Bij de parlementsverkiezingen van donderdag in het Verenigd Koninkrijk heeft Labour een grote overwinning behaald. De Conservatieve Partij van zittend premier Sunak leed een historische nederlaag. In dit blog houden we de laatste ontwikkelingen bij.
Rishi Sunak stopt niet alleen als premier, maar ook als partijleider van de Tories. Dat doet hij niet per direct, zei hij bij zijn laatste toespraak vanaf 10 Downing Street. Eerst moet er een leiderschapsverkiezing worden opgetuigd.
In die laatste toespraak klonk een grote hoeveelheid mea culpa’s: ‘Aan het land: het spijt me. Er is een duidelijk signaal afgegeven dat de regering moet veranderen. Uw oordeel is het enige dat telt.’
Hij verontschuldigde zich ook aan zijn partijgenoten van wie er nu meer dan tweehonderd zonder zetel zitten: ‘Het doet me pijn dat er zoveel collega’s niet meer terugkeren naar het Lagerhuis.’
Voor zijn opvolger Keir Starmer had hij vriendelijke woorden over. Volgens Sunak is Starmer een ‘fatsoenlijke, publieksgerichte man’. Als zijn regeerperiode een succes wordt, is dat ook een succes voor het land, aldus Sunak.
Na ook zijn familie te hebben bedankt en het VK het beste land ter wereld te hebben genoemd, stapte Sunak voor het laatst in de dienstauto van de premier. Die rijdt hem naar Buckingham Palace, waar hij zijn ontslag aan zal bieden aan koning Charles.
Joram Bolle
Achter Labour en de Tories worden de Liberal Democrats de derde partij in het Britse parlement. Met bijna alle stemmen geteld staan de LibDems al op 71 zetels. Dat betekent dat ze in zetelaantal hoe dan ook hun beste uitslag in zeker een eeuw tijd behalen.
Na de verkiezingen in 2010, waarbij de Tories geen absolute meerderheid behaalden, regeerden de LibDems zelfs mee. Dat was onder leiderschap van Nick Clegg, wiens moeder Nederlands is. Daarna zakte de partij ver weg. In de afgelopen drie parlementsverkiezingen behaalde de partij tussen de 8 en 12 zetels.
Gemeten naar het absolute aantal stemmen doen de liberalen het niet beter dan vorige keer (tussen de 3,5 en 4 miljoen) maar het districtenstelsel levert de partij een enorme winst op van zeker 63 zetels. Door dat districtenstelsel staat het aantal zetels soms niet in verhouding tot het aantal stemmen. Labour haalt op dit moment 63 procent van de zetels, terwijl ze 34 procent van de stemmen hebben. De Reform-partij van Nigel Farage staat op 4 zetels, maar heeft meer stemmen behaald dan de LibDems.
Joram Bolle
De winst van Keir Starmers Labour bij de Britse parlementsverkiezingen heeft mogelijk verstrekkende gevolgen voor de door de Conservatieven gesloten Rwanda-deal. In mei zei Starmer dat hij ‘geen deportatievluchten naar Rwanda zal laten vertrekken’ als zijn partij zou winnen.
Sinds 2018 zijn al bijna 120 duizend migranten en vluchtelingen via zee naar Groot-Brittannië gekomen. Vanuit Frankrijk steken zij het Kanaal over. Om ‘de boten te stoppen’ wilden de Conservatieven onder leiding van premier Sunak ‘de meest kansarmen’ onder hen direct op het vliegtuig naar Rwanda zetten. Daar zouden zij dan aanspraak maken op een verblijfsvergunning.
Vanuit de oppositie heeft Labour het plan van de Conservatieven altijd bevochten. Zo beschuldigden zij het repressieve regime van de Rwandese president Paul Kagame van mensenrechtenschendingen. Wie openlijk kritiek uit op zijn regime, kan worden vervolgd of vermoord. De overeenkomst met Rwanda is volgens Labour ‘onuitvoerbaar’, en moet worden geschrapt.
Volgens Labour moet Groot-Brittannië zijn internationale verdragsverplichtingen nakomen, en asiel bieden aan degenen die op de vlucht zijn voor oorlog of vervolging. De partij van Starmer wil terugkeerovereenkomsten sluiten met landen waar migranten en vluchtelingen vandaan komen. Ook wil zijn regering in gesprek met de Europese Unie. Als zijn partij de verkiezingen zou winnen, zei Starmer snel met een ‘nieuw kader’ voor de aanpak van illegale migratie te zullen komen. Details daarover zijn nog niet bekendgemaakt.
Joost Bastmeijer
De eerste felicitaties uit het buitenland voor verkiezingswinnaar en aankomend premier Keir Starmer komen binnen. De Oekraïense president Zelensky verwacht dat de zeer innige band tussen het VK en Oekraïne voortduurt onder Starmer: ‘Oekraïne en het VK zijn betrouwbare bondgenoten door dik en dun en zullen dat blijven. We zullen ons blijven verdedigen en onze gezamenlijke waarden van leven, vrijheid en een internationale orde gebaseerd op recht blijven promoten’.
Ook de Franse president Macron, zelf verwikkeld in een spannende parlementsverkiezing, heeft Starmer gefeliciteerd. In een bericht op X zegt Macron bovendien al met hem te hebben gesproken. ‘We zullen ons werk voortzetten voor bilaterale samenwerking, voor vrede en veiligheid in Europa, voor klimaat en voor AI.’
Joram Bolle
In tegenstelling tot in andere landen gaat de machtsoverdracht in het Verenigd Koninkrijk razendsnel. Nog deze ochtend zal Rishi Sunak zijn ontslag indienen bij koning Charles. Volgens zijn kantoor bezoekt Sunak het paleis rond 10.30 uur Nederlandse tijd.
Zodra hij zijn ontslag heeft ingediend is het Verenigd Koninkrijk heel eventjes premierloos. De macht ligt dan officieel bij de koning.
Maar niet veel later komt zijn opvolger Keir Starmer naar Buckingham Palace om het ambt van premier te aanvaarden. Tijdens de ‘kissing of hands’ – waarbij geen handen worden gekust, maar wel geschud – gebiedt Charles Starmer een regering te vormen. Vanaf dat moment is Starmer premier.
Bij 10 Downing Street, de ambtswoning van de premier, zal Starmer vervolgens het land toespreken. Dat zal een uur of twee later zijn.
Joram Bolle
Definitieve cijfers zijn er nog niet, maar duidelijk is dat veel Britten niet de moeite hebben genomen om te gaan stemmen. De BBC verwacht dat de opkomst uitkomt rond de 60 procent. Hoewel de Tories sterk verliezen, wijzen die cijfers op een algemeen laag vertrouwen in de politiek.
Sinds 1885, toen het Britse stemrecht sterk werd uitgebreid, was alleen in 1999 de opkomst lager met 59,4 procent. Bij de vorige verkiezingen in 2019 lag de opkomst op 68,8 procent.
Joram Bolle
Voormalig premier Liz Truss voegt zich bij het rijtje prominente Tories dat niet meer terugkeert in het Lagerhuis. In haar district verloor Truss met een verschil van ongeveer 600 stemmen van de Labour-kandidaat.
Truss heeft de twijfelachtige eer de kortst zittende Britse premier ooit te zijn. In september 2022 won ze de opvolgingsstrijd binnen de Tories toen Boris Johnson het veld ruimde, maar haar premierschap verliep desastreus.
Haar minister van Financiën kwam met een ondoordachte begroting, waarin de belastingen sterk werden verlaagd zonder adequate dekking. De financiële markten schrokken zich kapot en de economie kreeg een forse klap. Het plan werd teruggedraaid en de minister van Financiën vervangen.
Algemeen was echter de verwachting dat ook Truss snel zou stoppen. Een Brits tabloid startte een livestream van een krop sla, waarbij de vraag werd gesteld wie een langer leven was beschoren: de sla of het premierschap van Truss. Na 49 dagen was de termijn van ‘Lettuce Liz’ ten einde.
Joram Bolle
Rishi Sunak mag dan zelf zijn zetel hebben behouden, dat geldt niet voor veel prominente partijgenoten. Penny Mordaunt, fractieleider van de Tories in het Lagerhuis, keert niet meer terug na haar zetel in Portsmouth North te hebben verloren aan haar Labour-concurrente. In de afgelopen jaren deed Mordaunt meermaals een gooi naar het leiderschap van de Tories en daarmee het premierschap.
Andere prominente slachtoffers zijn voormalig minister van Economische Zaken Jacob Rees-Mogg, huidig defensieminister Grant Shapps en minister van Justitie Alex Chalk. Voormalig minister van Justitie Robert Buckland raakt ook zijn zetel kwijt. Hij spreekt tegenover de BBC van een ‘electoraal armageddon’. Volgens Buckland is de partij ten onder gegaan aan ‘persoonlijke agenda’s’.
‘Collega’s namen een pose aan, schreven opruiende opiniestukken en zeiden domme dingen zonder bewijs, in plaats van te doen waarvoor ze verkozen zijn’, aldus Buckland. De relevantie van de partij is volgens hem in gevaar. De Tories zijn verworden tot een ‘groepje kale mannen dat vecht om een kam’, is zijn analyse.
Joram Bolle
De Britse premier Rishi Sunak heeft vrijdagmorgen de verkiezingsnederlaag van zijn partij toegegeven. Hij zal dan ook ontslag nemen als eerste minister, zo heeft hij aangekondigd.
