Karamba Diaby, het eerste in Afrika geboren lid van het Duitse parlement, trekt zich volgend jaar terug uit de landelijke politiek. De sociaal-democraat (SPD) wordt al jaren bedreigd vanwege zijn afkomst. In afscheidsinterviews haalt hij uit naar de agressieve toon van het ultrarechtse AfD.
Op de oranje voordeur van het kantoor van Karamba Diaby, het eerste in Afrika geboren Duitse parlementslid, zaten sinds vorig jaar mei zwarte schroeiplekken. Er was brand gesticht door een geesteszieke man, die de politicus al een jaar racistische berichten stuurde.
Het was niet voor het eerst dat Diaby’s werkplek in de Oost-Duitse stad Halle het doelwit was van geweld: in 2015 werden de ramen ingegooid, in 2020 werd het beschoten. Beide keren gingen de daders vrijuit. Desondanks heropende de SPD’er in december dezelfde deur op de begane grond. ‘Wij laten ons niet intimideren’, zei hij tegen de aanwezige pers. Het is tekenend voor Diaby, die vanwege zijn Afrikaanse afkomst en zwarte huid zijn hele politieke carrière racistische bedreigingen kreeg, maar zich weigerde te verstoppen.
Over de auteur
Iva Venneman is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over Duitsland en België.
Toch maakte hij afgelopen week bekend dat hij zich bij de volgende parlementsverkiezingen niet meer verkiesbaar stelt. Hij heeft daarvoor meerdere redenen, maar een daarvan is het overschrijden van een ‘rode lijn’, zei hij in de podcast van tijdschrift Politico. Want ook zijn medewerkers worden sinds kort bedreigd en onder druk gezet om te stoppen met voor hem te werken. ‘Dat mag deze samenleving niet accepteren.’
Diaby werd geboren in 1961 in Marssasoum, een kleine stad in Senegal. Hij verloor zijn beide ouders op jonge leeftijd; zijn moeder aan complicaties na zijn geboorte, zijn vader zeven jaar later aan een blindedarmontsteking. Diaby’s zeventien jaar oudere zus en haar man voedden hem daarom op. Het parlementslid zei later dat deze ‘sterke interfamiliaire solidariteit’ hem inspireerde om voor de zwakkeren in de samenleving op te komen.
De studiebeurs die Diaby in 1985 van Oost-Duitsland kreeg, bepaalde het verdere verloop van zijn leven. Hij kwam terecht in Halle, waar hij naartoe wilde vanwege de Martin Luther Universiteit. Hij veronderstelde dat die naar de Amerikaanse dominee en burgerrechtenactivist was vernoemd. Toen hij ontdekte dat het hier om een referentie aan de grondlegger van het protestantisme ging, was hij al een paar maanden met zijn studie chemie bezig. Dus bleef hij maar.
In Halle maakte Diaby kort daarna de val van de muur mee, en de moeizame overgangsperiode nadien. Hij ontmoette er zijn vrouw, kreeg kinderen en promoveerde. Hij werkte voor verschillende non-profitorganisaties en voor de deelstaat Sachsen-Anhalt, voordat hij de politiek in ging. In 2009 werd hij, zonder veel bombarie, in zijn woonplaats verkozen tot gemeenteraadslid.
Hoe anders ging dat in 2013, toen Diaby tot de Bondsdag toetrad. Dat historische moment trok zelfs internationale media-aandacht; onder meer The New York Times schreef erover. De SPD’er was een van de twee eerste zwarte parlementsleden in de Duitse geschiedenis, samen met CDU’er Charles H. Huber, die in hetzelfde jaar een zetel in de Rijksdag kreeg. Diaby, die sinds 2001 Duits staatsburger is, was daarnaast de eerste in Afrika geboren Duitse volksvertegenwoordiger.
Toch wilde Diaby zich nadrukkelijk niet profileren als een politicus die zich alleen om thema’s als ontwikkelingshulp of racisme bekommerde. En dat lukte. Zijn belangrijkste wapenfeiten als parlementslid zijn onder meer de verhoging van het minimumloon en wetgeving die het makkelijker maakt om hooggeschoolde arbeidsmigranten uit het buitenland naar Duitsland te laten komen. ‘Dat zijn een paar voorbeelden, die me erg trots maken’, schreef hij in een afscheidsbericht op Instagram.
Maar landelijke bekendheid kreeg hij vooral door de vele (doods-)bedreigingen die hij al als gemeenteraadslid ontving. Hij kreeg meerdere keren politiebeveiliging. De aanslagen op zijn kantoor vormden het tragische dieptepunt.
Diaby’s ervaringen en zijn vertrek uit de landelijke politiek kunnen daarom niet los worden gezien van het toenemend geweld tegen politici in Duitsland. Vorig jaar werden in totaal 2.790 van dat soort geweldsincidenten gemeld. En ook dit jaar vond er, in aanloop naar de Europese Parlementsverkiezingen, een reeks aanvallen op politici plaats in Duitsland. Twee partijgenoten van Diaby raakten daarbij zwaargewond.
Deze geweldstoename houdt volgens Diaby verband met de opkomst van de AfD, die in 2017 tot de Bondsdag toetrad. In de interviews die hij naar aanleiding van zijn vertrek gaf haalde hij dan ook uit naar deze radicaal-rechtse partij. ‘We horen agressieve debatbijdragen van collega’s van de AfD’, zei hij in de Politico-podcast. ‘We horen denigrerende en kwetsende dingen in hun toespraken. Ik ben van mening dat deze agressieve manier van spreken een voedingsbodem is geworden voor geweld en agressie op straat.’
Met nog dik een jaar tot aan de volgende Duitse parlementsverkiezingen zal Diaby nog niet direct uit de landelijke politiek verdwijnen. En ook daarna kan hij zomaar nog ergens opduiken. Hij vindt het, na twaalf jaar parlementslid en met zijn 63ste verjaardag in aantocht, tijd om ‘nieuwe wegen in te slaan’ en ‘ruimte te maken voor een nieuwe generatie’, zei hij tegen Politico. ‘Maar ik ben en blijf een politiek dier.’
Diaby omschreef zichzelf tegenover tijdschrift Der Spiegel als 95 procent Duits en 5 procent Senegalees. De Senegalees in hem is geen fan van Duits eten en begrijpt niet waarom Duitsers zo graag over het weer praten.
Diaby brengt zijn weekenden graag door in zijn moestuin, hij hoopt daar meer tijd voor te hebben als hij stopt als parlementariër.
Ooit solliciteerde Karamba Diaby voor een baan bij een chemiebedrijf dat Caramba heette. Hij kreeg nooit reactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant