’Greenpeace-boegbeeld Faiza Oulahsen gaat het bedrijfsleven voortaan van gevraagd advies voorzien over verduurzaming. Maar haar idealisme is ze nog niet kwijt. ‘Ik kom met een missie, en elke kans die ik krijg, zal ik aangrijpen om verandering teweeg te brengen.’
Dertien jaar geleden liep Faiza Oulahsen, destijds 24, voor het eerst de actieloods van Greenpeace in Amsterdam-Noord binnen. In de hoge stellingkasten liggen kettingen waarmee activisten van de milieuorganisatie zich aan allerhande objecten vastketenen, naast rubberboten, spandoeken, hesjes en andere actiebenodigdheden. Van buiten wijst niets daarop, niet eens een bordje met de naam Greenpeace.
Die eerste keer liep Oulahsen dan ook verkeerd. Ze had net haar studie politicologie afgerond, was al wel lid van Greenpeace maar had daar nooit actief iets mee gedaan. Een kennis had haar op de vacature gewezen. ‘Ik moest binnendoor lopen om hier te komen’, vertelt ze – glanzend zwarte broek, wit T-shirt, spijkerjasje – in een overlegruimte naast de loods. ‘Ik vond het fantastisch, het voelde als een geheime plek waar je snode plannen bedenkt om actie te voeren voor een schoner klimaat.’ Na een actietraining van drie dagen was ze doodop. ‘Maar ik voelde me zó thuis. Nog steeds.’
Toch vertrekt Oulahsen bij Greenpeace, ditmaal via de voordeur. Vanaf september is ze ‘associate director klimaat en duurzaamheid’ bij consultancy- en accountantsfirma KPMG. Van de loods in Amsterdam-Noord naar het kantoor in Amstelveen en van de straat naar de bestuurskamers van grote bedrijven, haar toekomstige klanten. Die gaat ze adviseren over hoe ze hun bedrijfsvoering kunnen vergroenen. Helemaal voorbereid is ze nog niet. ‘Ik heb niet eens een auto om naar mijn klanten te rijden.’
Over de auteur
Maarten Albers is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en de voedingsindustrie.
Deze week is haar laatste bij de milieuorganisatie. Ze komt net uit een overleg over Tata Steel, een van die grote vervuilers waar ze als activist al jaren tegenaan schopt en die ze binnenkort mogelijk tot haar klantenkring mag rekenen. ‘Ik zou het wel grappig vinden als ze met mij willen praten, zij kiezen zelf de consultant.’ Ze schuwt de uitdaging zeker niet. ‘Bij partijen als Tata, met de grootste schoorstenen, zitten ook de grootste mogelijkheden. Die moeten echt iets. Ze mogen langskomen, maar dan gaan we ook echt verduurzamen.’
Waarom zegt u het activisme vaarwel?
‘Ik had steeds het gevoel dat ik dit vaker had gedaan. Niet een of twee keer, maar tig keer. In vergaderingen, actiebrainstorms, in gesprekken bij bedrijven of overheden. Ik was onderdeel van het meubilair geworden. Ik bedoel, ik voerde al actie voor het klimaat voordat de klimaatbeweging bestond. En ik ben pas 36.
‘Ik dacht: ik kan alleen maar beter worden in wat ik al jaren doe, als ik me ook een keer in een andere wereld onderdompel. Ik wilde wel met klimaat bezig blijven, dat is in mijn ogen de grootste dreiging waar de mensheid voor staat. Maar ik wist: het moet vanuit een andere rol.’
Dat brengt ook andere verantwoordelijkheden.
‘Klopt. Als activist kan je in Nederland gelukkig gewoon zeggen wat je wil. Op basis van de wetenschap kan ik zeggen: dit is wat we moeten doen om onder de 1,5 graad te blijven, en dit is hoe snel een bedrijf zijn uitstoot moet afbouwen. Dat is ook wel makkelijk, want hoe ze het doen is hun pakkie-an. Maar je staat wel ongevraagd aan de poort te rammelen.
‘Als adviseur kom ik juist binnen op uitnodiging, en moet ik een bedrijf helpen met zijn knelpunten. Ik hoop ze wel uit te dagen een stapje extra te zetten. Als dat lukt is het heel fijn, maar zo niet, dan moet ik me daar ook bij neer kunnen leggen. Daar zit voor mij de uitdaging.’
Bent u niet bang dat ze u gaan gebruiken om zichzelf te greenwashen? Faiza Oulahsen (ex-Greenpeace) adviseert ons over duurzaamheid, dus wij doen het goed?
‘Greenwashing is niet meer van deze tijd. Voor elke burger die erin trapt, is er minimaal één andere die er doorheen prikt en er iets van zegt. Bovendien: voor greenwashing moet je naar een gelikt PR-bureau, en dat is KPMG niet.
‘Als bedrijven mij willen gebruiken, kan ik daar heel hard om lachen. Want dan is die intentie geheel wederzijds. Ik kom met een missie, en elke kans die ik krijg, zal ik aangrijpen om verandering teweeg te brengen. Daar ga ik niet over liegen.
‘De interessantste klanten zijn bedrijven die zelf willen verduurzamen en advies nodig hebben. Als je dan niet bang bent voor iemand met mijn profiel, dan is dat alleen maar mooi. Bedrijven die wel bang zijn, zullen niet zo snel bij mij aankloppen. Ik heb volgens mij net iets te veel bereikt, een te grote reputatie opgebouwd, om mensen daadwerkelijk te laten geloven dat ze mij kunnen gebruiken.’
Het fundament voor Oulahsens reputatie werd gelegd in 2013, toen ze samen met 29 andere opvarenden van de Arctic Sunrise werd gearresteerd door de Russische autoriteiten. Een dag eerder hadden ze geprobeerd een boorplatform te enteren uit protest tegen oliewinning in het Noordpoolgebied. Vanwege de beschuldiging van piraterij hing de activisten een gevangenisstraf van 15 jaar boven het hoofd. Uiteindelijk werden ze na twee maanden gevangenschap vrijgelaten. Als campagneleider trad Oulahsen veel op de voorgrond.
Ze werd, in haar eigen woorden, ‘een beetje publiek eigendom’, ‘het groene geweten’. Er waren dan ook kritische reacties uit eigen kring over de overstap naar het bedrijfsleven. ‘Minder dan ik had verwacht, eerlijk gezegd. De meeste mensen, zowel in de klimaatbeweging als in het bedrijfsleven, zijn verrast of positief. Er waren er maar een paar die zeiden: ‘Je gaat nu voor het grote geld’.’
Is dat ook zo?
‘Als ik voor het geld was gegaan, had ik eerder in mijn carrière al andere keuzes gemaakt. Ik weet wie ik ben en waar ik voor sta. Ik blijf mezelf trouw en gooi mijn principes niet te grabbel.
‘Ik was natuurlijk voorbereid op dat soort reacties. Ik vraag me dan wel af: zeg je dat ook van iedereen die op de A12 staat te demonstreren? Omdat ik bekender ben, is het raar als ik naar het bedrijfsleven ga. Maar het is niet eens een bedrijf met een flinke schoorsteen.
‘Ik vind het ook een beetje flauw. Mensen projecteren hun eigen schuldgevoel op mij, terwijl ik mensen nooit beoordeel op hun eigen keuzes – tenzij ze een privéjet pakken, dan is het terecht. Maar het is niet zo dat je pas geloofwaardig bent als je in een boomhut woont en geen stroom verbruikt.’
U onderhandelde namens de milieubeweging over het Klimaatakkoord, waar jullie uiteindelijk uitstapten. Waarom bent u nu wel bereid compromissen te sluiten met grote vervuilers?
‘Destijds werd er vanuit de zware industrie een kanon op de klimaatwet gezet. Bepaalde bedrijven hebben zich met hand en tand verzet tegen elke vorm van beleid. Pas met een blanco cheque waren ze bereid iets te doen aan hun vuile fabrieken. Sindsdien heeft er een grote verschuiving plaatsgevonden. De klimaatwet en de Green Deal zijn er gekomen, en vanuit de politiek is duidelijk gemaakt dat de doelen overeind blijven staan.
‘Het kwartje is gevallen, noodgedwongen. Ook binnen binnen de zware industrie kom ik steeds meer mensen tegen die intrinsiek willen vergroenen. Dat maakt het een interessante tijd om deze stap te zetten. Maar vijf jaar geleden had ik dat niet gekund.
‘De enige partijen die koppig weigeren mee te doen, zijn die in de luchtvaart. Zij vallen buiten alle klimaatakkoorden en hebben nooit enige druk gevoeld.’
Zijn er bedrijven waar u niet mee zou kunnen werken? KLM bijvoorbeeld?
‘Als KLM zou aankloppen, zou ik ze vragen wat ze precies willen met verduurzaming. Waar wil je aan het eind van dit traject staan? Ik zie nu nog weinig ambitie. Dus laat ik het zo zeggen: ze moeten van heel ver komen.’
U krijgt bij KPMG misschien collega’s die bedrijven helpen met zaken waar u zelf tegen demonstreerde. Is dat niet ongemakkelijk?
‘Ik kom inderdaad bij een club te werken die onderdeel is van een systeem waar ik als activist tegenaan schopte. Is dat lastig? Ja, maar dat compromis heb ik voor mezelf gesloten. Ik geloof niet dat een organisatie helemaal perfect moet zijn, dat is Greenpeace in alle eerlijkheid ook niet. Een campaigner is iemand die kansen ziet om het verschil te maken. Daar ga ik me op richten, ook binnen het bedrijf.’
Bij KPMG heeft omvangrijke examenfraude plaatsgevonden. Is dat geen bezwaar om daar te werken?
‘Voor mij was het cruciaal hoe ze daarmee om zijn gegaan. Je hebt bedrijven die in dit soort situaties niks zeggen, of zeggen dat ze het vervelend vinden dat er onrust is ontstaan. De derde optie is volledig door het stof gaan en je leven beteren. KPMG heeft dat laatste gedaan.’
Marc Hogeboom, de hoogste accountant van KPMG, hield ruim een jaar stil dat hij zelf ook had gefraudeerd. Pas na een tweede klokkenluidersmelding en een tweede intern onderzoek kwam dat naar boven en trad hij terug.
‘Natuurlijk zijn er individuen die anders hadden kunnen handelen. Het gaat mij erom hoe er organisatiebreed op is gereageerd. Ik verwacht niet dat een organisatie nooit fouten maakt, daar geloof ik niet in. De vraag is: hoe ga je daarmee om?’
Hoe verschilt het klimaatactivisme van vandaag met toen u er dertien jaar geleden instapte?
‘Het heeft zich verplaatst van de boorplatformen en kolencentrales naar plekken die niet per se een directe link met het klimaat hebben, maar waar je wel heel disruptief kan zijn. Het is minder tegen bedrijven gericht, en meer een wake-up call voor de samenleving. De beweging is ook verbreed, diverser geworden, en tot op zekere hoogte geradicaliseerd. En dat bedoel ik niet per se in negatieve zin. Veel meer mensen zijn actiebereid.
‘Bij Greenpeace hebben we ons wel afgevraagd of we daarin moesten meegaan. We zagen jongeren de straat op gaan, zich vastplakken, en vroegen ons af wat onze rol daarin moest zijn. Ik denk dat het mijn bijdrage is geweest dat ik de organisatie heb meegekregen met die verbreding. We zijn opener geworden, met beide benen in de klimaatbeweging.’
Zegt u het actievoeren definitief vaarwel?
‘Bij demonstraties ben ik er nog bij. Bij blokkades en dergelijke hangt het ervan af. Het zou gek zijn als ik actie zou voeren bij een klant van me.
‘De spanning van een actie, dat ga ik wel missen. De energie, de creativiteit, de variatie. Het ene moment praat je met de minister, het volgende sta je voor de camera of samen met andere activisten privéjets aan de grond te houden. Dat is veel meer dan alleen een baan, Greenpeace is familie. Maar bij KPMG dacht ik: dit kan ook mijn nieuwe familie worden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant