviv terroriseren en daarmee Hamas helpen.
‘En dan krijg je dus dit’, zegt Orlik terwijl ze filmpjes laat zien van mensen die rustig langs de kant van de weg staan, om vervolgens door de politie aan hun haren te worden weggesleurd en nog een paar trappen na krijgen. Dan komt er een nieuwe video binnen van een politieman die tegen een demonstrant schreeuwt dat hij hem in elkaar gaat schoppen en zijn moeder gaat verkrachten.
‘Nu! Nu! Nu!’
Ben Silberstein was op tijd bij het opstootje in Tel Aviv, en heeft gefilmd hoe een parlementariër van de linkse Arbeiderspartij een klap in het gezicht kreeg van een agent. Hij schudt zijn hoofd. ‘Ik kom tegenwoordig met een steen in mijn maag naar de demonstraties’, vertelt hij. ‘Het is niet goed dat ik bang moet zijn voor de politie. Dat ken je van de televisie, uit andere landen, zoals Rusland of China. Het is vreselijk om te zien dat de democratie hier ook uit elkaar kan vallen.’
Geselecteerd door de redactie
Live Israël-Gaza: Twee Israëlische burgers omgekomen door raketaanval Hezbollah
Zoveel doden in Gaza: ‘Israël tolereert veel meer burgerslachtoffers dan bij eerdere conflicten’
Lees hier het liveblog terug over de oorlog in Gaza van de week van 1 tot en met 7 juli
Source: Volkskrant