In Frankrijk lukt wat in Nederland niet eens is geprobeerd. Met succes vormde links een front tegen Marine Le Pen en haar Rassemblement National. Extreemrechts blijft buiten de regering. Niet omdat de verschillen tussen linkse partijen er kleiner zijn – integendeel. Maar groter is het besef van gevaar. En groter de bereidheid om voor een hoger goed de onderlinge strijd even op te schorten.
Precies zoals de Amerikaanse politicoloog Daniel Ziblatt bepleitte in een mooi interview zaterdag door Maral Noshad Sharifi. De schrijver van How Democracies Die (2018) legt voor de doorbraak van autoritaire nationalisten de schuld bij politici uit het midden. ‘Het gaat mis wanneer gematigde politici antidemocratische extremen tolereren, vergoelijken of met hen samenwerken.’
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Net wat de nieuwe VVD-leider deed. Dilan Yesilgöz hoopte op electoraal gewin bij een flirt met Wilders. Nu zit ze vastgepind in het eerste radicaal-rechtse kabinet in de Nederlandse geschiedenis. Waar ook zij een nieuwe bestuurscultuur beloofde, presenteerde zich een Kabinet van Onvermogen. Wilders die geen minister-president mocht worden, is in de Kamer een opgeladen megabatterij van haat, venijn en vernielzucht – ook tegen zijn eigen premier.
Met haar dure misrekening geeft Yesilgöz blijk van een eigenschap die extreemrechtse leiders kenmerkt: opportunisme en leugens gericht op eigen profijt. In haar Schoo-lezing bepleitte Yesilgöz het beschermen van de rechtsstaat. Zodra ze daar zelf beter van meende te worden, opende ze de branddeur naar de partij die de rechtsstaat loochent.
Die politieke stijl toont zich in volle glorie bij Donald Trump, Vladimir Poetin, bij Afrikaanse dictators en bij de Hongaarse premier Viktor Orbán. Het conservatieve populisme rond familiewaarden is een voorwendsel voor het zich toe-eigenen van de staat. De vrije pers wordt afgebroken en onafhankelijke rechters ontslagen, met als doel een vrij speelveld om de vruchten van de staat te verdelen in eigen kring.
Zo behoudt de autoritaire leider zijn macht. Zo gebeurt dat in Oeganda, zo gaat het in Hongarije en Rusland: rondom de autocraat mag een roofzuchtige elite zich verrijken. Daarom steunt ze hem onvoorwaardelijk. De corruptie en het jatten worden aan het oog onttrokken door een rookgordijn van leugens.
Eerder dit jaar wankelde Orbáns regime door een schandaal rond kindermisbruik; het onthulde de bedrieglijkheid van Orbáns vrome verhaal van christelijke waarden die zouden worden bedreigd door Europese pedofilie en genderpolitiek. Net als in Rusland is de economie in handen van steenrijke oligarchen. Geen toeval dat volgens Transparancy International Hongarije het meest corrupte EU-land is.
Deze week richtte Orbán een nieuwe groep in het Europees Parlement op: Patriots for Europe. Als eerste sloot zich de PVV aan. Weer die doublespeak: kun je je Patriot voor Europa noemen met Poetin als bestie? Hongarije was net EU-voorzitter of Orbán stond al grijnzend in het Kremlin. En meteen door naar Xi, ook zo’n fijne vriend voor Europees patriottisme, die met investeringen uit Beijing de leiband aanlegt. Buigen voor de tsaar, knielen voor de keizer, feitelijker is de naam Verraders van Europa.
Het is letterlijk duisternis versus de verlichting van de open samenleving. Zonder vrije pers wist niemand van Ronald Plasterks zelfverrijking ten koste van de universiteit. Had niemand gehoord hoe belangrijk BBB-kopstuk Mona Keijzer stikstofnormen vindt – om een hospice tegenover haar huis tegen te houden.
In het duister woekert de rot, gedijen hypocrisie en corruptie. En dan, mochten de door extreemrechts opgetrokken hordes buitenlanders ooit Europa bestormen, is van dat unieke beschavingsproject weinig over. Wat het verdedigen waard was, is dan allang kapot.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant