De adoptiedossiers van acht geadopteerden uit Sri Lanka rammelen aan alle kanten: tweelingen blijken geen familie, namen zijn doorgekrast op paspoorten, geboortedata verzonnen. De Nederlandse staat had hiertegen moeten optreden, betogen de geadopteerden donderdag voor de rechter.
‘Ik ben een verzonnen kind, niets aan mij klopt’, zegt geadopteerde Anushka Huinink donderdagochtend tegen de drie rechters in Den Haag. ‘Ik ben nooit deel geweest van een tweeling. Mijn naam klopte niet, mijn geboortedatum niet, de naam van mijn biologische ouders niet.’
De veertiger krijgt van de rechtbank gelegenheid om toe te lichten wat hem is overkomen sinds hij als baby werd geadopteerd uit Sri Lanka door Nederlandse ouders. Het is genoeg stof voor een boek, maar hij heeft slechts twee minuten spreektijd.
De samenvatting: zijn ouders dachten in Sri Lanka een meisjestweeling op te halen. Bij het verschonen van de eerste luiers zagen ze dat dat anders zat. Toch gingen de twee jongetjes mee naar Nederland. Toen Anushka en zijn broer vele jaren later op zoek gingen naar hun Sri Lankaanse familie, vonden ze hun moeder. Dáchten ze. Tien jaar na de hereniging ontdekte Anushka via een dna-test dat deze vrouw niet zijn moeder was. En nog traumatischer: hij bleek geen bloedband te hebben met zijn ‘tweelingbroer’.
‘Ik was niemand meer’, beschrijft Anushka zijn gevoel van destijds aan de rechters. ‘Het resulteerde in een depressie, ik kon er niet meer zijn voor mijn vrouw en kinderen.’ Na jaren van therapie is hij inmiddels opgekrabbeld. Hij probeert te accepteren dat hij zijn biologische familie misschien nooit zal vinden. ‘Ik ben slachtoffer, maar niet zielig.’
Donderdag eisen Anushka en zeven andere geadopteerden uit Sri Lanka dat de Nederlandse staat juridisch aansprakelijk wordt gehouden voor de adoptiefraude waarvan zij het slachtoffer zijn geworden. Advocaat Mark de Hek betoogt namens het achttal dat de overheid in de jaren tachtig had kunnen en moeten weten dat er in Sri Lanka was gerommeld met hun papieren en dat er mogelijk sprake was van kinderhandel door de omstreden bemiddelingsorganisatie Flash. In die tijd verschenen er in de krant bijvoorbeeld al verhalen over hoe Flash kinderen in Sri Lanka uitnodigde voor een vakantiereis, om ze vervolgens te ontvoeren voor adoptie.
In 2021 presenteerde de commissie-Joustra een snoeihard rapport over de nalatigheid van de Nederlandse overheid bij de fraude bij buitenlandse adopties. Het is nu voor het eerst dat een groep geadopteerden hierover gezamenlijk een rechtszaak voert tegen de staat.
Over de auteur
Anneke Stoffelen is verslaggever van de Volkskrant en schrijft veel over adoptie, zoals eerder dit verhaal over mismatches door Spoorloos.
Het belang daarvan is breder dan deze acht gedupeerden, zegt advocaat De Hek. Bij zijn kantoor hebben zich al ruim dertig geadopteerden gemeld die via Flash op dubieuze wijze naar Nederland zijn gehaald. ‘Maar het gaat om nog veel meer mensen. We hopen op een principeuitspraak waarin de rechter vaststelt dat de overheid aansprakelijk is voor deze fouten. Daarmee kan iedere geadopteerde vervolgens individueel een procedure voeren voor een passende schadevergoeding.’ Het kan dan gaan om gemaakte kosten voor zoektochten en dna-onderzoeken, maar ook om vergoeding voor immateriële schade.
De vraag die donderdag boven de markt hangt: tot waar reikte in de jaren tachtig de verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid bij een adoptieprocedure in een ander land?
Volgens advocaat De Hek had de staat als toezichthouder moeten ingrijpen, toen duidelijk werd dat Flash de regels met voeten trad. Landsadvocaat Erik Koppe ziet dat anders: het was volgens hem geen overheidstaak om toezicht te houden op ieder individueel geval. ‘Een toezichthouder kan nu eenmaal niet overal toezicht op houden’.
De Nederlandse overheid had in de adoptieprocedure een rol, omdat zij een inreisvisum moest afgeven voor de Sri Lankaanse kinderen. Volgens de geadopteerden had bij de visumaanvraag fraude al kunnen worden vastgesteld. In sommige paspoorten en geboorteaktes uit Sri Lanka zijn namen met de hand doorgestreept en gewijzigd. Ook zitten er tegenstrijdigheden in basale gegevens: soms staan er in verschillende documenten verschillende geboortedata van hetzelfde kind, of zijn namen van biologische ouders anders.
Maar volgens landsadvocaat Koppe maken doorhalingen een paspoort nog niet ongeldig. Bovendien had het Nederlands consulaat in Sri Lanka niet de taak om uitgebreid onderzoek te doen naar documenten, zegt Koppe: het verstrekken van visa was destijds ‘lopendebandwerk’.
Toen de commissie-Joustra in 2021 haar rapport over de misstanden had uitgebracht, ging toenmalig minister van Justitie Sander Dekker diep door het stof en bood hij namens de overheid excuses aan. De rechter merkt op dat de ‘strikt juridische taakopvatting’ van de landsadvocaten donderdag nogal in contrast staat met de nederige houding van de overheid in 2021. ‘Moeten we dit nu echt tot de Hoge Raad uitprocederen? Of is er ook een andere manier om tot een oplossing te komen?’
Maar de landsadvocaten zien geen onderhandelingsruimte: er zijn volgens hen 3.400 geadopteerden uit Sri Lanka. De vrees is dat die straks allemaal aankloppen voor hulp als de overheid nu iets toezegt.
De rechtbank doet op 18 september uitspraak. ‘Wat daar ook uitkomt’, zegt de voorzitter aan het einde tegen de geadopteerden, ‘u heeft ons echt geraakt met uw verklaringen. We hopen voor u dat u ooit wel uw familie vindt. En anders de rust vindt om het te accepteren zoals het is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant