Popmelodieën zijn sinds 1950 steeds simpeler geworden, schrijven onderzoekers donderdag in het tijdschrift Scientific Reports. ‘Maar dat betekent niet dat popnummers in hun geheel eenvoudiger zijn geworden.’
De Britse wetenschappers Marcus Pearce en Madeline Hamilton van de Queen Mary University of London analyseerden hiervoor over de periode 1950-2022 per jaar de vijf populairste nummers volgens de hitlijsten van het Amerikaanse magazine Billboard. Ze letten daarbij op de voorspelbaarheid van het ritme en de variatie in toonhoogte.
Die koers richting simpeler melodieën zette in de popmuziek geleidelijk in, maar over de tijdspanne van 70 jaar zijn volgens de onderzoekers wel een paar ‘melodieuze revoluties’ aan te wijzen: momenten waarvan je achteraf kunt zeggen dat er een groot verschil is tussen de muziek die daarvoor en daarna uitkwam. Dat zijn de jaren 1975 en 2000.
Artiesten of nummers die die trend inluidden, zijn lastig aan te wijzen, zegt Christoph Finkensiep, universitair docent computationele musicologie, niet betrokken bij het onderzoek. ‘Een bepaalde stijl is vaak al een tijdje ‘in’ voordat een nummer in die stijl in de jaarlijkse top-5 terechtkomt. Grote kans dus dat de trendsetters geen deel uitmaakten van de analyse.’ De steekproef van vijf hits per jaar is sowieso klein, merkt Finkensiep op, en beperkt de betrouwbaarheid van het onderzoek.
Een exemplarische hit voor de simpele popmelodieën weet hij wel te noemen: Around the World van Daft Punk (1997). De melodie is vrij monotoon en bestaat uit slechts een paar tonen die veelvuldig worden herhaald. In dit nummer is ook meteen een ander aspect te horen dat uit het onderzoek naar voren komt, zegt Finkensiep: ‘Popmuziek in z’n geheel is niet per se simpeler geworden. Er is eerder sprake van een verschuiving in complexiteit. Die zit minder in de melodie en meer in andere componenten, zoals de variëteit en dichtheid in klank.’
Finkensiep maakt een vergelijking tussen Around the World en het nummer Yesterday van The Beatles uit 1965. ‘Yesterday heeft een gevarieerde, minder voorspelbare melodie, maar is in klankvariatie en instrumentatie véél simpeler dan de meeste popmuziek van nu, die vaak elektronisch is. Die variëteit van geluiden in elektronische muziek wordt niet beperkt door het aantal instrumenten; je kunt gewoon een geluidje toevoegen.’
De onderzoekers speculeren over een verklaring voor die verschuiving in complexiteit. Mogelijk zorgde de toegenomen klankdichtheid en -variatie ervoor dat de melodie aan complexiteit moesten inleveren, schrijven zij. Finkensiep: ‘Mensen luisteren graag naar muziek met een gematigde complexiteit. Dus als de complexiteit van het één toeneemt, moet die van het ander vaak afnemen. Anders is het gewoon te veel om naar te luisteren. Hoewel: er zijn uitzonderingen. Bohemian Rhapsody van Queen is op elk vlak redelijk complex, maar mensen zijn er gek op.’
Of komt het toch door onze verminderde aandachtsboog in een tijd waarin een enorme vracht informatie in hoge snelheid over ons wordt uitgestort, vragen de onderzoekers zich af. Dat lijkt Finkensiep onwaarschijnlijk. ‘Eén aspect wordt misschien simpeler, maar dat betekent niet dat het geheel dat ook wordt. Bovendien: de tijd van het internet, en helemaal die van sociale media, maken slechts een klein deel uit van de onderzochte periode. We spelen gewoon graag met muziek, waardoor die kunstvorm zich blijft evolueren. Anders zou het toch ook maar saai zijn?’
Source: Volkskrant