In het familierestaurant langs de snelweg viel een oudere vrouw van haar stoel, stikkend in haar eten, grijs van het zuurstofgebrek. Al lang geleden heb ik de keuze gemaakt om een EHBO-cursus te volgen, maar het was bij het voornemen gebleven en nu kon ik met een schuldig soort opluchting toekijken hoe anderen de kastanjes uit het vuur haalden.
Over de auteur
Peter Middendorp is schrijver en columnist van de Volkskrant. Van zijn hand verschenen onder meer de romans Vertrouwd voordelig en Jij bent van mij. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Bij reanimatie telt iedere seconde, maar ook bij snel handelen is succes allerminst verzekerd – vaak wordt van lichaam en geest voornamelijk het eerste gered. De EHBO’ers wilden dan ook meteen beginnen, maar ze werden aan het twijfelen gebracht door de vriendin, die bleef schreeuwen dat de vrouw absoluut niet wilde worden gereanimeerd – Ze wil het niet! Ze wil het niet!
De vrouw was op leeftijd, ze droeg geen penning waarop stond dat ze niet gereanimeerd wilde worden. Ze had geen verklaring getekend, kinderen en huisarts wisten nergens van. Maar de vriendin klonk nogal overtuigend. En dat iemand niets heeft getekend, zegt bovendien vaak maar weinig over de kracht en diepte van zijn wensen.
Van weer een andere kant zou je ook niet willen dat een vriendin kan beslissen wat er moet gebeuren. Misschien waren het niet eens goeie vriendinnen. Misschien kon die vriendin niet ophouden met praten over de risico’s van reanimatie en had de vrouw uiteindelijk gezegd, om van het gezeur af te zijn: je hebt gelijk, hoor, ik wil het ook niet.
Mijn vader liet geen gelegenheid voorbijgaan om te verklaren dat ze hem niet moesten reanimeren, maar hij legde niets vast. Als je het erop wil laten aankomen, probeerde ik te denken, moet je het zelf maar weten en zijn de gevolgen voor jou. Toch kon ik me niet voorstellen dat ik op het moment zelf zou zeggen: toe maar, jongens, reanimeer maar. Maak er maar een kasplantje van. Hij is dol op planten, hij loopt de hele dag in de tuin.
Als je niets regelt, zadel je anderen op met keuzen die ze niet voor je willen, kunnen en mogen maken. Vandaar de neiging om er bij mensen op leeftijd op aan te dringen: teken die verklaring nou, hang die penning nou even om je nek, dan zit ik straks niet met lastige dilemma’s en ben ik vast van m’n toekomstige schuldgevoel verlost.
Misschien is het ook wel een beetje te veel gevraagd om zo’n verklaring te tekenen, even een handtekening door je eigen houdbaarheidsdatum te zetten. Met een penning neem je alvast afscheid van het lichaam, het verpakkingsmateriaal. Voor zolang het duurt, rijden we ermee, maar eigenlijk is-ie af, alle tijd en aandacht is er bij voorbaat aan verspild.
De diensten kwamen, er werd gehandeld en ingegrepen. Hulpverleners lichtten een stuk vlees uit de keel van de vrouw, biefstuk, wanhopig platgekauwd. Het leek erop dat de arme vrouw zich geen raad had geweten met de slijtvaste vloerbedekking in haar mond en het niet had durven uitspugen.
Het gebeurt vaak met biefstuk, hoorde ik hulpverleners zeggen. Vooral met die van deze grote keten. Zoiets moet natuurlijk tot de bodem worden uitgezocht. Tot die tijd maar liever geen biefstuk, lijkt me, of, als het niet anders kan, kleine hapjes, heel goed kauwen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant