Met zijn bliksembezoek aan Moskou vrijdag, heeft de Hongaarse premier Orbán de EU geprovoceerd. Niet onverwachts – hij onderhoudt al jaren warme banden met Poetin. Ook niet voor het eerst, maar wel extra pijnlijk, want Orbán is dit halfjaar voorzitter van de EU.
‘Een opgestoken middelvinger naar de EU’, zo betitelt een EU-ambtenaar de actie van Viktor Orbán. Die toonde zich van geen kwaad bewust. In een radio-interview vrijdagochtend zette hij zichzelf neer als de goedwillende vredestichter die geheel op eigen initiatief Moskou en (eerder deze week) Kyiv bezocht. ‘Je bereikt geen vrede vanuit een luie stoel in Brussel’, aldus Orbán op X.
EU-kopstukken reageerden furieus. ‘Verzoening zal Poetin niet tegenhouden’, zei voorzitter Ursula von der Leyen. ‘Alleen eenheid en vastberadenheid zullen de weg vrijmaken voor een alomvattende, rechtvaardige en duurzame vrede in Oekraïne.’
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De Estse premier Kaja Kallas (kandidaat EU-buitenlandchef) beschuldigde Orbán ervan het EU-voorzitterschap te misbruiken om verwarring te zaaien. Volgens GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik ‘besmeurt’ Orbán de EU. ‘Hij speelt Poetin in de kaart en zet de EU te kijk.’
EU-president Charles Michel en EU-buitenlandchef Josep Borrell hamerden erop dat Orbán geen enkel mandaat heeft om namens de EU met Poetin te praten. De Russische president is volgens de EU de grote agressor, de man die Oekraïne probeert te vernietigen, die achter sabotage-acties in de EU-landen zit, die de EU niet binnen mag komen en tegen wie een internationaal arrestatiebevel is uitgevaardigd. Met zo iemand onderhandelt de EU niet, althans niet op dit moment.
Als de tijd rijp is om wel met Poetin te praten, gebeurt dit door de EU-president of de EU-buitenlandchef op strikt verzoek van de regeringsleiders, aldus Michel en Borrell. Niet door het halfjaarlijkse EU-voorzitterschap dat alleen de ministeriële vakraden leidt. Tot die tijd staat de EU vierkant achter Kyiv en beloofden de regeringsleiders vorige week nog – inclusief Orbán – Oekraïne zo lang en zo veel als mogelijk te steunen.
Orbán beaamde vrijdag dat hij geen mandaat van de EU heeft, maar dat laat hem koud. Het deert hem evenmin dat Poetin zijn bezoek zal uitleggen als teken dat de EU over vrede wil onderhandelen en Kyiv loslaat. Orbán zegt geen andere keuze te hebben dan bemiddelen. ‘We kunnen niet achterover leunen en wachten op een wonderbaarlijk einde van de oorlog. Wij zullen een belangrijke rol vervullen bij de eerste stappen op weg naar vrede.’
De Hongaarse premier is wel consistent, zeggen EU-ambtenaren. Sinds de Russische inval van Oekraïne in 2022 ligt Orbán dwars bij Europese strafmaatregelen tegen Moskou. Hij stribbelde tegen bij alle veertien pakketten economische en financiële sancties (om uiteindelijk toch in te stemmen). Hij verzette zich tegen het kandidaatlidmaatschap van de EU voor Oekraïne (om uiteindelijk even te gaan plassen toen het besluit werd genomen). Hij traineerde enkele maanden het hulppakket van 50 miljard euro voor Kyiv. Ook bij andere kwesties – rechtsstaat en lhbti-rechten – is Orbán de notoire dwarsligger in Brussel.
De start van het Hongaarse EU-voorzitterschap afgelopen maandag, brengt daar geen verandering in. Zoltan Kovacs, de internationale woordvoerder van Orbán, had al eerder laten weten dat de Hongaarse standpunten niet zullen verwateren. Donderdag voegde hij eraan toe dat zijn baas zich, politiek gezien, evenmin iets in de weg zal laten leggen.
Premiers van vele lidstaten betitelden Orbáns solotrip naar Moskou als ‘onverantwoord en trouweloos’. Volgens de Poolse premier Donald Tusk laat Orbán zich moedwillig gebruiken door Poetin. ‘Het zal de sfeer tijdens de volgende EU-top niet verbeteren’, stelde een diplomaat.
Invloed op de koers van de EU heeft het Hongaarse voorzitterschap nauwelijks. Er ligt immers nauwelijks wetgeving op tafel, de nieuwe Europese Commissie treedt op zijn vroegst op 1 december aan. Maar het imago van de EU is wel in het geding.
Strik vindt dat de lidstaten Hongarije het EU-voorzitterschap moeten ontnemen. De kans daarop is nihil, erkent de Europarlementariër. Ze gaat er wel in het parlement voor pleiten het Hongaarse voorzitterschap waar nodig te boycotten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant