Britse regering De regeringsploeg van de kersverse Labour-premier Keir Starmer is begonnen. Opvallend: veel vrouwen en bijna alle bewindslieden opgeleid op een staatsschool. Aan zijn benoemingen is te zien dat Starmer zich grondig heeft voorbereid op de machtswissel.
Foto Chris Eades/AFP
Elf van de vierentwintig nieuwe ministers zijn vrouw. Bijna iedereen heeft op een staatsschool gezeten. Een paar bewindspersonen hebben een ruige jeugd gehad en moesten het als kind hebben van gratis maaltijden op school.
De Britse premier Keir Starmer (Labour) heeft de afgelopen dagen zijn kabinet benoemd, na zijn grote overwinning bij de Lagerhuisverkiezingen vorige week. De meeste ministers en staatssecretarissen hebben dezelfde portefeuille gekregen als ze voor de verkiezingen in de oppositie in het Lagerhuis hadden. Het is een illustratie van de grondige voorbereiding van deze machtswissel.
De bezetting aan de vergadertafel ziet er heel anders uit dan bij de laatste regeringen van de Conservatieve Partij. Daarin zaten meestal overwegend ministers die privéonderwijs hadden gevolgd, en maar een handvol van de posten werd bezet door vrouwen.
De afgelopen jaren onder de Conservatieve Partij waren ministersbenoemingen vooral partijpolitiek. Wie moest beloond worden, wie kreeg een kans om zijn of haar ambities waar te maken of moest juist op afstand worden gehouden? En herschikking van portefeuilles – dus promotie of juist een degradatie – hing steeds als dreiging boven hun hoofden. Starmer kiest een andere weg en kondigde in de campagne al aan zijn ministers de kans en de tijd te willen geven om zich in te werken.
Toch zaten er ook een paar verrassingen tussen de benoemingen en stelde de premier enkele deskundigen aan als vakministers. „Zoals jullie snappen zijn die gesprekken niet pas gisteren begonnen”, zei Starmer zaterdag tegen journalisten nadat hij zijn eerste officiële kabinetsvergadering had voorgezeten.
Zo wees Starmer zakenman James Timpson aan als minister voor Gevangenissen, een problematisch terrein omdat in het VK niet genoeg cellen beschikbaar zijn voor het aantal veroordeelden. Timpson geeft leiding aan een grote retailketen, met vooral sleutel- en schoenmakers, fotowinkels en stomerijen. In zijn winkels krijgen ex-gevangenen de kans om te reïntegreren en hij is voorzitter van de Prison Reform Trust, een non-gouvernementele organisatie die opkomt voor het welzijn van gevangenen. Hij vindt preventie heel belangrijk en heeft gezegd dat „een derde van de veroordeelden niet in de cel thuishoort”.
Een andere bekende naam voor veel Britten is Patrick Vallance. Hij was tijdens de coronapandemie voorzitter van het wetenschappelijk team dat de regering adviseerde en hield bijna wekelijks persconferenties. Vallance is nu minister van Wetenschap.
Maar pas op, waarschuwt Starmers voorganger Tony Blair in The Sunday Times. Blair behaalde in 1997 nét een hoger aantal zetels voor Labour dan Starmer vorige week. De kiezers hebben volgens Blair nu vooral een groot verlangen om de Conservatieve Partij te straffen voor hun zwakke prestaties de afgelopen jaren. „Labour was een geloofwaardig instrument voor die straf.” Nu moet de partij leveren. Dat Starmer zijn campagne bewust vaag heeft gehouden en geen al te gedetailleerde beloften deed, ziet Blair hierbij als voordeel.
Al noemt hij wel immigratie als valkuil. „We hebben een plan nodig om immigratie te beheersen. Zonder regels ontstaan er vooroordelen”, schrijft hij. In de Britse samenleving leven volgens hem precies dezelfde anti-immigratiesentimenten als in de rest van Europa.
Wat die immigratie betreft heeft Keir Starmer meteen afgelopen weekend bevestigd wat hij ook in de campagne zei: de Rwanda-deal, die de Britse belastingbetaler al 270 miljoen pond (bijna 319 miljoen euro) heeft gekost, is van tafel. Het plan van de Conservatieven om opvang van asielzoekers uit te besteden aan Rwanda „is dood en begraven. Het heeft nooit een afschrikwekkend effect gehad”, zei hij. De migranten bleven de afgelopen maanden met bootjes vanuit Frankrijk naar Engeland komen.
Starmers nieuwe minister van Binnenlandse Zaken Yvette Cooper maakte dit weekend bekend dat de laatste migranten die vastzaten in afwachting van een vlucht naar Rwanda deze dagen worden vrijgelaten. Cooper begint deze zomer met het samenstellen van een nieuwe werkgroep die beter moet samenwerken om een einde te maken aan de mensensmokkel en de gevaarlijke tochten met de bootjes.
Wie: David Lammy (51)
Functie: Minister van Buitenlandse Zaken
In het Lagerhuis sinds: 2000
David Lammy zit al zo lang in het Lagerhuis dat hij ook onder de voormalige Labour-premiers Tony Blair en Gordon Brown in het kabinet zat. Lammy werd in Londen geboren, zijn ouders kwamen uit Guyana naar Engeland en hij spreekt zich geregeld uit over zijn voorouders, die door de Britten tot slaaf waren gemaakt. „Wij zijn hier omdat jullie daar waren”, haalt hij dan een gezegde aan over het verband tussen het Britse kolonialisme en de aanwezigheid van migranten uit het Caraïbisch gebied in het VK.
Sinds 2021 was Lammy in de oppositie buitenlandwoordvoerder voor Labour en dat ging niet altijd even diplomatiek. Hij noemde bijvoorbeeld de Amerikaanse president Donald Trump destijds een „met neonazi’s sympathiserende sociopaat” en zei dat hij het „verdient om afgezet te worden”. Geen handige start als Trump mogelijk opnieuw als president wordt gekozen. Lammy verzachtte zijn toon de afgelopen maanden en zei dat hij „natuurlijk” met Trump zou samenwerken als die wordt verkozen.
Lastig dossier voor Lammy wordt het geweld in de Gazastrook. Labour eiste steeds dat de Conservatieve regering het interne juridische advies van het ministerie van Buitenlandse Zaken publiek zou maken, over de vraag of Israël internationale rechten schendt in Gaza. Dat zou volgens Lammy aanleiding zijn om de wapenexport stil te leggen. Labour staat onder druk om kritischer op Israël te zijn, maar nu Lammy echt minister is, zal hij ook de Amerikaanse regering te vriend willen houden.
Wie: Rachel Reeves (45)
Functie: Minister van Financiën
In het Lagerhuis sinds: 2010
Als kind kregen Rachel Reeves en haar zus Ellie op vakantie bij opa en oma vaak zakcentjes van familie toegestopt. Aan het einde van de week gaf Ellie alles in één keer uit, maar Rachel kocht iets kleins en spaarde de rest, schrijft de BBC. Rachel Reeves is nu de eerste vrouwelijke minister van Financiën in het Verenigd Koninkrijk. Als tiener speelde ze succesvol schaak. En ze volgde dezelfde studie als zo veel Britse Lagerhuisleden: filosofie, politiek en economie in Oxford.
Reeves heeft één van de moeilijkste posities in het nieuwe kabinet: er moet veel gebeuren met weinig geld. In de campagne heeft ze steeds gezegd dat haar belangrijkste doel is om de Britse economie weer te laten groeien. In de aanloop naar de verkiezingen heeft ze dan ook uitgebreid genetwerkt in het bedrijfsleven om draagvlak voor een Labour-kabinet te kweken, want Labour en de werkgevers zijn geen vanzelfsprekend koppel.
Waar de Conservatieve Partij de afgelopen jaren steeds als er iets aan financiële ruimte was, die aangreep voor kleine ad hoc belastingverlagingen, wil Reeves nu grondig te werk gaan. Ze geeft het Office for Budget Responsibility (het Britse Centraal Planbureau) zeker tien weken de tijd om haar plannen door te rekenen, heeft ze gezegd. Dat betekent dat haar eerste begroting pas ergens in september komt.
Wie: Angela Rayner (44)
Functie: Vicepremier en minister van Huisvesting en Levelling Up
In het Lagerhuis sinds: 2015
Angela Rayner wordt in de Britse media vaak omschreven als de tegenpool van partijleider Keir Starmer: ze is direct en heeft het hart op de tong. Ze groeide op in een socialewoningbouwflat in Stockport, onder Manchester, en moest voor haar moeder zorgen, die een bipolaire stoornis had. Op haar zestiende raakte ze zwanger en verliet ze de middelbare school zonder diploma’s. Daarna deed ze een opleiding gebarentaal en maatschappelijk werk en al snel werd ze vertegenwoordiger voor een vakbond.
Eind vorig jaar en begin dit jaar raakte Rayner in opspraak omdat ze geen winstbelasting zou hebben betaald over de overwaarde van haar huis dat ze in 2015 verkocht. Ze zou ook al langer bij haar man hebben gewoond dan ze officieel had doorgegeven. Rayner heeft altijd ontkend en de politie verklaarde eind mei geen verder onderzoek te doen.
Rayner staat bekend als iemand van de linkerflank van de partij, al zegt ze zelf dat principes haar niet in de weg staan. „Als kind had ik van principes niet kunnen eten, wel van de gratis schoolmaaltijden die Labour introduceerde.” Opvallend is dat haar portefeuille Levelling up is blijven heten, een overblijfsel van de beloften van oud-premier Boris Johnson van de Conservatieven om de regio’s economisch bij te trekken.
Wie: Wes Streeting (41)
Functie: Minister van Volksgezondheid
In het Lagerhuis sinds: 2015
Bijna had Wes Streeting het Lagerhuis helemaal niet gehaald. In zijn kiesdistrict Ilford North in het noordoosten van Londen haalde hij vorige week een meerderheid van maar 528 stemmen. Er wonen veel islamitische Britten en Streeting won maar net van de onafhankelijke pro-Palestijnse kandidaat in zijn district. Streeting groeide op in een ruige omgeving, met bijvoorbeeld een oma die verlof uit de gevangenis kreeg om van zijn moeder te bevallen.
Een leraar op de basisschool zag dat Streeting talent had en hielp hem bij Westminster City School binnen te komen, een middelbare school voor jongens, vlakbij het parlement. Een nieuwe wereld voor Streeting. Hij ging geschiedenis studeren in Cambridge. Daarna werd hij voorzitter van de overkoepelende studentenbeweging National Union of Students en via de lhbt-beweging kwam hij bij Labour terecht.
Het is aan Streeting om de wachtlijsten in de gezondheidszorg weg te werken. Wat hem betreft moet de landelijke gezondheidsdienst NHS zorg gaan inkopen bij de private sector om meer patiënten te kunnen helpen. En de NHS moet zich meer op preventie en snellere diagnoses richten. Waar hij het geld daarvoor vandaan zal halen, is onduidelijk; de extra investeringen in het verkiezingsprogramma van Labour komen neer op 1,1 procent extra budget. Dat is feitelijk een bevriezing van het zorgbudget, de vergrijzing en groei van de bevolking in aanmerking genomen.
Source: NRC