De Conservatieve Partij van Sunak leed bij de verkiezingen van donderdag een zware verkiezingsnederlaag. De partij is volgens de laatste prognoses op weg naar 144 zetels. Bij de vorige verkiezingen, in 2019, werden nog 365 zetels binnengehaald. Oppositiepartij Labour haalt een absolute meerderheid.
'Labour heeft deze verkiezingen gewonnen. Ik heb sir Keir Starmer opgebeld om hem te feliciteren met zijn overwinning', zegt Sunak. 'Het Britse volk heeft vannacht een ontnuchterend oordeel geveld. Er is veel om over na te denken. Ik neem de verantwoordelijkheid voor dit verlies.'
'Aan de vele goede, hardwerkende conservatieve kandidaten die vanavond verloren hebben... het spijt me', aldus Sunak, die in mei verraste door te besluiten vervroegde parlementsverkiezingen uit te schrijven.
'Ik zal nu naar Londen gaan, waar ik meer zal zeggen over het resultaat van vannacht', zei Sunak verder. 'Daarna neem ik afscheid van mijn baan als eerste minister, waarvoor ik alles heb gegeven. Vandaag zal de macht op een vreedzame en ordentelijke manier worden overgedragen.'
Sunak hield zijn toespraak vlak nadat bekend was geworden dat hij overtuigend de zetel voor het Lagerhuis in het district Richmond & Northallerton had binnengehaald. Hij deed tijdens de speech geen uitspraak over zijn functie als partijleider. (Belga)
Labourleider Keir Starmer, grote winnaar van de Britse verkiezingen en de toekomstig premier, heeft beloofd dat hij en de partij er zullen zijn voor iedereen in het Groot-Brittannië. 'Deze partij is veranderd. We zullen trouw dienen', zei hij vrijdagochtend vroeg in een toespraak voor partijleden in Londen.
Labour kon net voor 6 uur Nederlandse tijd officieel de verkiezingsoverwinning claimen. Volgens de laatste tellingen haalt de partij 410 van de 650 zetels in het Lagerhuis, een zeer ruime meerderheid.
'We hebben het gedaan', sprak Starmer. 'De verandering begint nu. En het voelt goed, na 4,5 jaar hard werken om de partij te hervormen.' Starmer herhaalde meermaals dat Labour een veranderde partij is. Hij stuurde de partij na de historische verkiezingsnederlaag van 2019 weg van het linkse discours van zijn voorganger Jeremy Corbyn, meer richting het centrum. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen, zegt Starmer. 'We zijn klaar om het land te dienen, om Groot-Brittannië te herstellen, in dienst van werkende mensen. Over het hele land worden mensen wakker met dit nieuws, met het gevoel dat een last van hun schouders is gehaald. We kunnen weer vooruitkijken.'
Met het grote mandaat komt ook een grote verantwoordelijkheid, aldus Starmer. 'Wie je ook bent, waar je ook gestart bent in het leven: als je hard werkt en de regels volgt, moet dit land je een eerlijke kans geven om er te komen. Dat moeten we herstellen. Politiek moet weer rond publieke dienstverlening draaien. We moeten tonen dat politiek een kracht van het goede kan zijn.'
Starmer drukte zijn partijgenoten op het hart om van het moment van de overwinning te genieten, maar ook 'om de rest van het land te tonen dat deze partij veranderd is, dat we trouw zullen dienen, en dat we zullen regeren voor elke persoon in dit land.'
Over enkele uren spreekt Starmer de bevolking toe op het bordes van Downing Street 10, zijn toekomstige ambtswoning. (Belga)
De Britse premier Rishi Sunak heeft met succes zijn zetel in het Lagerhuis verdedigd. In het kiesdistrict Richmond and Northallerton hield hij met gemak zijn uitdagers van Labour en Reform UK achter zich.
Na de bekendmaking van de uitslag erkende Sunak het verlies van zijn Conservatieve Partij op nationaal niveau. Hij zei ook Labourleider Keir Starmer, de aanstaande premier, al te hebben gefeliciteerd met zijn overwinning.
Sunak zegde toe zich in de loop van vrijdag vanuit Londen uitgebreider tot het land te richten. Eerder in de nacht van donderdag op vrijdag meldden Britse media dat Sunak vrijdag formeel zijn ontslag als premier zal indienen. (ANP)
De anti-immigratiepartij Reform UK is op weg naar een 'enorm' resultaat in de Britse parlementsverkiezingen. Dat zei partijleider Nigel Farage, een van de drijvende krachten achter de Brexit, in de nacht van donderdag op vrijdag in een videoboodschap op X.
Reform UK haalt volgens de exitpolls dertien zetels in het Lagerhuis. Ook Farage zelf is, na zeven mislukte pogingen, gekozen. Hij hield in het kiesdistrict Clacton-on-Sea de kandidaat van de Conservatieven ruim achter zich.
De tendens van de exitpolls wordt bovendien bevestigd door de eerste officiële resultaten. In de enkele districten waar de stemmen al geteld zijn, is een stevig opwaartse trend voor Reform UK te zien.
Het aantal stemmen voor de partij is 'groter dan elke mogelijke voorspelling of projectie. Het is bijna ongelooflijk', zei Farage in zijn videoboodschap. 'We gaan meer dan zes miljoen stemmen krijgen. Dit, mensen, is enorm.'
Het voorspelde aantal van dertien zetels voor Farage's partij is overigens laag in vergelijking tot het absolute aantal stemmen dat de partij lijkt te krijgen. Volgens die maatstaf wordt de partij na Labour de grootste partij van het land. Het VK heeft echter een districtenstelsel en de Conservatieven van premier Rishi Sunak winnen volgens de exitpolls in tien keer zoveel districten als Reform UK.
Farage vindt het 'bijna lachwekkend' dat zijn partij ondanks de stevige vooruitgang weinig aandacht krijgt in de media. 'Er is geen enkele vertegenwoordiger van Reform UK' te zien, aldus Farage. 'De reguliere media zitten in een ontkenningsfase.' (ANP)
De Britse verkiezingen verlopen desastreus voor de Schotse Nationale Partij. Afgaand op de exitpoll eindigen de nationalisten op slechts tien zetels, een verlies van liefst 38. Hiermee lijkt er een einde te komen aan de dominantie van de SNP in Schotland en aan de Schotse onafhankelijkheidsdroom.
Het imago van de SNP is zwaar aangetast door schandalen. Bovendien was er veel kritiek op de manier waarop de partij de natie heeft bestuurd. Mogelijk hebben de Conservatieven nu meer afgevaardigden in Schotland dan de nationalisten, iets dat tot voor kort ondenkbaar was.
In Schotland hadden de Conservatieven amper last van concurrentie van Reform UK. Met name Schots Labour heeft geprofiteerd van de ineenstorting van de SNP.
Patrick van IJzendoorn
Het voorspelde aantal zetels voor de partijen houdt dankzij het Britse first-past-the-post kiesstelsel amper verband met de percentages. Volgens cijfers van televisiezender GB News zal Labour ruim 36 procent van de stemmen behalen, met de Conservatieven op een kleine 26 procent en Reform UK op ruim 17 procent. Dat betekent dat het rechtse blok procentueel gezien groter is dan Labour.
In het evenredige stelsel dat Nederland hanteert zou Labour op 234 zetels uitkomen in plaats van 431. Reform UK zou 112 halen, negen keer zoveel als in het Britse systeem. De Tories zouden op 168 eindigen en niet op de 131 die ze nu overhouden.
Patrick van IJzendoorn
Sunderland heeft de strijd om het snelste tellen van de stemmen gewonnen van Blyth. Om kwart over twaalf Nederlandse tijd werd de uitslag bekendgemaakt van het kiesdistrict Houghton and Sunderland South in het verre noordoosten van Engeland.
Zoals verwacht won de Labour-kandidaat Bridget Phillipson, de beoogde minister van Onderwijs. De sociaaldemocrate kreeg 18.847 stemmen. Op de tweede plaats eindigde Nigel Farage’s Reform UK met 11.668 stemmen, gevolgd door de Tories met 5514. Dat betekent dat het rechtse blok in deze oude havenstad, een Brexit-bolwerk, niet veel kleiner is dan dat van Labour.
Hetzelfde patroon is zichtbaar in Grimsby, de vissersplaats waar Labour 37 procent van de stemmen heeft, tegenover de Tories met 20 procent en Reform UK met 32 procent.
Patrick van IJzendoorn
De Britse Conservatieven gaan een grote nederlaag lijden bij de Lagerhuis-verkiezingen. Dat wijst een exitpoll onder 20.000 kiezers uit die kort na het sluiten van de stembussen is geopenbaard. De Labour-oppositie zal 410 zetels winnen, tegenover slechts 131 voor de Conservatieve Partij van Rishi Sunak. De nederlaag voor de Tories is kleiner dan de apocalyptische peilingen hadden aangewezen. De Reform Party van Nigel Farage behaalt 13 zetels, meer dan was voorspeld. In Schotland gaan de nationalisten een enorme nederlaag tegemoet. Labour zal een meerderheid van 170 hebben, ongeveer evenveel als Tony Blairs New Labour in 1997.
Hiermee komt er een einde aan een Conservatief tijdperk dat 14 jaar heeft geduurd. Vrijdagochtend zullen de verhuiswagens bij 10 Downing Street arriveren. Na een bezoek aan koning Charles kan de 61-jarige Starmer met zijn vrouw Victoria en kinderen de beroemde ambtswoning betrekken. Eind 2019 hadden de Conservatieven onder leiding van Boris Johnson nog een grote overwinning geboekt. Dat leidde ertoe dat Keir Starmer de leiding bij Labour overnam van Jeremy Corbyn. Nu wordt de voormalige hoofdaanklager de 58ste premier van het Verenigd Koninkrijk. Hem staat een enorme klus te wachten. De Tories wacht een lange tijd in de oppositiebanken.
Als de Conservatieven inderdaad 131 zetels krijgen van de 650, dan is dat het slechtste resultaat sinds ze zich in de jaren dertig van de 19de eeuw Conservative Party zijn gaan noemen. Het laagterecord stond op de 156 zetels die ze in 1906 hadden behaald. Zoals het er nu naar uitziet, behoudt Sunak zelf zijn zetel, maar hij zal niet aanblijven als partijleider.
Patrick van IJzendoorn
De verwachte winst van Labour maakt het vrijwel zeker dat Rachel Reeves de eerste vrouwelijke minister van Financiën wordt in Groot-Brittanië.
Reeves toonde acht jaar geleden op een partijcongres al interesse voor het ministerschap. Toen haar gevraagd werd wat ze als minister van Financiën zou doen, antwoordde ze: ‘Het kinderopvangsysteem in Groot-Brittannië is kapot, dat zou ik herstellen. Dat is goed voor de economie en goed voor vrouwen.’
In een eerder bericht vermeldde de Volkskrant hoe Reeves aan populariteit wist te winnen bij Labour. Haar voornaamste boodschap is stabiliteit. Grote uitgaven vermijdt ze dan ook het liefst. Die boodschap lijkt nu haar vruchten af te werpen. De Tories hebben geprobeerd Labour te dwarsbomen op basis van hun ‘belastingbom’, maar Reeves’ aandringen op een sober en helder begrotingsplan heeft die aanval afgezwakt.
Voorheen was Reeves econoom van de Britse centrale bank. Daar zou ze met succes hebben genavigeerd in een competitieve cultuur, die vooral gedomineerd wordt door mannen. Collega’s noemen Reeves intelligent en ambitieus.
De beoogde minister zou gemakkelijk om kunnen gaan met ‘grote financiële zaken’. De afgelopen twee jaar was ze aanwezig bij bijeenkomsten van het World Economic Forum in Davos. Ook was ze was nauw betrokken bij een van de grootste financiële centra van het Verenigd Koninkrijk in Leeds.
Yassin Boutayeb
Op de dag van de Britse verkiezingen heerst er traditioneel een campagneluwte. De partijen mogen geen campagne voeren en bij stembureaus mag er geen actief verslag worden gedaan door de pers. Zoals gebruikelijk verschenen er wel foto’s van de politieke leiders die met hun echtgenotes arriveerden bij stembureaus, zoals Rishi Sunak in de Yorkshire Dales en Sir Keir Starmer in het Londense Holborn & St Pancras.
Bij de meeste stembureaus is het vooral druk rond de ochtend- en avondspits. Bij het stembureau in het Greenwich Heritage Centre, in de garnizoenswijk Woolwich Arsenal, was het onder de warme zomerzon een gestaag komen en gaan van kiezers, met poll card en donkerblauw paspoort in de aanslag. Greenwich & Woolwich is een van de kiesdistricten waar Labour altijd wint.
De plaatselijke afgevaardigde Matthew Pennycook wordt waarschijnlijk staatssecretaris van Volkshuisvesting. In deze wijk is, blijkens de verkiezingsfolders die de afgelopen weken op de deurmat zijn beland, vooral druk campagne gevoerd door de kleinere partijen.
De echte campagne vindt steeds meer op sociale media plaats. Het Reform UK van Nigel Farage is behendig gebleken in het benutten van de mogelijkheden die TikTok biedt. Vooral veel jongeren zijn op die manier bereikt.
Patrick van IJzendoorn
Vandaag gaat Groot-Brittannië naar de stembus. Voor het eerst in veertien jaar wordt er een grote winst voor de centrumlinkse Labour-partij voorspeld. Hoe is de stemming daar op verkiezingsdag? We bellen met VK-correspondent Patrick van IJzendoorn.
Dag Patrick, leven de verkiezingen daar een beetje?
‘Als ik zo met mensen hier praat, merk je dat er een algehele afkeer bestaat van de politiek. Er is veel onvrede over de Conservatieven en wat die de laatste veertien jaar met het land hebben gedaan. Die kiezers lopen nu voor een groot deel over naar de Labour Partij. Dat kun je een beetje vergelijken met 1998, toen Labour ook de grootste werd.
‘Maar waar Labour toen als een frisse wind werd gezien, en met veel enthousiasme werd omarmd, is daar nu nog maar weinig van over. Dat heeft enerzijds te maken met Keir Starmer, het gezicht van de partij, die weinig charisma uitstraalt. Anderzijds hebben zowel Labour als de Conservatieven het niet goed gedaan de laatste jaren. Veel mensen twijfelen en hebben het gevoel van uitzichtloosheid.’
Wat zijn de verwachtingen?
‘Een enorme leegloop bij de Conservatieven. Dat is ook de reden dat Labour nu de grootste wordt. Maar ik denk niet dat Labour meer stemmen gaat winnen dan in 2017, toen ze het grootste aantal stemmen ooit haalde. Waarschijnlijk zal Labour nu rond de 40 procent van de stemmen krijgen. De Conservatieven schat ik op zo’n 20 procent. Maar als je de stemmen van andere conservatieve partijen, zoals Reform, bij die van de Tories optelt, zie je nog een flinke conservatieve wind door het land waaien. Er is nog wel een linkse meerderheid, maar geen grote.’
Wat zijn de grote uitdagingen voor het land?
‘De nationale zorg is redelijk ingestort. Labour belooft flink te investeren in de zorg om zo personeelstekorten op te lossen. Een ander belangrijk dossier is onderwijs. Daar belooft Labour veel docenten te werven. Onder andere door privéscholen meer te belasten en met dat geld te investeren in openbare scholen. Ook wil de partij dat openbare diensten, zoals de spoorwegen en de levering van gas en elektriciteit, weer in de handen van de staat komen.
‘De kern is dat je flink moet investeren in sociale voorzieningen om populisme tegen te gaan. Ze denken: als we het dagelijks leven beter maken, is de kiezer minder geneigd om naar radicaal-rechts over te lopen. De vraag is alleen hoe ze dat allemaal gaan bekostigen. Als Labour straks gaat falen op belangrijke dossiers, vrezen ze een Frankrijk-scenario.’
Yassin Boutayeb
‘Een warm vaarwel naar al die arrogante, clowns, gelukszoekers, leugenaars, zotten, valsemunters, sociopaten, klootzakken en eikels die morgen rond deze tijd werkloos zullen zijn na ons de afgelopen veertien jaar voor de gek te hebben gehouden.’ Met deze tekst op de voorpagina werden de lezers van The Daily Star donderdag geconfronteerd. Het linkse tabloid kan niet wachten op het morgenrood dat vrijdagochtend in Groot-Brittannië zal schijnen.
Het rechtse tabloid The Daily Mail waarschuwde zijn lezers ondertussen dat een stem op Nigel Farage in wezen een stem op Sir Keir Starmers Labour is. Dat betekent volgens de krant ‘stijgende belastingen, ongecontroleerde immigratie zonder Rwanda-plan, voortwoekerende woke, verraad van vrouwenrechten, Net Zero-manie, een zwakkere defensie, het opgeven van onze Brexit-vrijheden – en stemrecht voor 16-jarigen om toekomstige verkiezingen ‘te manipuleren’.
Maar het ziet ernaar uit dat de lezers van de Mail een lange verkiezingsnacht tegemoetgaan. Alle peilingen wijzen op een grote overwinning voor links, met een voorsprong op de Conservatieven die uiteenloopt van 13 procent (Norstat) tot 20 procent (Survation).
Patrick van IJzendoorn
Bij de stembusgang van vandaag staan 650 kiesdistricten op het spel, maar in sommige zogeheten constituencies is het spannender dan elders. In Basildon & Billericay, dat normaal gesproken Conservatief stemt, staat bijvoorbeeld de politieke toekomst van de Conservatieve partijvoorzitter Richard Holden op het spel. Van deze politicus is na een desastreus verlopen televisie-interview enkele weken terug niet veel meer vernomen.
Een overlevingsstrijd voert ook minister van Financiën Jeremy Hunt. Hij dreigt het rijke district Godalming & Ash, ten zuidwesten van Londen, te verliezen, temeer omdat Labour en de Liberaal-democraten daar een pact hebben gesloten. In Epsom & Ewell, een even welvarend district iets verderop, behoort Gina Miller tot de kandidaten, de zakenvrouw die tijdens de brexitjaren een succesvol proces tegen de regering aanspande om het parlement zeggenschap te geven over de Britse uittreding.
Uit het noordoosten van Somerset komen geluiden dat de kiezers daar genoeg hebben van Jacob Rees-Mogg, de ouderwetse en excentrieke Brexiteer die bekendstaat als ‘de afgevaardigde uit de 19de eeuw’. Vele ogen zullen daarnaast gericht zijn op Clacton-on-Sea waar Reform UK-voorman Nigel Farage, na zeven mislukte pogingen, eindelijk hoopt te worden gekozen tot lid van het Lagerhuis. Oud-premier Liz Truss schijnt het moeilijk te hebben in het plattelandsdistrict South-West Norfolk, waar ze felle tegenstand ondervindt van een oud-partijgenoot.
Aan de linkerzijde van het politieke spectrum is er een spannende strijd gaande in het Londense Islington-North, waar er een einde dreigt te komen aan een 41 jaar durend kamerlidmaatschap van Jeremy Corbyn. De door Starmer uit de partij gezette socialist staat als onafhankelijke kandidaat op het stembiljet. Zijn tegenstander namens de Labour Partij is Praful Nargund, een jonge miljonair.
Hoogtepunt van de verkiezingsnacht zal de uitslag in Richmond & Northallerton zijn, waar premier Rishi Sunak mogelijk zijn zetel verliest. Dat zou een unicum zijn in de Britse politieke geschiedenis.
Patrick van IJzendoorn
Na veertien roerige jaren zullen de Conservatieven donderdag bij de verkiezingen een gevoelige nederlaag moeten slikken. Mogelijk houden de Tories in het Lagerhuis slechts 65 van de 365 zetels over, een historische kaalslag. Hoe heeft het zover kunnen komen?
Lees hier de reportage van correspondent Patrick van IJzendoorn.
De ruim 35 duizend Britse stembureaus gaan om acht uur Nederlandse tijd open, om zestien uur later weer te sluiten, Om elf uur volgt meteen de eerste exitpoll. Grote vraag is hoe groot de meerderheid van Labour zal zijn. Voor het eerst moeten de Britse kiezers tijdens de parlementsverkiezingen een vorm van legitimatie tonen. Dat heeft voor discussie gezorgd, omdat het eiland, anders dan de meeste landen op het continent, geen identificatieplicht heeft.
Verreweg de meeste ‘polling stations’ bevinden zich in buurthuizen, scholen en kerken. Maar er zullen ook stemmen worden uitgebracht in cricketpaviljoens, hotels, brandweerkazernes, voetbalstadions, ziekenhuizen, musea, moskeeën, kapsalons, sportscholen, legerkazernes, omgebouwde caravans en vestigingen van het Leger des Heils. Op sommige plekken doen zelfs kroegen dienst als stembureau.
Steeds meer Britten stemmen per post. Dat heeft bij deze verkiezingen voor problemen gezorgd, omdat de posterijen stembiljetten te laat hebben bezorgd. The Royal Mail legde de schuld bij de regering, die niet goed voorbereid zou zijn geweest op de gang naar de stembus en formulieren al doende te laat zou hebben aangeleverd.
Bij de verkiezingen van 2019 lag de opkomst op 67,3 procent. De verwachting is dat dit keer minder kiezers de stembureaus met een bezoek zullen vereren, al belooft het een zonnige zomerdag te worden. In Schotland vallen de verkiezingen samen met schoolvakanties.
Patrick van IJzendoorn
‘Het is tijd voor een nieuwe manager (en daarmee bedoelen we niet dat voetbalbondscoach Gareth Southgate moet worden ontslagen).’ Met deze woorden heeft The Sun zich voorzichtig uitgesproken voor de Labour Partij. Het bekendste tabloid van Groot-Brittannië neemt daarmee afstand van de Conservatieve Partij, de partij die het normaal gesproken steunt. Deze aanbeveling doet denken aan 1997, toen The Sun, na fanatiek lobbywerk van Tony Blair bij eigenaar Rupert Murdoch, de zijde van New Labour koos. De krant staat erom bekend dat het de publieke opinie volgt.
Stalgenoten The Times en The Sunday Times hebben Labour niet aanbevolen. The Times schreef dat Labour ‘zuinig is geweest met de waarheid over wat het gaat doen als het aan de macht komt’ en ‘daarom geen aanbeveling kan verwachten’. Afgelopen zondag had de centrumrechtse Sunday Times zich op de vlakte gehouden. De regeringspartij geniet wel de steun van The Daily Telegraph, The Daily Mail en The Daily Express. The Daily Mail, dat Boris Johnson als columnist heeft, waarschuwde voor ‘Starmergeddon’. Labour heeft zoals gebruikelijk de steun van The Guardian, The Daily Mirror en The Independent. Ook The Financial Times ziet meer heil in een Labour-regering.
Enkele vooraanstaande Conservatieven hebben al gezegd rekening te houden met een fors verlies, onder wie minister van Werkgelegenheid en Pensioenen Mel Stride. ‘De realiteit is dat de opiniepeilingen duidelijk zijn’, zei de bewindsman in een televisie-interview met oud-Labour minister Ed Balls, de echtgenoot van de aankomende minister van Binnenlandse Zaken Yvette Cooper. In The Daily Telegraph had Suella Braverman, oud-minister van Binnenlandse Zaken, geschreven dat haar partij zich moet voorbereiden op oppositievoeren. Of zij daaraan mee zal doen, valt te betwijfelen. Braverman, die behoort tot de rechterflank, is een van de kopstukken die hun Lagerhuiszetels dreigen te verliezen.
Patrick van IJzendoorn
Morgen wordt bepaald welke partij de Britse regering mag vormen en de volgende premier van het Verenigd Koninkrijk mag leveren. De verwachting is dat Labour de volgende bewoner van Downing Street 10 naar voren mag schuiven. Die partij moest de afgelopen veertien jaar onafgebroken oppositie voeren, maar profiteerde de voorbije maanden van de chaos en machtswisselingen bij de Conservatieven.
In totaal worden 650 parlementariërs voor het Lagerhuis verkozen, waarbij een zogenoemd districtenstelsel gehanteerd wordt; zetels gaan naar de kandidaten die de meeste stemmen krijgen in hun eigen kiesdistrict. Ieder district levert dus één parlementariër. Om een regering te mogen vormen, moet een van de partijen meer zetels behalen dan de andere partijen bij elkaar opgeteld. Een zetelaantal van 326 verzekert een partij van een meerderheid.
Waar de Conservatieven bij de vorige verkiezingen nog 365 zetels wonnen, lijken de kansen op zo’n meerderheid inmiddels verkeken. Wel kunnen ze aan de macht blijven door een coalitie te vormen. Dat gebeurde voor het laatst in 2010, toen de partij onder leiding van David Cameron optrok met de Liberaal-Democraten van Nick Clegg.
Eerder deze week leek zittend premier Rishi Sunak daar nog publiekelijk op aan te sturen, toen hij opperde dat een zogenoemd hung parliament nog binnen bereik ligt voor de Tories. Lukt het een van de partijen namelijk niet een meerderheid te behalen, dan mag de zittend premier een coalitie vormen.
Doorn in het oog van de Conservatieven deze stembusgang is de verkiezingsdeelname van Nigel Farage, bekend en berucht als voormalig Europarlementariër en Brexit-voorman. Sinds hij zijn verkiezingsdeelname aankondigde namens Reform UK, weet hij in de peilingen structureel stemmen weg te trekken bij de Conservatieven. Daarmee zou het populistisch-rechtse Reform UK deze stembusgang wel eens de tweede partij kunnen worden in het Verenigd Koninkrijk.
In tegenstelling tot in Nederland zullen we vandaag in ieder geval weinig horen over de campagne in het Verenigd Koninkrijk; zowel televisie als radio zien zich gedwongen de verplichte mediastilte te respecteren.
Maartje Geels
De Britten mogen vandaag naar de stembus om een nieuw parlement en, nog belangrijker, een nieuwe premier te kiezen. De Conservatieve Partij van premier Rishi Sunak is al veertien jaar onafgebroken aan de macht en hoopt die periode met nog eens vijf jaar te kunnen verlengen, maar nog maar de vraag is of ze dat lukt. Oppositiepartij Labour staat al geruime tijd fors voor in de peilingen.
De vorige parlementsverkiezingen vonden plaats in 2019. In dat jaar boekten de conservatieven onder leiding van toenmalig premier Boris Johnson nog een monsterzege met de belofte de brexit te regelen en het VK uit de EU te loodsen.
Afgelopen mei maakte Sunak bekend dat er in juli verkiezingen gehouden zouden worden, wat destijds werd gezien als grote gok voor hem en zijn partij. Sunak, die het stokje van voorganger Liz Truss overnam na een chaotische periode, wist de rust terug te brengen in de Britse politiek, maar de vraag is of hem dat deze zegen zal opleveren waarop hij hoopt.
De Britten mogen donderdag naar de stembus om een nieuw parlement en een nieuwe leider te kiezen. De Conservatieve Partij van de 44-jarige premier Rishi Sunak is al veertien jaar onafgebroken aan de macht en hoopt die periode met nog eens vijf jaar te verlengen. Oppositiepartij Labour onder leiding van de 61-jarige Keir Starmer staat al geruime tijd fors voor in de peilingen.
De vorige parlementsverkiezingen vonden plaats in 2019. In dat jaar boekten de conservatieven onder leiding van toenmalig premier Boris Johnson een monsterzege met de belofte de Brexit rond te krijgen en het Verenigd Koninkrijk uit de EU te loodsen.
Afgelopen mei maakte Sunak tot ieders verbazing bekend dat er in juli verkiezingen gehouden zouden worden, wat destijds werd gezien als grote gok voor hem en zijn partij. Sunak, die het stokje van voorganger Liz Truss overnam na een extreem chaotische periode, wist de rust terug te brengen in de Britse politiek, maar de vraag is maar of hij hiervoor beloond zal worden.
De stemlokalen openen morgen om 08.00 en sluiten om 23.00 uur Nederlandse tijd. Rond de sluiting van de stembussen worden ook de eerste exitpolls verwacht. Ipsos, ook in Nederland actief, zal namens de grote nieuwszenders – BBC News, ITV News en Sky News – met de exitpoll komen. Op vrijdagochtend volgt naar verwachting de definitieve uitslag. In dit liveblog houdt de Volkskrant de ontwikkelingen rondom de stembusgang bij.
Maartje Geels
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant