Sprinter Churandy Martina (40) doet in Parijs voor de zesde maal mee aan de Olympische Spelen. Een unieke prestatie van de snelste man van Nederland (en Curaçao).
Met een laatste plaats op de 100 meter nam Churandy Martina zondag na zeventien jaar afscheid van de FBK Games, maar aan zijn gemoedstoestand was dat niet te merken. Hij keek vooruit, naar de Olympische Spelen van Parijs.
Vrolijk toonde hij de olympische tattoo op zijn linkeronderarm. In de vijf ringen staan de vijf jaartallen van zijn eerdere deelnames: 04, 08, 12, 16, 20. Voor de zesde keer heeft hij iets speciaals in gedachten, geïnspireerd door de koninklijke onderscheiding die hij kort voor zijn laatste race kreeg: ‘Een kroontje boven de ringen.’
Het vooruitzicht van een olympisch afscheid, als lid van de 4x100-meter-estafetteploeg, heeft de 40-jarige Martina de afgelopen jaren gemotiveerd. Dinsdag werd het officieel: hij gaat voor de zesde maal naar de Spelen.
Dat is uitzonderlijk. De Amerikaanse sportstatisticus Bill Mallon becijferde onlangs het aantal deelnemers sinds 1896, toen de eerste moderne Olympische Spelen werden gehouden: 112.869. Daarvan hebben er slechts 114 zesmaal meegedaan: oftewel 0,1 procent. Wat Martina nog specialer maakt: hij heeft tweemaal gelopen onder de vlag van de Nederlandse Antillen en (straks) viermaal voor Nederland.
Van zijn persoonlijke prestatie heeft Martina in Parijs geen hoge verwachtingen. De estafettelopers plaatsten zich als zestiende en laatste voor Parijs. Hij is op grond van zijn tijden dit seizoen het zesde lid van de ploeg: de kans bestaat dat hij alleen als reserve aanwezig is. Het deert hem niet. Als mentor en ervaringsdeskundige kan hij zijn opvolgers helpen. ‘Ze kunnen de finale halen’, stelde hij in Hengelo zonder spoor van twijfel.
Als eeuwige optimist (‘komt goed!’) heeft Martina zich de afgelopen twintig jaar geliefd gemaakt bij pers, publiek en andere topsporters. Hoewel hij vaak aangaf dat de letter C in zijn gouden hoektand staat voor Churandy, Curaçao en champion is een vierde interpretatie ook toepasselijk: charme. Hij is het vrolijke gezicht van de Nederlandse atletiek, een cadeau dat te danken is aan een bureaucratische maatregel van het IOC.
‘Ik ging naar bed’, zei Martina over de onverwachte opheffing van de Nederlandse Antillen als zelfstandige sportnatie, in november 2010. ‘Ik stond de volgende dag op en ik hoorde dat ik voor Nederland ging lopen.’
Zijn onverwoestbare goede humeur, ook als er vanwege hardnekkige blessures en mindere prestaties reden was tot somberheid, heeft een nadeel. Het heeft het zicht op zijn unieke talent de laatste jaren overschaduwd. Hij is de 25ste man aller tijden die de belangrijkste tijdsbarrières op de sprint heeft geslecht: onder de 10 seconden op de 100 meter, onder de 20 seconden op de 200 meter.
Zoiets leek lange tijd volstrekt onmogelijk. ‘Ik wist honderd procent zeker dat het een geintje was’, zei oud-sprinter Timothy Beck in 2005, nadat hij had vernomen dat Martina als eerste atleet met een Nederlands paspoort de magische 10-secondengrens op de 100 meter had doorbroken. De 19-jarige student uit Curaçao kwam in de Texaanse grensstad El Paso tot 9,93. ‘Het kon niet waar zijn’, zei het toenmalige lid van de estafetteploeg.
Martina liep die eerste toptijd met iets te veel rugwind: 0,2 meter per seconde rugwind meer dan de toegestane 2 meter. Voor de experts deed dat er niet toe. Wat telde was dat Martina zijn benen sneller kon laten bewegen dan een mens hardop kan tellen: 46 kaatsende passen in 10 seconden.
Zijn talent bleek drie jaar later tijdens de Olympische Spelen van Beijing. Martina dook driemaal onder de 10 seconden: 9,99 in de eerste ronde, 9,94 in de halve finale en 9,93 in de finale (0.0 rugwind). Met die tijd en een vierde plaats (0,02 van het brons) behoorde hij plotseling tot de mondiale sprintelite, al werd zijn prestatie overschaduwd door het wereldrecord van Usain Bolt (9,69).
Zijn sportieve hoogte- én dieptepunt volgde enkele dagen later op de 200 meter. Opnieuw doorbrak hij een magische grens: van 20 seconden. Hij liep met 19,82 naar de tweede plaats, achter Bolt. Na een ereronde sloeg de vreugde om in verdriet. Zijn zilveren medaille moest hij inleveren omdat hij in de bocht met zijn linkervoet op de lijn was gestapt. Dat was destijds streng verboden.
‘Nu niet meer’, zei hij zondag in Hengelo lachend, alsof de tijd die oude wond heeft geheeld. Hij bezit de zilveren plak al jaren, ondanks de diskwalificatie. De Amerikaan Shawn Crawford vond de uitsluiting zo belachelijk dat hij de hem toegekende medaille aan Martina schonk.
Zijn beste prestaties bewaarde Martina steevast voor de Olympische Spelen. In 2012, voor het eerst in de kleuren van Nederland, werd hij vijfde op drie afstanden: de 100 meter, 200 meter en de 4x100 meter estafette. Vier jaar later, in Rio de Janeiro, pakte hij opnieuw de vijfde plaats op de 200 meter. Ondertussen was hij de aanjager van de Nederlandse estafette, die dankzij hem een sterk Antilliaans karakter kreeg.
Die estafetteploeg, financieel gesteund door NOCNSF, heeft er ook voor gezorgd dat Martina tot zijn 40ste sprinter heeft kunnen blijven. Want hoe goed hij in zijn hoogtijdagen ook was, al in 2016 gaf hij aan dat hardlopen geen vetpot was. De tijd van lucratieve contracten was voorbij.
‘Als je niet goed bent, gaat er meteen 30 of 40 procent van je contract af’, zei hij in Rio de Janeiro in een zeldzaam moment van bespiegeling. ‘Je moet dingen betalen. Als je niet genoeg verdient met atletiek, moet je iets anders gaan doen. Als ik het zo moet blijven doen, dan gaat het niet lukken.’
Rentenieren zit er dus niet in voor Martina, hoe stellig hij zich dat ook had voorgenomen toen hij Nederland verkoos boven Aruba, het eiland dat anders dan Curaçao nog wel een zelfstandige sportstatus heeft. Medailles en toptijden zouden zich vertalen in sponsors en euro’s, dacht hij. In 2011 zag hij zichzelf na zijn pensionering luieren op Fiji, of de Bora Bora-eilanden in de Grote Oceaan.
Het zal nu vermoedelijk Curaçao worden, de geliefde geboorteplek waarvoor hij een lopende reclame is. Dat zal nog lang zo blijven, want hoewel Martina twaalf jaar geleden voor het laatst een 100 meter in minder dan 10 seconden liep: hij zal nog lang te boek staan als de snelste man van het koninkrijk.
Churandy Martina lanceerde twee jaar geleden onverwacht een bezorgservice: ChuRunDy. Boodschappen zouden door hardlopers worden bezorgd. De boodschap, die door verschillende media werd opgepikt, bleek een 1 aprilgrap.
Martina raakte in september 2015 betrokken bij een ongeval. De auto die hij bestuurde, sloeg buiten zijn schuld over de kop. Hoewel hij zelf slechts lichte verwondingen had, brak mede-atleet Terrence Agard zijn nek. Na een lange revalidatie veroverde Agard bij de Spelen van Tokio zilver als lid van de 4x400-meter-estafetteploeg.
De sprint is vergeven van de dopinggebruikers, onder wie een oud-trainer (Dennis Mitchell) en teamgenoot (Justin Gatlin) van Churandy Martina. Hij is in twintig jaar tijd nooit betrapt op een verboden middel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant