In de zaak rond het verstrekken van het zelfdodingsmiddel X heeft de rechtbank in Arnhem donderdag een voorwaardelijke celstraf van 4 maanden opgelegd aan oud-voorzitter Coöperatie Laatste Wil Jos van Wijk. Tineke B. heeft een voorwaardelijke celstraf van 1 jaar en een taakstraf van 80 uur gekregen.
Beiden zijn veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie die als oogmerk hulp bij zelfdoding had. De rechtbank acht ook bewezen dat Tineke B. in een enkel sterfgeval hulp bij zelfdoding heeft gegeven. De andere vier verdachten zijn vrijgesproken. Dat blijkt uit het vonnis dat de rechtbank donderdag in Arnhem uitsprak.
In totaal stonden in de zaak zeven leden van Coöperatie Laatste Wil (CLW) terecht. Zij werden verdacht van deelname aan een criminele organisatie met als oogmerk het bieden van hulp bij zelfdoding. Tegen de zeven werden celstraffen van 6 tot 30 maanden geëist, alleen voor oud-bestuurslid Petra de Jong werd vrijspraak gevraagd. Over voormalig hoofdverdachte Loek de Leeuw (80) - die bekende het middel verstrekt te hebben - werd uiteindelijk geen uitspraak gedaan; hij stierf na de zitting een natuurlijke dood.
Middel X deed in Nederland in 2017 z’n intrede. Coöperatie Laatste Wil (CLW), die toen al enkele jaren bestond, presenteerde het destijds als ‘doorbraak’: het middel was legaal en gemakkelijk te verkrijgen en zou een vredige dood teweegbrengen. De coöperatie pleit al jaren voor het mogelijk maken van een ‘humaan’ levenseinde in eigen regie, dus zonder tussenkomst van een arts.
Tijdens de zittingen voerde het Openbaar Ministerie aan dat het zelfdodingspoeder tijdens of rond zogenoemde huiskamergesprekken van CLW aan mensen werd verstrekt door de groep. Dat werd door een enkele verdachte erkend. De zeven werden daarbij gedreven door ‘doorgeslagen idealisme’, voerde justitie aan. Het ondergrondse netwerk waarin Middel X werd verspreid, vormde volgens het OM een duurzaam en structureel samenwerkingsverband dat als criminele organisatie aangeduid kan worden. De rechter ging hierin mee.
Door samen een distributiesysteem in stand te houden – ‘een clandestiene apotheek voor Middel X’ – belemmerden de verdachten volgens justitie de overheid in het beschermen van zwakke en kwetsbare personen tegen zichzelf, een mensenrecht. De verdachten maakten het mogelijk dat mensen een einde aan hun leven maakten volgens het OM, maar ‘wie waren zij om hierover te beslissen?’
Gedurende de rechtszaak ontstond er een opmerkelijke kloof tussen de oud-bestuursleden en leden van CLW die verstrekking direct of indirect zouden hebben gefaciliteerd. Hoewel de oud-bestuursleden de doelstelling van CLW onderschreven dat mensen over een laatstewilmiddel moeten kunnen beschikken als zij dat willen, keurden zij het af als CLW-leden dat mogelijk hadden gemaakt. Verstrekking van Middel X door een CLW-lid werd een ‘dolkstoot in de rug’ genoemd.
De officier van justitie vond dat oud-voorzitter Jos van Wijk twee gezichten had: ‘naar buiten toe’ droeg hij uit dat hij er alles aandeed ‘om illegale activiteiten te voorkomen’ binnen CLW, maar ondertussen droeg hij actief bij aan het ‘in stand houden van het distributiesysteem’. Van Wijk trad volgens justitie bovendien niet hard genoeg op tegen de verstrekking van Middel X in zogeheten huiskamergesprekken van CLW. ‘Hij had meteen bij de eerste signalen over verstrekking de stekker uit de huiskamergesprekken kunnen trekken.’
Het is overigens niet voor het eerst dat er een veroordeling wordt uitgesproken voor het verstrekken van zelfdodingspoeder. Vorig jaar werd de 30-jarige Alex S. al veroordeeld tot 3,5 jaar cel voor het leveren van middel X. Hij zou zo’n 1.600 pakketten hebben verstuurd, onder meer aan De Leeuw.
Deze week overleed ook een verdachte in een andere Middel X-zaak na zelfdoding. De 77-jarige Tom de M verkocht het middel via zijn website onder vermelding van onder meer ‘plaagbestrijding’. Er zouden volgens justitie ten minste zeven mensen zijn overleden door Middel X dat via De M. verkregen was. Er zou 9 juli uitspraak gedaan worden in deze zaak.
Dit bericht wordt later aangevuld.
Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0800-0113 of 113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op 113.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant