In de Cariben stuiten de Nederlandse daden na de slavernij-excuses op argwaan. ‘200 miljoen euro, waarvan de helft in Nederland wordt uitgegeven? Dat heeft niets te maken met herstelbetalingen’, zegt Eric Phillips, lid van de herstelbetalingencommissie van Caribisch genootschap Caricom.
Nederland zette het afgelopen jaar meer stappen dan ooit om in het reine te komen met het eigen slavernijverleden. De koning en de minister-president boden namens de staat excuses aan. De regering trok 200 miljoen euro uit voor ‘kennen, herdenken en verwerken’, onder andere in de vorm van een museum. ‘De excuses zijn onomkeerbaar’, beloofde demissionair minister Robbert Dijkgraaf (Onderwijs) maandag in het Amsterdamse Oosterpark.
De Nederlandse introspectie kon onder veel Nederlandse nazaten van tot slaaf gemaakten rekenen op waardering. Maar aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, in de Cariben, waar de voormalige koloniën Aruba, Sint Maarten, Curaçao, Bonaire, Sint Eustatius en Saba nog steeds onderdeel uitmaken van het Nederlandse koninkrijk, klinkt scepsis.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Van ‘oprechte excuses’ is geen sprake, meent Eric Phillips, namens (de deels voormalige Nederlandse kolonie) Guyana lid van de Caricom Herstelbetalingencommissie. Het uitblijven van werkelijke compensatie van de schade die gedurende ruim drie eeuwen van Nederlandse slavernij is aangericht, maakt dat hij de excuses zelfs als een ‘paard van Troje’ beschouwt.
Welke bezwaren heeft u?
‘Dit waren geen echte excuses, dit was een geopolitieke strategie. Die 200 miljoen euro, waarvan de helft in Nederland wordt uitgegeven, heeft niks met herstelbetalingen te maken. Het gerenommeerde Amerikaanse consultancybureau Brattle becijferde vorig jaar dat Nederland 4,5 biljoen euro schadevergoeding verschuldigd is aan voormalige koloniën.
‘Bovendien, hoe kon de Nederlandse premier Rutte excuses aanbieden zonder Guyana te noemen? De Nederlanders waren hier gedurende twee eeuwen. Onze hoofdstad Georgetown heette voorheen Stabroek. We hebben nog honderden Nederlandse plaatsnamen.
‘En hoe kun je excuses aanbieden voor het slavernijverleden wanneer je nog steeds koloniën hebt in je koninkrijk? Dat is simpelweg schandalig.
‘Aan de werkelijke schade wordt niets gedaan. Dat maakt dit in mijn ogen een pr-stunt, een onoprechte façade om oprecht over te komen. Het schept een gevaarlijk precedent, Nederland toont andere landen hoe je gratis excuses kunt aanbieden.’
Volgens het Brattle-rapport zijn onder Nederlandse koloniale heerschappij 627 duizend mensen tot slaaf gemaakt of in slavernij geboren. Brattle berekent dat Nederland, inclusief rente, 48 miljard euro verschuldigd is aan Guyana, 2,5 biljoen euro aan Suriname en 1,9 biljoen euro aan de Nederlandse eilanden.
‘Daar valt over te onderhandelen. Het hoeft geen grote last te zijn. Nederland zou bijvoorbeeld 1 procent van zijn binnenlands product kunnen betalen gedurende drie eeuwen, zo lang als de Nederlandse slavernij duurde. Het punt is: Nederland erkent dat het schuldig is aan een misdrijf en schrijft vervolgens zelf het vonnis.’
In 2013 richtte Caricom, het bondgenootschap van Caribische landen, een herstelbetalingencommissie op. Twaalf landen nemen deel, waaronder voormalige Nederlandse koloniën Suriname en Guyana. Wat is het doel van de commissie?
‘We zeggen niet dat we simpelweg geld willen. Ons tienpuntenplan is in essentie een ontwikkelingsvoorstel. Het begint met oprechte excuses voor de genocide van inheemse groepen en voor het tot slaaf maken van miljoenen Afrikanen. Vervolgens kunnen schadevergoedingen zich richten op lokale investeringen in gezondheid, onderwijs, technologie en debt relief (het kwijtschelden van overheidsschulden, red.).’
Wat is de volgende stap van de commissie?
‘Het voornemen is om de Europese regeringsleiders uit te nodigen voor een top met Caribische regeringsleiders. Nederland mag dan uitleggen wat het van plan is te doen na de zogenoemde ‘komma’ van de slavernij-excuses.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant