Dat dieren kunnen schrikken van mensen, zal niemand verbazen. Maar hoe moeten we ongelukken tussen mens en dier voorkomen?
Een plattelandsdrama in het Hoge Noorden, vorige week: een wielrenner sjeesde langs een koe. Of het een volbloed mamil (de welbekende ‘middle aged man in lycra’) betrof, is niet bekend, maar de arme viervoeter op het fietspad (gedeeld terrein voor fietsers en vee) schrok zo van de opdoemende tweewieler, dat ze in paniek raakte en op de vlucht sloeg. Zo het wildrooster in, waar de koe een poot brak. ‘We moesten gelijk de veearts bellen’, schreef de eigenaar van het biologische melkveebedrijf op Facebook. ‘De koe had veel pijn, er zat niets anders op dan haar een spuitje te geven.’
De koe was drachtig, ook haar ongeboren kalfje heeft het niet overleefd. Wat boerin Antoinette op Facebook maar zeggen wilde: ‘Lieve mensen, denk na en houd rekening met elkaar!’ Met ‘elkaar’ doelde zo niet op mensen, maar op dieren. Want: ‘Waarom moeten wielrenners (maar ook vaak hardlopers) met een rotgang langs dieren? Dieren kunnen schrikken.’
Het Facebookbericht werd duizenden keren gedeeld, er volgden (voorlopige tussenstand) meer dan zevenhonderd reacties. Daaruit bleek weer eens een eigentijds gebod: wacht tot het incident tussen mens en dier voorbij is, er kan altijd nog een botsing volgen. Namelijk die tussen mensen, die ook nu weer van totaal verschillende kanten kwamen aangesneld. Toch weer een verrassend inzichtje: ‘Wielrenners zijn linkse woke mensen die thuis niets te vertellen hebben, maar op de fiets de grote vent uithangen.’
Dat dieren kunnen schrikken, zal niemand verbazen – ook geen wielrenner, hardloper of motorrijder. De details daarvan zijn toevallig net onderzocht door een groep Amerikaanse wetenschappers, die er in het wetenschappelijk tijdschrift Current Biology over publiceerde. Zij hingen een bosgebied in Wyoming vol met luidsprekers en camera’s, en stelden naderende wilde dieren vanaf ongeveer 20 meter afstand bloot aan een aantal soorten geluid, zowel natuurlijke als geluiden door menselijke recreatie.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Op de filmbeelden bekeken ze hoe de dieren reageerden. Wat bleek: de dieren sloegen het vaakst en het snelst op de vlucht bij het horen van geluiden van groepen wandelaars en fietsers (vooral mountainbikers), zo’n zes tot acht keer meer dan bij natuurlijke geluiden.
Elanden bleken het gevoeligst voor lawaai, grizzlyberen en bergleeuwen trokken zich er weinig van aan. Begrip van de dierlijke reacties kan volgens de onderzoekers helpen bij het ontwerpen en beheren van nieuwe nationale parken, nu menselijke recreatie alleen maar toeneemt.
Elanden en grizzlyberen zijn vooralsnog schaars in de Hollandse polder, maar dat ook koeien van mensen kunnen schrikken, bewees het tragische ongeval in Groningen. Mensen botsen niet alleen op dieren, ook op elkaar. Voormalig VVD-minister Sander Dekker is niet de enige wiens wielerrondje – door de Westlandse duinen – na een confrontatie met een passant eindigde in het ziekenhuis.
Hoe verleidelijk ook: schuld is soms moeilijk aan te wijzen. Het is ook weinig zinvol om de hele mensheid haar bestaan te verwijten, al zou de dieren- en plantenwereld er beslist rooskleuriger voor staan wanneer de homo sapiens hoog op de Rode Lijst van bedreigde soorten zou prijken. Toch is niet elk mens de verpersoonlijking van het kwaad. Dat is enkel de kip zonder kop. Een invasieve soort die terrein lijkt te winnen en andere soorten verdringt. Wie trapt op de rem?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns