Na zich in eerste instantie te hebben afgemeld, liet Landbouwminister Femke Wiersma zich donderdag toch nog bevragen over de mestcrisis. De Tweede Kamer zit haar tijdens haar eerste commissiedebat flink achter de vodden. ‘De minister begint net, maar wij hebben haast.’
De leden van de Kamercommissie landbouw hebben er begrip voor dat de BBB-bewindsvrouw nog amper is ingewerkt en daardoor op veel vragen het antwoord schuldig blijft. ‘Ik zou het liefst nu al een heel uitgebreide oplossing klaar hebben, maar die twee dagen ministerschap waren daar helaas nog net te kort voor’, zegt ze met een kwinkslag.
Maar Wiersma maakt een slechte beurt bij de Kamerleden als ze vraagtekens zet bij het panklare crisisplan dat haar voorganger Piet Adema in april presenteerde. Adema heeft onder andere voorgesteld een maximumnorm voor het aantal koeien per hectare grasland in te voeren. Die maatregel leidt per definitie tot een krimp van de melkveestapel, en dat ziet Wiersma’s partij BBB eigenlijk niet zitten.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Adema’s plan van aanpak voorziet ook in een forse afroming van productierechten voor melkvee-, pluimvee- en varkenshouders die deze willen verkopen, en ook dat leidt tot een krimp van de veestapel. Daarnaast heeft Adema een nieuwe stoppersregeling voor veehouders voorgesteld, en de BBB is eigenlijk tegen het uitkopen van boeren als oplossing voor het stikstofprobleem. Als klap op de vuurpijl voorziet het crisisplan van het vorige kabinet ook nog in een generieke krimp van 10 tot 15 procent van de veestapel per 1 januari 2027, mochten de eerdergenoemde maatregelen niet genoeg effect sorteren.
Adema’s plan kreeg de afgelopen maanden de steun van een Kamermeerderheid. Partijen als de VVD en het CDA hebben zich er met frisse tegenzin achter geschaard, omdat ze geen andere oplossing meer zien. Ook NSC steunt het plan. De coalitie is daardoor verdeeld, want de PVV en de BBB hebben bedenkingen bij een aantal maatregelen uit Adema’s crisispakket.
De BBB kwam eind april met een eigen plan. Daarin stelt de partij onder andere voor de overtollige mest tijdelijk op te slaan in mestzakken, lege silo’s op industrieterreinen en in scheepsruimen. In dat tienpuntenplan suggereert de partij ook dat Nederland de aanwijzing van de Europese Commissie maar gewoon moet negeren, dus dat de overheid het moet gedogen als boeren net zoveel mest blijven uitrijden als voorheen. De aanpak van de mestcrisis vormt dus bij voorbaat een potentiële splijtzwam in de nieuwe coalitie.
De mestcrisis is dit jaar acuut geworden doordat de Europese Commissie vorig jaar besloot de Nederlandse mestregels aan te scherpen. Nederlandse boeren mogen vanaf dit jaar veel minder dierlijke mest over hun land verspreiden dan in eerdere jaren. De komende twee jaar wordt die norm verder verlaagd. Het gevolg is dat Nederlandse veehouders dit jaar met een mestoverschot van 400 duizend tankwagens kampen, en dat overschot zal de komende twee jaar waarschijnlijk verdubbelen.
Tot groot ongenoegen van de meeste landbouwwoordvoerders weigert Wiersma donderdag te beloven dat ze Adema’s crisisaanpak ‘met gezwinde spoed en onverkort’ zal uitvoeren, zoals Anne-Marijke Podt (D66) vraagt. Wiersma maakt duidelijk dat ze deze zomer een eigen plan wil maken, waarbij ze de maatregelen uit het plan-Adema als ‘bouwstenen’ ziet die ze eventueel kan gebruiken. ‘Maar ook de landbouwsector heeft suggesties gedaan’, voegt ze daar meteen aan toe.
Landbouworganisatie LTO heeft zich bijvoorbeeld tegen het afromen van productierechten uitgesproken. Wiersma wil deze zomer daarom bekijken of deze maatregel wel noodzakelijk is. Ze hoopt met andere maatregelen de nood zodanig te verlichten, dat ze deze vervelende ‘bouwsteen’ uit Adema’s pakket kan laten liggen.
Meerdere Kamerleden verwijten de nieuwe minister gebrek aan realiteitszin. Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) overlaadt haar met hoon als ze zegt dat ze serieus wil kijken naar het inzetten van mestzakken en lege silo’s als ‘tussenoplossing’; het voorstel uit het tienpuntenplan van de BBB. Bromet noemt dat voorstel een ‘aanfluiting’ en ‘idioot’.
Maar ook Harm Holman van coalitiepartij NSC spoort Wiersma aan het plan Adema gewoon uit te voeren. ‘Volgend jaar hebben we echt een megaprobleem. Adema heeft met brede steun van de Kamer iets neergelegd en we willen graag dat u dat voortvarend oppakt.’
Eline Vedder (CDA) is zelf melkveehouder en is vaak zeer emotioneel in debatten over het stikstofprobleem. Ze heeft vaak sympathie voor BBB-standpunten, maar dit keer niet. Ook het CDA vindt de maatregelen die Adema heeft voorgesteld onontkoombaar. ‘Deze maatregelen zijn echt pittig’, zegt ze als VVD’er Thom van Campen haar vraagt hoe zij en andere melkveehouders naar deze plannen kijken. ‘Maar het alternatief is dat er een koude sanering over het platteland raast en dat we een ongericht slagveld aanrichten.’
NSC’er Harm Holman deelt nog een sneer uit naar het actieplan van LTO, en specifiek naar LTO-voorzitter Ger Koopmans. LTO heeft boeren en de Nederlandse overheid openlijk opgeroepen de mestrichtlijnen uit Brussel te negeren. ‘Ik ben zeer teleurgesteld in LTO, en in het optreden van de LTO-voorzitter. Die predikt op een populistische, radicale manier voortdurend dat we het maar op een inbreukprocedure van de Europese Commissie en op rechtszaken moeten laten aankomen. Als we Adema’s plan niet uitvoeren, maar doen wat LTO bepleit, dan dreigt een generieke korting in de melkveehouderij. Dat moeten we koste wat kost voorkomen, want dat wordt een ramp voor de sector.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant