Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Deze keer: draaidoppen van drinkflessen.
Per 1 juli zitten draaidoppen verplicht vast aan plastic flessen, als gevolg van een maatregel van de Europese Unie. Het moet, net als het verbod op plastic rietjes, de verspreiding voorkomen van kleine hoeveelheden plastic in het milieu, ook omdat die zo lastig op te ruimen zijn.
Dus vooropgesteld: in principe een goed initiatief, die vaste doppen. Maar het kan irritant zijn bij het schenken en drinken, omdat de dop de schenkstroom in de weg zit, of je neus bij uit een flesje drinken.
Fabrikanten kozen voor een aantal oplossingen: soms blijft de dop aan een fles zitten met een dun plastic strookje en bij kleine frisdankflesjes zit er een soort scharniertje in de dop gebouwd.
Een woordvoerder van verpakkingsgigant Tetra Pak erkende tegenover de NOS dat de vaste doppen tot irritatie kunnen leiden bij wie rechtstreeks uit een flesje drinkt. ‘Ja, dat wordt een tijdje wennen’, zei Peter Heida, ‘maar het idee is dat ook in die gevallen de dop aan de fles blijft.’
Hier val ik allereerst over de suggestie dat de nieuwe doppen een kwestie van wennen zou zijn. Zo’n dop in je neus is niet een kwestie van iets waar je op termijn wél handig in wordt; het drinkt gewoon irritanter.
Daarnaast maakt de woordvoerder een onnodige tweedeling: óf we houden het milieu vrij van plastic óf we kunnen fijn drinken uit een fles. Een van de kernactiviteiten van ontwerpen is de synthese, de creatiestap waarin een nieuw ontwerp wordt bedacht en gemaakt. Woordenboek Van Dale definieert synthese als ‘verbinding van afzonderlijke, vaak tegengestelde elementen tot een nieuw geheel’. Juist dat kunnen verenigen van op het eerste gezicht tegengestelde eisen is een van de krachtigste eigenschappen van ontwerpen. Van of-of naar en-en gaan.
Moet je je voorstellen wat een discussies er waren voor de introductie van de deur. ‘Nee, je moet je huis veilig en warm af kunnen sluiten!’, riep het ene kamp, ‘die muur moet dicht.’ ‘Ja hallo,’ zei het andere kamp, ‘je wilt toch ook gewoon je huis in en uit kunnen lopen?’ Tot er dus een architect kwam die een scharnierbaar en vergrendelbaar stuk muur ontwierp. De deur. En-en.
Dat zou ook moeten kunnen voor die plastic doppen. De grote irritatie lijkt hem erin te zitten dat veel doppen omhoog blijven staan; daardoor komen ze in de schenkstroom of in je neus. Het zou mogelijk moeten zijn om in de doppen een ander soort scharniertje te bouwen waardoor ze verder naar beneden kunnen klappen.
Bij veranderingen aan producten of diensten met het oog op betere duurzaamheid hoor je te vaak het argument: ‘Ja, dat ongemak komt door die-en-die nieuwe regel.’ Dat is onterecht en vermindert het draagvlak onnodig. Op naar meer en-en.
Over de auteur
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant