Op de klimaattop in Kopenhagen (2009) besloot de wereld dat rijke landen ontwikkelingslanden financieel moeten helpen klimaatverandering aan te pakken. De kosten: 100 miljard dollar. Hoewel dat bedrag op papier is behaald, is de vraag of arme landen er echt iets mee opschieten.
In 2022 hebben rijke landen 115,9 miljard dollar besteed aan klimaatfinanciering voor arme landen, schreef de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Het zou de eerste keer zijn dat donorlanden het afgesproken doel van 100 miljard dollar per jaar hebben gehaald. Over dat bedrag is veel gesproken op VN-klimaattoppen; in 2009 in Kopenhagen werd er officieel een klap op gegeven en het werd in 2015 ook vastgelegd in het Parijsakkoord.
Maar het bedrag klopt niet, stelt Oxfam Novib in een rapport dat woensdag naar buiten komt. De organisatie houdt zich bezig met (klimaat)rechtvaardigheid en deed de afgelopen tijd onderzoek naar de bijdragen van rijke landen. Een belangrijke conclusie van Oxfam is dat het door OESO genoemde steunbedrag in werkelijkheid een stuk lager ligt. De organisatie schat die bijdrage op 28 tot 35 miljard dollar: ongeveer een derde van de afgesproken 100 miljard.
Oxfam komt tot dat bedrag doordat de de klimaatsteun in werkelijkheid meestal leningen zijn. Die worden vaak meegeteld als volledige steun, terwijl ontvangende landen het geld moeten terugbetalen. Vaak wordt er ook rente over die klimaatleningen geheven, wat juist bijdraagt aan groeiende schuldenlast van ontwikkelingslanden.
Belangrijk om te vermelden is dat ondanks dat de wereld deze klimaatsteun met elkaar heeft vastgelegd in het Parijsakkoord, het juridisch niet bindend is. Ook zijn donorlanden niet verplicht het geld te verstrekken als gift (tegenover een lening, investering of subsidie).
Oxfam stelt dat ontwikkelingslanden vaak harder getroffen worden door de gevolgen van klimaatverandering, veroorzaakt door rijke landen. Een voorbeeld is Bangladesh, dat het zwaar te verduren heeft door zeespiegelstijging en extreem weer.
"Mensen en landen zijn nu al slachtoffer van recordhittegolven, extreme stormen en overstromingen. Daarom is eerlijke klimaatfinanciering hard nodig. Leningen die worden verstrekt onder het mom van klimaathulp, zijn oneerlijk", vindt klimaatexpert Hilde Stroot van Oxfam Novib. "De landen waar het geld naartoe moet gaan, worden nu driedubbel gestraft."
Het rapport laat ook zien dat het systeem van klimaatfinanciering op andere manieren rammelt. Zo komt het geld niet altijd bij de projecten terecht waarvoor het bedoeld is, zoals zonneparken, duurzame landbouw of elektrische fornuizen. Soms belandt de steun bij andere projecten met een 'klimaatsausje', zoals een nieuwe kolencentrale met geavanceerde luchtzuivering, of de bouw van een vliegveld dat ook een paar zonnepanelen heeft.
In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet valt te lezen dat er fors wordt gesneden in het budget voor ontwikkelingssamenwerking. Daar worden namelijk miljarden minder voor uitgetrokken. Dat betekent dat er ook minder steun vanuit Nederland komt om ontwikkelingslanden te helpen bij het nemen van klimaatmaatregelen, legt Stroot uit.
"Als rijk land met een historisch hoge CO2-uitstoot zou Nederland de klimaatfinanciering juist moeten verhogen", zegt ze. "Door achter de dijken weg te duiken lossen we het wereldwijde klimaatprobleem niet op."
Source: Nu.nl algemeen