Door een rekenfout moet Utrecht de komende jaren fors meer bezuinigen dan voorzien. Het gevolg: de vijf dierenweiden in de gemeente moeten sluiten. Voor zo’n veertig weidedieren en talloze vogels in het Julianapark betekent dat het einde. ‘De meeste kunnen nergens heen.’
‘Dag dames!’ Met wijdopen armen loopt Jan Willem van Holland (59) ‘zijn’ dierenweide op in het Julianapark in de Utrechtse wijk Zuilen. Alle herten, schapen en rammen komen uit hun schuilstallen gerend. Ze verdringen elkaar om uit de hand van de beheerder te eten.
Trots laat Van Holland ook andere dieren zien. Het zwanenkoppeltje Witje en Witje (‘een witte en een zwarte zwaan’), de bijna 20 jaar oude dwerggeit Babs (‘ze heeft geen tanden meer’) en de twee alpaca’s Whitie en Blackie (‘Brownie is overleden’). Zijn favoriet is Einstein, een kleine zwarte kuifhoender die als kuikentje onderkoeld binnenkwam. ‘Geweldige beessies, toch?’, zegt Van Holland. ‘Ik zou tussen ze kunnen slapen, echt waar.’
Van Holland nam dan ook ‘vol ongeloof’ kennis van het voornemen van de gemeente Utrecht een streep te zetten door de subsidie voor de vijf dierenweiden, waardoor die waarschijnlijk moeten sluiten. Het levert een jaarlijkse besparing van 51 duizend euro op. ‘Desastreus’, zegt Van Holland.
Het aangekondigde einde van de dierenweiden staat niet op zichzelf. Begin dit jaar ontdekte de gemeente Utrecht een kolossale rekenfout, waardoor de jaarlijkse inkomsten uit het gemeentefonds te rooskleurig waren ingeschat. Gemeenten krijgen via het gemeentefonds geld van de Rijksoverheid. Door de rekenfout ontvangt Utrecht jaarlijks tot 40 miljoen euro minder dan gedacht.
Utrecht had vanwege een forse bezuiniging op het gemeentefonds – men noemt 2026 in bestuurlijke kringen omineus ‘het ravijnjaar’ – al ingecalculeerd de komende jaren veel minder geld te zullen ontvangen. Na de ontdekking van de rekenfout bleek de situatie nog penibeler dan gedacht. Alles bij elkaar dreigt voor de gemeente Utrecht een structureel tekort van 76 miljoen euro per jaar.
Om dat te voorkomen, presenteerde het college in zijn voorjaarsnota een pakket van ‘stevige en pijnlijke keuzen’. ‘Met dit pakket ontzien we Utrechters in een kwetsbare positie en kinderen’, zegt wethouder Susanne Schilderman (Financiën). ‘We schuiven de financiële problemen ook niet door naar de toekomst.’ Deze hele week debatteert de gemeenteraad over de nota. Volgende week is de stemming.
Als het aan het college ligt, zullen onder meer de onroerendzaakbelasting, de toeristenbelasting en de parkeertarieven in de P+R-garages stijgen. Er gaat minder geld naar de bijzondere bijstand en een gezond leefklimaat. Subsidies voor de skatebaan en de circusschool verdwijnen, net als die voor de vijf dierenweiden.
‘De gevolgen zijn veel groter dan het geld dat de gemeente ermee bespaart’, zegt dierenweide-beheerder Van Holland. Hij zit in de kantine, het clubhuis van de vrijwilligers. Aan de muur hangen tientallen oude zwart-witfoto’s – de weide bestaat al 115 jaar. Een dierenweide is iets anders dan een kinderboerderij: hier hebben de dieren meer leefruimte en kunnen bezoekers ze op afstand bekijken en eventueel aanraken, zolang de dieren dit toestaan. ‘De gemeente snapt onze maatschappelijke waarde niet.’
Van Holland werkt samen met de dierenpolitie en de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Hij onderwijst jongeren, vangt gedumpte dieren op en begeleidt vrijwilligers. In totaal tellen de Utrechtse dierenweiden zo’n driehonderd vrijwilligers. Volgens Van Holland heeft een groot deel van hen afstand tot de arbeidsmarkt en komen ze naar de weiden voor sociaal contact. ‘De hele bende hier heeft een rugzak. Die kan hier even af.’
‘Ik lig er nachten van wakker’, zegt vrijwilliger Megan (26). Ze is arbeidsongeschikt verklaard en heeft in haar appartementje van 16 vierkante meter geen plek voor huisdieren. ‘Ik kan geen kant op, dit is mijn enige manier om bezig te blijven.’ Ze komt bijna dagelijks langs om even met haan Plummie te knuffelen.
In een reactie zegt de gemeente Utrecht zich ervan bewust te zijn dat de dierenweiden door inwoners zeer worden gewaardeerd en dat ze een sociale functie vervullen. ‘Maar helaas moeten er op dit moment lastige keuzen worden gemaakt’, zegt een woordvoerder.
Blijft de vraag hoe Utrecht zo’n rekenfout kan hebben gemaakt. In een brief aan de gemeenteraad wees het college in februari naar de ‘steeds complexer wordende systematiek van het gemeentefonds’, het ontbreken van voldoende specialistische kennis daarover, personele wisselingen en een haperende interne controle.
Hoeveel een gemeente krijgt uit het gemeentefonds hangt af van meer dan zestig factoren, zoals het aantal inwoners, het aantal jongeren, het aantal uitkeringsgerechtigden, de oppervlakte van de gemeente en de grootte van de watergebieden.
Het lijkt erop dat dergelijke grote rekenfouten bij gemeenten niet vaak voorkomen. De gemeente Utrecht kent zelf geen andere voorbeelden; de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het ministerie van Binnenlandse Zaken en het Interprovinciaal Overleg evenmin.
Dit neemt niet weg dat veel gemeenten momenteel worstelen met de financiën door bezuinigingen op het gemeentefonds. ‘In het hele land dreigen voorzieningen als bibliotheken en zwembaden te moeten sluiten’, zegt de Utrechtse wethouder Schilderman. ‘Het is tijd dat het Rijk verder over de brug komt.’
In het Julianapark ziet Van Holland de toekomst somber in. Hij heeft nog een brief van tien pagina’s naar de gemeente gestuurd, daar vestigt hij zijn hoop op. En zonder subsidie doorgaan? ‘Crowdfundings zijn eenmalig en bedrijven willen er wat voor terug.’
Van Holland wil nog niet te veel nadenken over een mogelijk einde. ‘Ik wil er niet bij zijn als ze de boel afbreken’, zegt hij. Hij heeft ook geen idee wat er met de dieren gaat gebeuren. ‘De meeste kunnen nergens heen. Ik verwacht dat de gemeente de meeste dieren zal euthanaseren. Alleen voor Babs en een paar anderen kan ik misschien een andere plek vinden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant