Keir Starmer is de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk. Zijn Labour-partij zal meer dan 400 zetels winnen bij de Lagerhuisverkiezingen, veel meer dan de Conservatieven van Rishi Sunak, die de slechtste verkiezingsuitslag uit de partijgeschiedenis beleven. Het aantal Britten dat ging stemmen was historisch laag.
‘We zijn erin geslaagd’, jubelde de 61-jarige Keir Starmer vannacht, nadat Labour de cruciale grens van 326 zetels was gepasseerd. Waarschijnlijk zal de partij uitkomen op 413 zetels, minder dan de peilingen hadden voorspeld en ongeveer gelijk met het aantal dat Tony Blair in 1997 had behaald met New Labour. In de geest van Blair sprak Starmer over een ‘zonnestraal van hoop’ voor het land. De sociaaldemocraat zal vrijdag, na een bezoek aan de koning, met zijn vrouw Victoria zijn intrek nemen in 10 Downing Street.
De Conservatieven werden vernederd, maar niet vernietigd. Ze gingen van 365 zetels, eind 2019 behaald onder leiding van Boris Johnson, naar 126. Sunak, die zijn eigen zetel wist te houden, zei dat de Britse bevolking een ontnuchterend oordeel heeft geleverd. ‘Er valt veel te leren en ik neem verantwoordelijkheid voor het verlies,’ zei de scheidende premier. Aan zijn leiderschap komt immers een einde. Enkele bewindslieden verloren hun zetel, onder wie Grant Shapps en Penny Mordaunt, die beiden werden genoemd als mogelijke opvolgers.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont in Londen.
Het verlies van de Conservatieven heeft vooral te maken met de winst die Nigel Farage boekte met Reform UK. De rechtse partij veroverde bijna 15 procent van de stemmen, wat zich vertaalde in slechts vier zetels, onder wie voor Farage zelf. Bij een evenredig kiesstelsel, zoals dat bestaat in Nederland, zou dat bijna honderd zetels hebben opgeleverd. De Tories hebben bijna 23 procent van de stemmen. Het percentage van Labour is ruim 35, wat lager is dan in 2017 toen Jeremy Corbyn verloor van Theresa May.
Met een meerderheid van 170 zetels in het Lagerhuis staat Starmer weinig in de weg om de ‘verandering’ te brengen die hij heeft beloofd. Tijdens de campagne had Starmer, die niet het charisma en de persoonlijke populariteit van Blair bezit, aangegeven de sociale voorzieningen voor de Britten te willen verbeteren om zodoende het populisme te bestrijden. Hij wil flink investeren in zorg, onderwijs en huisvesting. Hoewel het met de Britse economie de goede kant op gaat, merken gewone Britten daar weinig van.
De enorme meerderheid die Labour in het Britse parlement zal hebben, is te danken aan het Britse ‘First-past-the-post’ kiessysteem, waarbij de winnaar van een district wordt afgevaardigd naar het Lagerhuis. Labour mag daardoor de grote winnaar zijn, procentueel is het verdeelde rechtse blok van de Conservatieven en Reform UK groter dan Labour. De commentator Andrew Neil beweerde dat Labours meerderheid ‘zo groot is als een oceaan, maar zo ondiep als een dorpsvijver’. Steeds meer kiezers verliezen hun loyaliteit aan een bepaalde partij. Eind 2019 vielen de Britten nog massaal voor de charmes en beloften van Boris Johnson.
De Liberaal-democraten van Ed Davey deden het goed in de rijkere districten in het zuiden en worden met 61 zetels de derde partij in het parlement. In Schotland klapte de SNP totaal in elkaar. De nationalisten zullen hooguit tien zetels overhouden, veel minder dan de 48 die ze in 2019 hadden behaald. Ze betalen hiermee de prijs voor schandalen en slecht bestuur. Schotse onafhankelijkheid is nu op sterven na dood. Zelfs de Conservatieven zijn nu groter in Schotland dan de SNP, een scenario dat tot voor kort ondenkbaar was.
In Londen wist voormalig Labour-leider Jeremy Corbyn als onafhankelijke kandidaat zijn zetel te behouden door de uitdager van Labour ruim te verslaan. Beter nieuws was er voor Labour in Rochdale, waar de Labour-kandidaat de linkse populist George Galloway versloeg. De zege van Farage in Clacton-on-Sea, een badplaats aan de Noordzee, was groter dan verwacht. Hoewel zijn Lagerhuis-fractie klein zal zijn, heeft hij nu een bruggenhoofd in het Lagerhuis. Grote vraag is hoe de hergroepering op rechts zal gaan verlopen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant