Nieuw in de Tour, in de etappe van zondag: 32 kilometer aan grindwegen. Zo gek is dat niet. Fietsen over gravel is populair onder (voormalige) wegrenners en amateurs, ook als wedstrijdsport.
De eerste bak knisperend grind dient zich zondag na 47 kilometer aan. Sommige renners gaan ervan ‘aan’, voor anderen in de Tour is een graveldag vooral een stressdag: de negende etappe van 199 kilometer voert rondom de stad Troyes over veertien gravelstroken, met 2.000 hoogtemeters, ook nog eens. In totaal gaat het om 32 kilometer aan onverharde wegen.
In de Tour is dat nieuw, al reden de vrouwen twee jaar geleden in de eerste Tour de France Femmes over precies dit grindparcours. Destijds klonk hetzelfde verontwaardigde gebrom als bij de onthulling van deze etappe: is het écht nodig om wegen met losliggend grind op te nemen in de Tour, met een grotere kans op lekrijden, chaos en vallen, wat klassementsrijders zomaar de overwinning door de neus kan boren?
Over de auteur
Gidi Heesakkers is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft over stand-upcomedy & cabaret en over populaire cultuur en gewoonten in het dagelijks leven.
Voor de laatste updates over de grindetappe: volg ons Tour-liveblog.
Of je met de sterkste benen uit bed bent gestapt, doet er op een dag als deze minder toe, redeneren critici; mazzel of juist pech hebben, kan beslissend zijn. Bovendien moeten ploegen speciaal voor deze etappe ander materiaal meenemen.
Patrick Lefevere, ploegleider van Soudal Quick-Step, is al jaren de mening toegedaan dat grindwegen en kasseien van grote rondes te veel een loterij maken. ‘Het kan zo veel kapotmaken’, zei Visma-Lease a Bike-manager Richard Plugge na de presentatie van het Tour-parcours. ‘Omdat de geluksfactor er zo enorm ingebracht wordt. Waarom gravel gaan opzoeken?’
Omdat stukken gravel een koers spannend maken en omdat gravel populair is, zou je eenvoudigweg kunnen zeggen. Tourdirecteur Christian Prudhomme sprak de hoop uit dat de onverharde wegen van Troyes een ‘iconisch onderdeel’ van de koers worden, met hetzelfde fietstoerisme aanwakkerende effect als de Strade Bianche in Toscane.
Voor kijkers is de negende etappe in elk geval geen straf: dit kan een van de spectaculairste dagen in de Tour worden. Ook zal een aantal renners met extra zin aan de start verschijnen, hun kans ruikend om een etappewinst binnen te slepen: Mathieu van der Poel, Tadej Pogačar, Tom Pidcock, Wout van Aart, om er een paar te noemen.
Gravel blijft terrein winnen, bij (voormalig) wegrenners én amateurs, ook als wedstrijdsport. De snelste gravelaars zijn wielrenners. De eerste twee wereldkampioenschappen gravel, in 2022 en 2023 in de Italiaanse regio Veneto, werden gewonnen door respectievelijk Gianni Vermeersch en Matej Mohorič – zij rijden allebei mee in de Tour. ‘Ik denk dat het in de toekomst wel een grote discipline gaat worden’, zei Van der Poel bij de eerste editie, waar hij het brons pakte; nóg een specialisme om in uit te blinken.
Ook bij de vrouwen zijn het de profs die bij het WK het eerst over de streep komen. Het erepodium van afgelopen jaar bestond uit Katarzyna Niewiadoma, Silvia Persico en Demi Vollering.
En dan zijn er nog een heleboel oudgedienden die zich met besmettelijk enthousiasme op gravel hebben gestort, zoals Niki Terpstra, Johnny Hoogerland, Ivar Slik en Jasper Ockeloen. Vooral Laurens ten Dam, prof op de weg van 2004 tot en met 2019, voorziet in een constante stroom van inspiratie. Hij neemt zijn honderdduizend Instagram-volgers mee op aanstekelijke offroad-avonturen en maakt er voor zijn platform Live slow ride fast korte documentaires over.
De Nederlandse Wielerunie KNWU wil inspelen op de groeiende populariteit van het gravelen als wedstrijdsport en stelde Ten Dam dit jaar aan als de eerste bondscoach gravel. Het is nu aan hem om selecties te maken voor de kampioenschappen.
Ondertussen blijft hij zelf ook wedstrijden rijden. Begin juni deed hij bijvoorbeeld weer mee aan de Amerikaanse race Unbound, ‘de hoogmis in de gravelwereld’. Voormalig olympisch kampioen op de weg Greg van Avermaet debuteerde er op zijn 39ste en eindigde op een knappe zevende plek.
Unbound werd gewonnen door Australiër Lachlan Morton, gravelrolmodel met misschien wel de grootste gun- en funfactor, vanwege de manier waarop hij lol combineert met ontzagwekkende sportieve uitdagingen. Hij legde 320 kilometer met 3.600 hoogtemeters af met een gemiddelde van 35,5 kilometer per uur.
Het gravelracen evolueert in rap tempo inclusief steeds hogere gemiddelde snelheden, constateerde hij in mei in een interview met fietsblad Rouleur Magazine,. Een goede ontwikkeling, vindt Morton, al kijkt hij wel uit om opnieuw zo prestatiegericht te trainen als toen hij nog prof op de weg was. ‘Ik heb een sterke behoefte om op een niet-competitieve manier terug te keren naar de basis, zodat ik gewoon met plezier kan fietsen’, vertelde Morton.
Plezier, dat was in eerste instantie de belangrijkste drijfveer van degenen die de onverharde paden opzochten: tandje terug qua volle vaart, schepje erbovenop qua avontuur en gezelligheid. Van de drukke weg af, lekker het bos in, even geen focus op vermogens trappen, maar nog altijd wel sneller dan op een mountainbike.
‘Lange tijd ging het vooral om de natuurbeleving,’ zegt Johan Wekema, organisator van de Gravel One Fifty, een wedstrijd die volgend weekend gereden wordt in Drenthe, en zelf ook fietser.
Voor het gros is relaxed door een groene omgeving fietsen nog steeds de voornaamste reden om een gravelfiets aan te schaffen, maar ook Wekema ziet dat gravel voor een competitievere groep recreanten lonkt als wedstrijdsport. Voor hen is de Gravel One Fifty een kans om zich te kwalificeren voor het WK, dat dit najaar relatief dichtbij huis plaatsvindt, in Leuven.
Wekema ziet een explosieve toename in het aantal deelnemers: van 320 bij de eerste editie in 2022 naar 1.350 vorig jaar en 2 duizend nu. Hij schrok eerlijk gezegd een beetje van dat enorme animo en zette de inschrijving twee maanden geleden stop, met het oog op de veiligheid en de omgeving waarin de tocht gereden wordt. Het parcours van 150 en 85 kilometer voor de volledig afzetten is niet mogelijk.
‘We krijgen elke dag mails en apps van mensen die vragen of ze alsnog kunnen meerijden.’ Zijn conclusie: ‘Gravel is hot en gaat niet meer weg.’
Aan de officiële wedstrijden uit de World Gravel Series van wereldwielerbond UCI, waaronder de Gravel One Fifty en de Gravel Fondo Limburg, mag iedereen meedoen. Wekema: ‘De UCI heeft, heel slim, een systeem met leeftijdscategorieën bedacht, en dat spreekt duidelijk aan.’
De beste 25 procent van elke categorie kwalificeert zich voor het WK – dus niet alleen de elite, de groep waarin de gravelprofs starten, maar ook amateurs vanaf 19 jaar tot ver boven de 60. Meer deelnemers betekent dat meer mensen een uitnodiging van de UCI kunnen verwachten om zich in te schrijven voor het WK.
Wekema’s wens is dat er volgend jaar meer vrouwen aan de start staan. Meer dan 90 procent is dit keer man, het grootste deel tussen de 19 en 34 jaar.
De Gravel One Fifty als toertocht afleggen is overigens ook een optie, maar slechts 38 mensen gaven bij hun inschrijving aan het rustiger aan te doen. De rest gaat zo snel mogelijk het parcours af proberen te werken in de hoop zich te kwalificeren.
Het is volgens Wekema voor amateurs een stuk laagdrempeliger om eens mee te doen aan een serieuze gravelrace dan aan een wegwedstrijd. ‘Bij wielrennen op hoog niveau komt wat meer tactiek kijken en je moet goed in een peloton kunnen fietsen. Dit is domweg hard trappen over zand- en gravelpaden. Veel mensen kunnen hard fietsen.’ Met een plagerige lach: ‘Denken ze.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant