Het plan om vanaf 2030 te gaan rekeningrijden, gaat hoogstwaarschijnlijk toch niet door. Drie van de vier coalitiepartijen willen een streep zetten door de hervorming van de autobelastingen. Mogelijk gevolg: een flink gat in de begroting en klimaatdoelen die lastiger haalbaar zijn.
Al sinds de jaren negentig worden er plannen gemaakt om automobilisten te laten betalen per gereden kilometer, maar steeds belanden die toch weer in een la. Het kabinet-Rutte IV was de laatste die de la weer opentrok, nadat Rutte in zijn eerste regeertermijn de plannen van het kabinet-Balkenende IV juist in die la had gestopt.
Het kabinet-Schoof lijkt nu de plannen van Rutte IV weer in de bekende la te willen leggen. Een Tweede Kamermotie tegen rekeningrijden werd vorige week gesteund door drie van de vier coalitiepartijen. Alleen de VVD is nog voor.
Het is maar de vraag of Nederland nog lang zonder een vorm van rekeningrijden kan, zegt Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft. "De inkomsten voor de schatkist gaan flink teruglopen", waarschuwt hij.
Dat zit zo: de accijns op benzine en diesel zorgt ervoor dat eigenaren van 'fossiele' personenauto's al een flinke duit in de belastingpot doen bij elke kilometer die zij rijden. Mensen met een elektrische auto betalen geen accijns, maar alleen energiebelasting over de stroom die in de accu gaat. Dat bedrag is per gereden kilometer veel lager.
Nu steeds meer mensen elektrisch gaan rijden - en de nieuwverkoop van fossiele auto's vanaf 2035 zelfs helemaal verboden wordt - lopen de accijnsinkomsten terug. Nu is pas 5 procent van de auto's elektrisch, maar in 2030 is dat aandeel vermoedelijk vier keer zo groot.
De schatkist loopt dan al 1,8 miljard euro aan belastinginkomsten mis, bleek eerder dit jaar uit een analyse van het ministerie van Financiën. Een systeem van betalen naar gebruik, zoals rekeningrijden in Haags jargon heet, moest dat gat weer dichten. Het zou ervoor zorgen dat fossiele én elektrische automobilisten een eerlijk steentje bijdragen voor elke kilometer die ze rijden.
"Als je elektrische auto's niet per kilometer wil laten betalen, is er maar één ander alternatief: betalen voor het autobezit", zegt Van Wee. "Dat is wel een heel bot instrument, want wat je betaalt hangt dan niet af van hoeveel je rijdt."
Het resultaat: meer auto's op de weg. "Dan wordt autorijden zoveel goedkoper dat we meer gaan rijden", denkt onderzoeker Hans Hilbers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). "Dan krijg je de combinatie van meer files en minder geld, dat is een lastige uitkomst."
Hoe dan ook zal het nieuwe kabinet ergens geld vandaan moeten halen, zegt Henk Meurs, hoogleraar mobiliteit aan de Radboud Universiteit. Voor het onderhoud van wegen is namelijk steeds meer geld nodig. Elektrische auto's zijn zwaarder en zorgen daardoor voor meer slijtage.
Ook de droogtes en stortbuien die door klimaatverandering vaker voorkomen, zorgen ervoor dat er meer budget nodig is voor wegonderhoud. "Dat geld zul je ergens moeten vinden", denkt Meurs net als de andere experts.
Bovendien wil het nieuwe kabinet juist investeren in openbaar vervoer. "Ik hoor partijen ook roepen dat de bus terug moet naar het platteland. Dat zal ook klauwen met geld kosten", zegt Henk Meurs, die met zijn adviesbureau MuConsult onderzoek deed naar rekeningrijden in opdracht van het vorige kabinet.
Rekeningrijden moest niet alleen de schatkist goed gevuld houden, maar was ook bedoeld om de CO2-uitstoot door auto's te verlagen. Het systeem moest mensen een prikkel geven om vaker de auto te laten staan en meer gebruik te maken van fiets of ov. Volgens het PBL had het systeem, afhankelijk van de exacte tarieven, tussen de 0,5 en 2,5 miljoen ton CO2-uitstoot kunnen besparen in 2030.
Het nieuwe kabinet zegt de klimaatdoelen voor 2030 nog te willen halen, maar schrapt naast het rekeningrijden ook andere klimaatmaatregelen, zoals de warmtepompverplichting en de hogere CO2-heffing voor de industrie. Daardoor wordt het halen van de klimaatdoelen lastiger, concludeerde het PBL vorige maand al. "Die doelstellingen klinken onderhand meer als streefbeelden", concludeert Meurs.
Hilbers denkt dat het nieuwe kabinet een compromis zou kunnen treffen door rekeningrijden alleen in te voeren voor elektrische auto's. Mensen met een benzineauto zouden dan 'gewoon' via de accijns blijven betalen per kilometer, maar elektrische rijders gaan ook per kilometer bijdragen. "Ergens tussen 2030 en 2040 ga je dat echt wel nodig hebben."
Source: Nu.nl algemeen