Kinderen jonger dan dertien jaar zijn niet welkom op platforms als Instagram, TikTok en Snapchat. Maar even een jaartal aanpassen bij het aanmelden is genoeg om toch een account aan te maken. Het blijft een kat-en-muisspel.
Voor een kind gaat er een wereld open bij het aanmaken van een account op sociale media. De apps bieden positieve mogelijkheden, maar kennen ook negatieve kanten. Europese toezichthouders, opvoedkundigen en techbedrijven zeggen kinderen te willen beschermen tegen schadelijke berichten, zoals plaatjes met naakt of video's met geweld.
Een minimumleeftijd moet ervoor zorgen dat kinderen sowieso niet binnenkomen bij platforms. De handhaving laat nog wel wat te wensen over, vindt Robbert Hoving van expertisecentrum Offlimits. "Een kind kan in de echte wereld niet zomaar een sekswinkel binnenlopen", zegt hij. "Op een pornosite krijgt een kind met een muisklik toegang."
Volgens de Europese privacywet mogen kinderen onder de zestien jaar alleen met toestemming van een ouders of voogd een online account aanmaken. Platforms die online persoonsgegevens van kinderen verwerken, worden door dezelfde wet verplicht om te controleren of er daadwerkelijk toestemming is gegeven. Toch kun je in de praktijk als tiener zonder toestemming eenvoudig een account openen.
In Nederland zijn vooral Snapchat en TikTok razend populair onder jongeren. De apps stellen zelf minimumleeftijden in, waardoor kinderen onder de dertien jaar niet welkom zijn. Die leeftijd is in Nederland overigens geen verplichting, want hier geldt geen wettelijke ondergrens.
TikTok laat weten voortdurend te controleren op accounts van mensen van wie wordt vermoed dat ze te jong zijn. Een woordvoerder laat weten dat TikTok accounts van te jonge kinderen verwijdert, zodra ze worden gesnapt.
In 2023 zijn daardoor wereldwijd 76.484.236 accounts van TikTok verwijderd. Zo'n account krijg je alleen terug door met officiële documenten aan te tonen dat je oud genoeg bent. Het is natuurlijk onbekend hoeveel accounts onterecht niet zijn aangepakt.
Ook Snapchat laat weten accounts te verwijderen van mensen van wie het platform vermoedt dat ze te jong zijn. Meta, maker van Instagram en Facebook, reageerde niet op vragen van NU.nl.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) moet er, samen met andere Europese privacytoezichthouders, op toezien dat socialemediaplatforms die controle redelijkerwijs uitvoeren. De toezichthouders werken aan richtlijnen voor techplatforms, laat een woordvoerder van de AP weten. Dat blijkt een lastige opgave. Het gaat erom dat platforms leeftijden kunnen controleren, zonder inbreuk te maken op de privacy van gebruikers.
De perfecte methode is nog niet gevonden, maar er zijn verschillende ideeën. Snapchat zegt bijvoorbeeld voorstander te zijn van leeftijdsverificatie per apparaat in plaats van elke app. "Daardoor zijn gegevens beter beschermd en blijft het werkbaar voor ouders", zegt een woordvoerder.
Volgens Hoving ligt er een grote verantwoordelijkheid bij de techplatforms. Hij zegt dat bedrijven goed moeten nadenken over wat ze op hun diensten laten zien aan jonge gebruikers. "Sowieso geen naakt en geweld." Kinderen zouden dus een andere gebruikerservaring moeten krijgen dan volwassenen.
Dat vindt Justine Pardoen van Bureau Jeugd en Media ook. "Bedrijven moeten apps maken die veilig zijn voor tieners tussen de dertien en zestien jaar", zegt ze. "Zij hebben extra bescherming nodig. Zorg voor aangepaste versies van de apps voor kinderen, die minder verslavend zijn."
Een verbod op sociale media ziet ze niet zitten. Dat past volgens haar in Nederland niet bij de opvoedcultuur. Maar ook zonder zulke verregaande wetgeving valt er genoeg te regelen, zegt ze. "Ouders bepalen graag zelf wat ze hun kinderen toestaan en wat niet."
Voormalig staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen beschreef in april van dit jaar in een brief aan de Tweede Kamer dat de handhaving van leeftijden op sociale media een kat-en-muisspel is. "Kinderen die de leeftijd van zestien jaar nog niet hebben bereikt, zijn vindingrijk om mechanismen van het platform te omzeilen, om zo alsnog zonder toestemming een account aan te maken."
Source: Nu.nl algemeen