De Britten kozen afgelopen week massaal voor Labour. Die partij bevindt zich links van het politieke midden in het Verenigd Koninkrijk. Veel Europese landen maakten een ruk naar rechts, maar de Britse kiezer lijkt dus precies het tegenovergestelde te doen. Maar klopt dat wel?
Op het Europese vasteland boekte de radicaal-rechtse Giorgia Meloni verkiezingswinst in Italië, neemt de PVV deel aan de regering in Nederland en behaalt Marine Le Pens Rassemblement National grote successen in Frankrijk. Daarnaast maakte het radicaal-rechtse Vlaams Belang in België een grote sprong en schoof Slowakije eerder ook al op naar rechts.
In het Verenigd Koninkrijk ging Labour met de verkiezingswinst aan de haal. De partij, ontstaan in 1900 als een echte arbeiderspartij, behaalde een monsterzege. De Britse kiezer is daarmee richting links opgeschoven.
Toch vertelt die megawinst niet het hele verhaal: er is sprake van een (enigszins) vertekend beeld. Daar ligt het Britse kiessysteem, het zogenoemde districtenstelsel, aan ten grondslag. Dat maakt het lastig voor kleine partijen met een door het land verspreide achterban om zetels te behalen. Ook waren veel kiezers simpelweg 'klaar' met de Conservatieve Partij na een reeks schandalen.
Labour wist in veel districten de andere kandidaten af te troeven. Daardoor pakt de partij met 'maar' 34 procent van de totale hoeveelheid uitgebrachte stemmen maar liefst 63 procent van de verkrijgbare zetels.
De rechtse 'tory's' en het rechts-populistische Reform UK van Brexit-boegbeeld Nigel Farage pakten samen 38 procent van de totale hoeveelheid uitgebrachte stemmen. Maar onder de streep leverde hen dat 20 procent van de zetels op. Hun kiezers lijken dus in veel districten hun stem te hebben uitgebracht, maar vaak aan het kortste eind te hebben getrokken.
Daardoor valt bijvoorbeeld de 'winst' voor Reform UK niet op. De partij wist meer kiezers (4,1 miljoen) te trekken haar voorloper bij de vorige verkiezingen, toen een kleine 3,9 miljoen Britten de partij steunde. Reform UK was nu uit het niets goed voor 14,3 procent van de stemmen. Toch levert hen dat 'maar' 5 zetels op. De Conservatieven scoorden 23,7 procent van de stemmen, en pakten daarmee 121 zetels.
Net als in veel andere Europese landen was het beheersen van migratie een belangrijk verkiezingsthema. Rem Korteweg, senior research fellow bij instituut Clingendael, zei eerder tegen NU.nl dat hij verwachtte dat een deel van de aanhang van de Conservatieven verder op zal schuiven naar rechts. "Zij willen een nog steviger en extremer migratiebeleid. Labour zoekt juist betere afspraken met de EU."
Nu de verkiezingen achter de rug zijn verwacht Korteweg dat er een nieuwe dynamiek zal ontstaan op rechts. "Dat Reform UK in het parlement zit kan als vliegwiel gaan werken en de partij extra aantrekkingskracht bezorgen. Bijvoorbeeld voor Kamerleden op de rechterflank van de Conservatieven. Mogelijk zullen zij op termijn overlopen."
Source: Nu.nl algemeen