Elke partij liggen er 63 tennisballen klaar in 21 blikken. Per toernooi jaagt Wimbledon er in twee weken grofweg 55.000 ballen doorheen. Waarom zoveel en wat te doen met de oude ballen?
De serene rust op het park van Wimbledon wordt tijdens wedstrijden alleen verstoord door het gekreun van tennissers, applaus dat van de tribunes neerdaalt of het moment waarop de scheidsrechter om nieuwe ballen vraagt. ‘New balls, please.’
Het is een zin die elke bezoeker op Wimbledon kan dromen en die meerdere keren per partij door de microfoon van de scheidsrechter schalt. Op het grandslamtoernooi in Londen heeft de bal maar een korte levensduur: na de eerste zeven games en vervolgens na elke negen games worden nieuwe ballen aangerukt.
Zodra de scheidsrechter de woorden ‘new balls, please’ heeft uitgesproken, komt er een mini-militaire operatie op gang. Het ene deel van de ballenjongens en -meisjes verzamelt volgens een vast patroon de zes ballen waarmee is gespeeld. Het andere deel opent vliegensvlug twee nieuwe blikken met daarin elk drie ballen.
Over de auteur
Guus Peters schrijft voor de Volkskrant over voetbal en tennis.
Nog voordat de spelers van kant zijn gewisseld en zonder dat het publiek het überhaupt doorheeft, zijn de oude ballen door nieuwe ballen vervangen. De korte levensloop van de tennisbal maakt dat er op Wimbledon in twee weken tijd maar liefst 55 duizend ballen worden gebruikt.
‘In mei zijn de ballen vanuit de Filipijnen, waar ze worden gemaakt, op pallets hier aangekomen’, zegt Andy Chevalier. De 43-jarige Brit is hoofd ballendistributie op Wimbledon. Hij ontvangt zijn bezoek in zijn kantoor, dat meer dient als ballenhok onder het Centre Court.
Een grote kast over de lengte en breedte van de ruimte is gevuld met bruine dozen waarin de beroemde Wimbledonballen van Slazenger zitten. Het Britse sportmerk levert de ballen al sinds 1902 en het mag dan het langste sponsorschap binnen de sport zijn, toch veranderde er iets wezenlijks in 1986: vanwege de kleurentelevisie werd er vanaf toen met gele ballen gespeeld. Voor die tijd waren ze wit.
Chevalier, die in het dagelijks leven acteur en schrijver is en een maand per jaar voor Wimbledon werkt, schat dat hij in zijn kantoor omgeven is door zo’n 2.400 ballen. De rest ligt een paar meter verderop, in een andere opslagruimte onder de tribunes van het grootste stadion op de All England Club. ‘Per dag lopen hier duizenden bezoekers langs, maar volgens mij weet niemand wat er achter die grijze muren ligt.’
Dat de ballen zo snel worden afgedankt, is niet zonder reden. Door de harde slagen (services boven de 200 kilometer per uur), slijten ze in rap tempo. De druk in de bal vermindert en de buitenkant wordt pluiziger, doordat het wol los komt te zitten. Het gevolg: de snelheid van de bal neemt af waardoor het voor spelers moeilijker is een ‘winner’ te slaan.
Nieuwe ballen moeten ervoor zorgen dat de omstandigheden zoveel mogelijk hetzelfde blijven. Maar dat is niet de enige reden. Ze moeten de tennissers ook beschermen tegen blessures. Gebruikte ballen zetten iets uit en voelen zwaarder aan als een speler zijn racket er tegenaan zet, waardoor de kans op een kwetsuur aan bijvoorbeeld de arm groter is.
‘Je merkt echt een groot verschil’, zegt Tallon Griekspoor over oude en nieuwe ballen. Volgens de beste tennisser van Nederland gaat het net allemaal wat sneller met nieuwe ballen. ‘Ze zijn harder, gladder en schieten van je racket af. Ik serveer het liefst met nieuwe ballen, die helpen mij het meest. Zeker op een snelle ondergrond als gras, dan worden het echt kogels.’
Het snelle slijtageproces maakt dat spelers voor hun opslag vaak drie of vier ballen vragen om de gladste en stevigste bal te kiezen. Kleine afwijkingen kunnen al van grote invloed zijn op de manier hoe een tennisser de bal met zijn racket raakt of hoe de bal door de lucht vliegt.
In zijn tweederondepartij tegen de Serviër Miomir Kecmanovic laat Griekspoor voor elke eerste service drie ballen als een soort carrousel in zijn hand draaien. Hij kiest een bal voor zijn eerste service, de tweede bal gaat in zijn zak voor een mogelijke tweede opslag en de derde bal tikt hij nonchalant naar een ballenjongen.
Maar er zijn ook tennissers die bewust de meest pluizige bal pakken om meer controle over hun service te hebben of om ervoor te zorgen dat de return van de tegenstander minder hard terugkomt. Griekspoor wijst op de spelers uit Zuid-Amerika, die gewend zijn om op het tragere gravel te spelen. ‘Sommigen spelen op gras graag met de oudste bal, omdat het hun spel ten goede komt.’
Hoe groot het verschil is tussen een splinternieuwe bal en een bal die negen games is ‘stukgeslagen’, laat Chevalier in zijn kantoor zien. Bij de gebruikte bal is het zwarte ‘Slazenger Wimbledon 2024’ logo al aardig vervaagd. Ook is de bal pluiziger en is de druk duidelijk afgenomen: de bal is makkelijker in te drukken dan een nieuw exemplaar.
Spelers laten het moment dat er nieuwe ballen in het spel komen niet onopgemerkt voorbij gaan. Veel tennissers wisselen juist dan van racket. Dat geldt ook voor Griekspoor en Botic van de Zandschulp. ‘Ik pak altijd een ander racket bij nieuwe ballen’, zegt Van de Zandschulp na zijn gewonnen eersterondepartij tegen de Brit Liam Broady.
De keuze om een ander racket te pakken heeft met de bespanning van de snaren te maken. Door het intense gebruik neemt de bespanning na een aantal games af. Hoe lager de bespanning, hoe groter het katapulteffect. De bal gaat in de snaar hangen en schiet er als het ware uit. Daardoor verliest een speler eerder controle over de bal. ‘Met een lagere bespanning en een nieuwe harde bal is de kans groter dat de bal uit vliegt als je voluit slaat.’
Toch kiest niet elke speler voor een nieuw racket. Roger Federer greep al een game eerder naar een ander racket. Zo was de 20-voudig grandslamwinnaar al gewend aan het speeltuig zodra de nieuwe ballen in het spel kwamen.
Van de Zandschulp heeft in zijn tweederondepartij tegen Ugo Humbert acht rackets in zijn tas zitten, al vergeet hij aan het begin van de tweede set een ander racket te pakken als Humbert met nieuwe ballen serveert. Na het eerste verloren punt loopt hij alsnog naar zijn tas. ‘Het gebeurt me eigenlijk nooit, dus dat liet wel zien dat ik er met mijn gedachte even niet bij was’, zegt Van de Zandschulp, die de eerste set na vijf setpoints alsnog verloor.
Tennissers laten hun rackets vaak een dag van tevoren of op de dag zelf op het park bespannen, al is dat niet gratis. Toen Van de Zandschulp drie jaar geleden de kwartfinales op de US Open haalde, gebruikte hij honderd rackets in acht partijen (inclusief kwalificatiewedstrijden). Het kostte hem 3 duizend euro. Daar stond wel bijna 400 duizend euro aan prijzengeld tegenover.
Op Wimbledon zorgt Chevalier er met zijn team voor dat er aan het begin van elke partij 21 blikken (63 ballen) bij elke baan liggen. Dat zijn er altijd genoeg sinds de invoering van de supertiebreak bij een slopende vijfsetter (mannen) of driesetter (vrouwen). ‘Mijn grootste nachtmerrie is dat er te weinig ballen aanwezig zijn op een baan, maar dat is gelukkig nog nooit voorgekomen.’
Wel maakte hij twee jaar geleden een gekke situatie mee, al is hij vergeten om welke tennisser het ging. ‘Die speler stond achter en moest met nieuwe ballen serveren, maar vond de luchtdruk in de ballen niet goed. Uiteindelijk heeft de scheidsrechter acht blikken met ballen opengemaakt voordat hij tevreden was.’
Chevalier sloeg het tafereel achter het tv-scherm in zijn kantoor vol ongeloof gade. ‘Na de wedstrijd ben ik met die ballen naar de hoofdscheidsrechter gegaan en hij bevestigde dat er niks mis was met de ballen. De tennisser zocht gewoon een excuus voor zijn naderende nederlaag.’
Na elke wedstrijd worden de gebruikte ballen door de ballenjongens en -meisjes afgeleverd bij het kantoor van Chevalier. Na een paar games hebben de ballen hun werk gedaan, al krijgen ze nog wel een tweede leven. Bezoekers kunnen de gebruikte ballen kopen in het winkeltje onder de tribune bij baan 12. Kosten: 2 pond (2,36 euro) per bal. Het geld dat ermee wordt opgehaald, gaat naar de Wimbledon Foundation.
Mary Cook is een van de bezoekers die in de lange rij voor de kassa staat en een blik met drie ballen koopt. ‘Een prachtig aandenken aan een geweldige dag’, zegt de 55-jarige Britse vrouw, die zelf ook tennist. ‘Maar ik ga er niet mee spelen. De ballen krijgen een mooi plekje. Ik zie het als een souvenir.’
Op de vraag welke speler volgens haar met de ballen heeft gespeeld, moet ze even nadenken. ‘Ik had gehoopt op Federer, maar dat kan niet meer helaas’, zegt ze. ‘Nu laat ik mezelf doen geloven dat Jannik Sinner met deze ballen zijn tweederondepartij tegen Matteo Berrettini won.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant