Meer dan vroeger spreken daders en slachtoffers van seksueel geweld elkaar. Dat gebeurt onder begeleiding, of via een mediator.
Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Het aantal daders en slachtoffers van seksueel geweld dat onder begeleiding met elkaar in gesprek gaat stijgt. Vorig jaar maakten zeker 400 mensen gebruik van herstelbemiddeling of mediation. In 2020 waren dat er zo'n 120. Dat blijkt uit cijfers van de Raad voor de rechtspraak en Stichting Perspectief Herstelbemiddeling, opgevraagd door Trouw.
Inmiddels gaat 30 procent van de casussen die Perspectief Herstelbemiddeling behandelt over seksueel geweld. In 2020 was dat nog 10 procent. Over 2024 zijn nog geen exacte cijfers, maar volgens een woordvoerder ziet de organisatie nu al meer zedenzaken dan voorgaande jaren rond deze tijd. "Dat komt waarschijnlijk doordat de politie en andere instanties vaker naar ons doorverwijzen."
De organisatie begeleidt het contact tussen pleger en slachtoffer. Deze methode kan op elk moment (dus ook jaren na de gebeurtenis) door beide partijen worden aangevraagd en is erop gericht om het misdrijf een plek te geven. Deelnemers kunnen elkaar bevragen en bijvoorbeeld afspreken wat ze doen als ze elkaar tegenkomen.
Bijna een kwart van de slachtoffers meldt zich binnen een maand na de misdaad. Dat is volgens de woordvoerder opvallend, omdat vaak gedacht wordt dat slachtoffers de pleger niet zo snel willen zien. Ze zegt daarbij dat slachtoffers en plegers zich altijd kunnen melden, ook na tien jaar.
Dat is handig, zegt bemiddelaar Tamara van den Bosch, omdat in 80 procent van de gevallen van seksueel geweld pleger en slachtoffer bekenden van elkaar zijn. "Ze zitten bijvoorbeeld in dezelfde vriendengroep of zaten zelfs in een relatie", zegt Van den Bosch. "Het kan beiden helpen in het verwerkingsproces als ze met elkaar praten. Slachtoffers willen vertellen wat de impact op hun leven is. Vaak hebben ze vragen waar alleen de pleger antwoord op kan geven, zoals 'waarom ik?'. Erkenning krijgen en eventueel excuses is van belang."
Zo'n gesprek kan face to face plaatsvinden of via de begeleider, zonder elkaar te zien. Herstelbemiddeling kan aanvullend zijn op therapie en er hoeft geen aangifte te zijn gedaan om dit aan te vragen.
Bij strafzaken bestaat een soortgelijke mogelijkheid tot gesprek, dit heet mediation. Ook hier staan het maken van afspraken en erkenning centraal, zegt mediator en onderzoeker Marion Uitslag. "Maar anders dan bij Perspectief Herstelbemiddeling kan er ook een afspraak komen over zoiets als schadevergoeding." Mediation loopt altijd via de rechter, de politie of het Openbaar Ministerie (OM). "Het is een soort uitstapje in een rechtszaak." Deze kan daarna nog geseponeerd of doorgezet worden.
Mediation in zedenzaken is redelijk nieuw. Het wordt sinds 2017 ingezet en pas sinds 2020 wordt het aantal zedenzaken apart bijgehouden. In vergelijking tot herstelbemiddeling wordt de mogelijkheid tot mediation ook een stuk minder gebruikt. Van de 5210 zedenzaken die de laatste vijf jaar voor een rechter zijn gebracht, is bij 51 mediation ingezet. Een mogelijke verklaring is dat een juridisch conflict al veel van slachtoffers en/of daders vraagt.
Van de 51 pogingen tot mediation in de laatste vijf jaar werden er 37 (bijna driekwart) afgerond met volledige of gedeeltelijke overeenstemming. Veertien zaken zijn afgerond zonder overeenstemming.
Voorwaarde voor mediation is volgens Uitslag dat de pleger (gedeeltelijk) schuld heeft bekend. "Als de pleger dat doet, kan zo'n gesprek heel waardevol zijn", zegt ze. Ze noemt een voorbeeld: "Als ik jou sla, dan kan iedereen om je heen wel zeggen dat dat verkeerd is, en dat helpt, maar als ik zeg dat het verkeerd was, dan zorgt dat voor meer erkenning."
Hoewel beide professionals zeggen dat het contact voor zowel pleger als slachtoffer helend kan werken, benadrukken ze dat het niet altijd de gemakkelijkste gesprekken zijn. Zo is er vaak sprake van een machtsrelatie, zeker als de twee elkaar al kennen. Angst, schuld en schaamte kunnen dan nog een rol spelen.
Source: Nu.nl algemeen