Het ‘republikeinse front’ in Frankrijk heeft gewerkt. Links en het midden verenigden zich om een grote overwinning van het radicaal-rechtse Rassemblement National te verhinderen. Het RN rook aan de macht, maar bleef ver achter bij de verwachtingen.
Marine Le Pen hield zich zondagavond groot. ‘Onze overwinning is slechts uitgesteld’, zei ze. Haar Rassemblement National haalde het beste resultaat uit zijn geschiedenis. Hoe kon ze daar teleurgesteld over zijn?
Toch klonken haar woorden onwaarachtig. Het RN had aan de macht geroken. Een paar weken geleden werd nog gesproken over de mogelijkheid dat de partij de absolute meerderheid zou behalen. Jordan Bardella, de pas 28 jaar oude protegé van Le Pen, zou zijn intrek nemen in het Matignon, het paleis waar de Franse premier zetelt.
Over de auteur
Peter Giesen is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk.
Na de eerste ronde van 30 juni ging het RN fier aan kop, bij de tweede ronde viel de oogst tegen. Uiteindelijk eindigde de partij als derde met 143 zetels, ver verwijderd van de absolute meerderheid van 289 zetels. De druiven waren zuur voor sommige radicaal-rechtse politici. ‘De Fransen zijn klootzakken! Een volk van idioten!’, zei RN-afgevaardigde Julien Odoul. ‘Ze zullen de prijs betalen voor hun onderwerping, voor hun non-keuze.’
Bardella gaf echter toe dat de partij fouten heeft gemaakt. Hoewel Marine Le Pen de partij al heel lang een fatsoenlijk imago probeert te geven, doken er toch weer kandidaten op met een besmet verleden. Een kandidaat bleek ooit gefotografeerd met een nazi-pet, een andere had medewerkers van het stadhuis gegijzeld, gewapend met een karabijn. ‘In sommige districten hebben we niet de goede keuze voor een kandidaat gemaakt, en ik aanvaard mijn deel van de verantwoordelijkheid daarvoor’, zei Bardella.
De belangrijkste reden voor de tegenvallende uitslag van het RN is echter het ‘front républicain’, het republikeinse front waarin links en het midden zich hadden verenigd om radicaal-rechts de pas af te snijden.
Na de eerste ronde van 30 juni waren er 306 triangulaires, uitslagen waarbij drie kandidaten overbleven voor de tweede ronde. Het linkse NFP trok 125 kandidaten terug, die in de peilingen de derde positie hadden tegenover een tegenstrever van het RN. Ensemble, het blok dat president Macron steunt, trok 80 kandidaten terug.
Op die manier werd de stem tegen het Rassemblement National niet verdeeld over twee kandidaten. Daardoor verloren 154 RN-kandidaten die in de eerste ronde nog als eerste waren geëindigd. Onder hen Marie-Caroline Le Pen, de zus van Marine, die in de Sarthe nipt werd verslagen door een radicaal-linkse kandidaat, nadat de vertegenwoordiger van Ensemble zich had teruggetrokken. In Bouches-du-Rhône versloeg een kandidaat van het RN zijn linkse rivaal juist met een klein verschil, omdat de vertegenwoordiger van Ensemble in de race wilde blijven.
Vooral linkse kiezers hebben in grote meerderheid op een rechtse kandidaat gestemd om het RN te blokkeren. De kiezers van Ensemble hebben minder vaak op een linkse kandidaat gestemd, zeker als die het radicaal-linkse La France Insoumise vertegenwoordigde.
Terugtrekken is ‘absoluut effectief’ geweest, zei opiniepeiler Gaël Sliman tegen nieuwszender France Info: ‘De kandidaat die zich terugtrekt en vraagt tegen het RN te stemmen, brengt een heel sterk symbolisch offer. Dat heeft veel effect gehad.’
Bij aanhangers van het RN kan het ‘republikeinse front’ tot bitterheid leiden, aldus Sliman. ‘Vanuit het perspectief van het RN kan de indruk ontstaan van een diefstal van de overwinning, zelfs van een ontkenning van de democratie’, aldus Sliman.
RN-leider Joran Bardella noemde het republikeinse front een ‘alliantie van oneer’. De partij keek zondag weer vooruit naar de volgende grote verkiezingen, de presidentsverkiezingen van 2027. Het RN is nu tegengehouden, maar het zal heel moeilijk worden om uit deze verkiezingsuitslag een werkbare coalitie te smeden. Le Pen hoopt te profiteren van de politieke verlamming die Frankrijk dreigt te treffen. Hoe meer de andere partijen kibbelen, hoe sterker Le Pen zich kan profileren als de daadkrachtige leider die Frankrijk zal verlossen.
‘Het RN belichaamt meer dan ooit het enige alternatief’, zei Bardella. Marine Le Pen toonde zich vol vertrouwen: ‘Het tij blijft stijgen. Deze keer is het nog niet hoog genoeg gestegen, maar het blijft stijgen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant