Als dit het jaar is van Emma Stone, is het óók het jaar van Jesse Plemons. De Amerikaanse acteurs spelen samen in Kinds of Kindness, drie korte films van de Griekse stercineast Yorgos Lanthimos. De Volkskrant sprak het filmduo in Cannes.
Er was nooit een camera bij, voor zover bekend. Dus de kans lijkt nihil dat de ‘spelletjes’ die regisseur Yorgos Lanthimos graag speelt met zijn cast, voorafgaand aan de draaiperiode, ooit nog eens ergens zullen opduiken.
Toch jammer.
‘Hij verzint ze waar je bijstaat’, zegt ervaringsdeskundige Emma Stone (35), die al vier films heeft gemaakt met de Griekse regisseur (onder meer The Favourite en Poor Things).
‘We deden wat hij ook maar vóélde dat hij ons wilde laten doen’, beaamt nieuweling Jesse Plemons (36). ‘Dat was... leuk.’
Wereldberoemde acteurs die op commando van hun regisseur onder elkaar door kruipen, hand in hand huppelen, met gesloten ogen stoelendansen en op allerlei afwijkende manieren dialogen voordragen. Lanthimos’ vaste voorbereiding op een film zou zich ook best lenen voor een (korte) film ván Lanthimos. Een vrolijkere variant op zijn licht absurdistische en sektarische drama’s (à la Dogtooth of The Lobster), waarin het menselijk gedrag iets uit het lood is getild, met een donkerkomisch en vervreemdend effect. Waarbij altijd weer de vraag opspeelt in welke mate ons sociale gedrag wordt gestuurd door dwang en (al dan niet vrijwillige) onderwerping.
Over de auteur
Bor Beekman is filmredacteur van de Volkskrant.
‘Een beetje klooien’, zo omschreef de regisseur zijn spelletjes een paar jaar geleden in gesprek met de Volkskrant; de verbeelding van zijn acteurs prikkelen, op een niet-intellectuele manier. ‘Ik vind dat nuttiger dan een gewone repetitie. Meestal zijn acteurs aan het begin even uit het lood geslagen, daarna waarderen ze het wel.’
Plemons, over het werken met Lanthimos: ‘Veel van de zogeheten ‘regels’ bij het acteren laat je bij hem opzettelijk achterwege. Je verkent je rol, zonder de hele tijd voor jezelf te verklaren wat het is dat je doet. Of wat het níét is. Die oefensessies maken dat makkelijker.’
Stone: ‘Ik heb het voordeel dat ik al vaker met Yorgos heb gewerkt, dus ik weet dat wat ik probeer gaandeweg wel vorm krijgt. Dat ik op hem kan vertrouwen. Hij zal je nooit voorschrijven hoe je iets moet doen. Maar hij zegt het wel als wat je doet níét werkt. Dat is fijn om te weten.’
Als dit het jaar is van Emma Stone, en dat is het, is het óók het jaar van Jesse Plemons. Stone won afgelopen maart een Oscar (haar tweede, na La La Land) voor haar spel als de uit de dood opgewekte Bella Baxter, in Lanthimos’ victoriaanse zedensatire Poor Things. Gelijktijdig schitterde ze als pasgehuwde realityster in de veelgeprezen serie The Curse.
Plemons tilde de grimmige hedendaagse burgeroorlogfilm Civil War van Alex Garland naar een hoger plan met zijn bijrol als militielid. In een doodenge scène bij een vers massagraf lijken alle angsten over het gewelddadige, gepolariseerde Amerika samen te ballen; daarmee is hij een geheide kandidaat voor ‘beste bijrol’ als de Academy volgend jaar de nominaties verdeelt.
Plemons, getrouwd met actrice Kirsten Dunst, onderging ook een uiterlijke transformatie. Nog maar kort geleden torste hij een kilo of 25 aan overgewicht mee. Nu oogt hij jongensachtig en slank.
De Amerikaanse acteurs zitten naast elkaar in een hotelkamer in Cannes, waar Lanthimos’ nieuwe komedie Kinds of Kindness afgelopen mei in wereldpremière ging. Daarin spelen ze steeds weer een ander personage, in drie korte films waarin ook Willem Dafoe telkens opduikt, een andere terugkerende kracht in het oeuvre van Lanthimos.
In de eerste vertelling wordt het leven van een man (Plemons) volledig bepaald door zijn baas (Dafoe), die hem zonderlinge en gewelddadige opdrachten geeft, waarna hij hem met cadeautjes beloont. De tweede volgt een politieagent (Plemons) die vermoedt dat zijn echtgenote (Stone), net terug van een reis, een dubbelganger is. In het slotstuk speurt een vrouw (Stone) uit een sektarisch gezelschap naar iemand met bovennatuurlijke krachten.
Plemons benadrukt dat Lanthimos niet geïnteresseerd was in een verkleedpartij-achtige multirol. ‘Daar hadden we het over in onze eerste gesprekken. Niet zo van: kijk eens hoe anders ik nu weer ben! Het verschil tussen de personages in de drie films is subtieler, het zit ’m meer in de lichamelijkheid. Het moet voelen alsof de drie mannen die ik speel, deel uitmaken van dezelfde wereld.’
Een week na het gesprek in het vol pers gepropte hotelvertrek in Cannes wordt Plemons door de jury onder leiding van regisseur Greta Gerwig bekroond met de prijs voor beste acteur. Plemons voegt iets menselijks en kwetsbaars toe aan het vaak wat afstandelijke filmuniversum van Lanthimos. Je gelooft hem meteen in de rol van weifelende en licht lullige onderknuppel. Maar de acteur bezit ook een charmante grijns en oogopslag waarin ook iets boosaardigs kan schuilgaan.
Plemons dankte zijn eerdere faam met name aan Breaking Bad, de serieklassieker waarin hij in het vijfde seizoen opdook. Hierin speelt hij het eerst nog gedienstige, maar naar later blijkt uitermate linke en gewetenloze hulpje van methkokers Walter White en Jesse Pinkman. Een fabuleus karakteracteur, ook in films, zoals The Power of the Dog en Killers of the Flower Moon. Plemons wordt vaak vergeleken met wijlen Philip Seymour Hoffman, wiens zoon hij ooit speelde in The Master (2012).
Nu maakt hij met Kinds of Kindness de stap naar leading man: Lanthimos strikte Plemons (en Stone) meteen ook voor zijn vólgende speelfilm, Bugonia, die wordt verwacht in 2025. Daarin speelt de Amerikaan een complotdenker die een vrouwelijke directeur ontvoert, omdat hij meent dat ze een buitenaards wezen is.
Of ze de muze is van Lanthimos, vraagt een vrouwelijke Franse journalist in Cannes aan Stone. ‘Hij is míjn muze’, corrigeert Stone subiet.
De Griek knikt goedkeurend, met zijn armen over elkaar gevouwen: ‘Dat hebben we lang geleden al zo besloten.’
Stone ontmoette de regisseur tien jaar geleden tijdens een lunch, om over een mogelijke samenwerking te praten. ‘Ik veronderstelde – dom – dat hij meer zoals zijn films zou zijn: intens. Maar hij is een warme persoonlijkheid, makkelijk om mee te praten, heel anders dan zijn films. En onze smaak bleek overeen te komen. Wie had dat gedacht?’
De Griek kwam, alweer jaren geleden, op het idee voor Kinds of Kindness toen hij Caligula las, het toneelstuk van Albert Camus over de wrede Romeinse heerser.
De regisseur, tijdens de persconferentie van zijn ‘triptiek’: ‘Ik dacht na over de controle van één man over de levens van allerlei andere mensen. Toen werd ik benieuwd hoe dat zou voelen, als iemand de volledige controle over jouw leven heeft, zelfs tot in de kleinste details. Hoe laat je opstaat, wat je eet, of je kunt trouwen, seks kunt hebben.’
Waar Kinds of Kindness volgens Stone over gaat? ‘Dat is afhankelijk van het moment, van mijn stemming. Zoals in veel van Yorgos’ eerdere werk gaat het in ieder geval over die controle. Maar ook over de noodzaak om geliefd of geaccepteerd te worden, tegen welke prijs dan ook. Ik ken geen andere regisseur die deze thema’s zo verkent als Yorgos.’
De in de titel aangekondigde kindness – vriendelijkheid – is zo goed als afwezig in Kinds of Kindness. Een aantal personages komt op gewelddadige wijze om het leven. Welk soort vriendelijkheid de acteurs verkiezen? ‘Eerlijkheid’, antwoordt Stone. ‘Wat niet altijd aardig is, maar ik kies er toch voor. Het is een hard soort vriendelijkheid. Mijn favoriet.’ Tegen haar buurman: ‘Wat is die van jou?’
Plemons trekt een hulpeloos gezicht. ‘Eh, ik sluit me bij die van jou aan.’
Als een van de journalisten in de hotelkamer vraagt naar het ‘pornomoment’ in Kinds of Kindness, corrigeert Plemons meteen, met een grijns op zijn gezicht: ‘Nou, technisch gezien is het géén pornoscène.’
De echtgenoten die ze in de tweede film spelen, zijn ‘swingers’. Lanthimos brengt overtuigend in beeld hoe ze na een gezamenlijk diner een wat routineuze seksavond beleven met een vast vriendenstel. Niet zozeer plat of plastisch, wel minder omfloerst of gecamoufleerd dan gebruikelijk in Hollywood. ‘We hadden een geweldige intimiteitscoördinator’, zegt Stone. ‘Elk afzonderlijk aspect van die scène, elke mogelijke manier waarop ze van positie wisselen was vooraf besproken. En zij was er de hele tijd bij. Daardoor voelde iedereen zich prettig.’
Plemons: ‘Zo iemand gidst je door de ongemakkelijk gesprekken, die je vooraf wel moet voeren.’
Stone: ‘Een intimiteitscoördinator is in principe niet te shockeren. Je kunt alles vragen, en dan antwoordt ze heel nuchter: ja, dan beweeg je zo en zo, en ziet het er heel echt uit. Dat helpt enorm. Het is alsof je een dansscène draait.’
‘Bijna vergelijkbaar met een stuntscène’, besluit Plemons.
Met Kinds of Kindness slaat Lanthimos een brug tussen zijn meer wrange vroege werk en zijn uitbundige, met sterrencast en hoger budget opgetuigde recente producties voor de grote studio’s. Het drietal korte films werd meteen gedraaid nadat Poor Things af was. Die film bleek een onverwacht grote hit, met 120 miljoen dollar aan bioscooprecettes. Voor het plots verbrede publiek van de Griekse regisseur biedt de opvolger nu een grilligere, of lastiger te duiden kijkervaring. Dit is de pure Lanthimos, zonder suikerlaag.
Stone: ‘Elke dag als we elkaar spraken na de opnamen voor Poor Things, vroeg ik Yorgos hoe het ging. Een ramp, zei hij dan, het is een kolossale ramp. Oké, zei ik, dat dacht ik al. Iedereen gaat denken dat Poor Things gestoord is – dát dachten Yorgos en ik. En toen kwam de respons: die blies ons omver.’
Maar zo gaat dat vaker, weet de actrice. ‘Je denkt: o, dít gaat iedereen toch leuk vinden? Nou dus niet. Of je denkt tijdens het maken: mijn God... en dan blijkt de reactie totaal anders.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant