Niet eerder trok een net aangetreden kabinet zo veel vuur. Verkiezingswinnaar Geert Wilders (PVV) verdedigde zich woensdag fel tegen verwijten van racisme in het hart van zijn bewindsliedenploeg, maar overtuigde een groot deel van de oppositie niet.
‘Wat een feestelijke dag!’, roept PVV-leider Geert Wilders uitgelaten als hij woensdagochtend in de plenaire zaal van de Tweede Kamer spreekt over het feit dat zijn PVV voor het eerst in de geschiedenis is toegetreden tot het kabinet. Glimlachend kijkt hij naar ‘zijn’ ministers in vak K; een rij stoelen waar alle bewindslieden deze dag moeten luisteren naar het debat over de regeringsverklaring. De verkiezingswinnaar benadrukt dat er met de PVV aan het roer eindelijk werk zal worden gemaakt van het inperken van immigratie: ‘Dat is wat Nederlanders willen.’
De PVV-leider trakteert de getergd kijkende linkse oppositie ook alvast op een voorspelling: ‘Ik denk dat mevrouw Faber in no time een van de populairste bewindslieden van Nederland kan worden!’ Hij verwijst daarmee naar de nieuwe PVV-minister voor Asiel en Migratie, Marjolein Faber, die aanhoudend onder vuur ligt omdat zij de complottheorie heeft verspreid dat de overheid een stiekem plan zou hebben om de Nederlandse bevolking te vervangen door migranten.
Wilders zegt geen enkele reden tot zorg te zien. ‘Ik zou haar er persoonlijk uitgemieterd hebben als ik zou denken dat ze echt zou geloven in die walgelijke omvolkingstheorie. Mevrouw Faber zit zo niet in elkaar. Zij deugt voor tweehonderd procent.’
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Alles over politiek vindt u hier.
De uitdagende toon van Wilders is niet nieuw. Wél nieuw is dat hij zijn uitspraken voor het eerst in twintig jaar niet doet als oppositielid, maar als coalitiepartner en medeoprichter van een nieuw kabinet. Aan iedereen die nog enige illusie over matiging koesterde, maakt Wilders woensdag duidelijk dat hij geenszins van plan is om gas terug te nemen.
Sterker nog, hij zal doorgaan met het bestempelen van de islam tot ‘een walgelijke, verwerpelijke, gewelddadige en haatdragende religie’. Zoiets valt binnen de afspraken tussen de regeringspartijen, meent Wilders. ‘Ik ga het PVV-profiel vanuit mijn rol in de Kamer vorm geven’, belooft Wilders. ‘Heel veel mensen zullen er nog spijt van krijgen dat ik geen premier ben geworden.’
Het is een van de vele momenten dat de linkse oppositie woensdag vol vuur naar de interruptiemicrofoon loopt om Wilders aan te vallen op zijn woorden. Hun bezwaren zijn niet alleen inhoudelijk, maar vooral principieel en moreel van aard, valt op. Zo somt GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans een rijtje van racistische uitspraken van PVV’ers op: ‘U hebt moslims en vluchtelingen vergeleken met parasieten’, zegt Timmermans. ‘U kunt blijven gillen dat dit niet racistisch is, maar ik blijf bij mijn standpunt.’
De linkse leider kondigt vervolgens een motie van wantrouwen aan tegen de PVV-ministers Faber en Reinette Klever (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp). Hij doet ook een beroep op het moreel kompas van de andere regeringspartijen: ‘VVD en NSC rijden een Trojaans paard onze democratische rechtsstaat in.’
De aankondiging van de motie leidt tot een felle reactie van Wilders (‘Wij zijn geen racisten, we hebben niks met die nazitheorieën!’), maar Timmermans krijgt bijval van onder anderen Denk-leider Stephan van Baarle: ‘Hoe denkt u dat vrouwen met een hoofddoek die op de ministeries werken zich voelen, nu ze weten dat mensen zoals Klever daarop neerkijken? En dat ze willen dat ze die afdoen?’
Al die tijd reageren Wilders’ nieuwe bondgenoten, NSC-leider Pieter Omtzigt en VVD-leider Dilan Yesilgöz, niet. Ze draaien soms wat ongemakkelijk heen en weer in hun stoelen, maar blijven stil, ook als Wilders aankondigt dat hij zich niet zal matigen.
CDA-leider Bontenbal spreekt hen direct aan op hun stilte: ‘In een tijd waarin waakzaamheid is geboden, komt het aan op mensen die niet zwijgen.’ Hij snapt niet dat ze de benoeming van Faber en Klever hebben laten passeren. ‘Het gaat niet alleen om het gebruik van het woord ‘omvolking’, maar om de hele gedachtewereld, de troebele visvijver, waaruit dit woord voortkomt en waaruit een aantal nieuwe bewindspersonen put. Het is volstrekt ontoereikend als een bewindspersoon zegt dat ze het woord als minister niet meer zal gebruiken. Deze minister zegt dat ze zich zal houden aan de wetten en regels van dit land. Natúúrlijk houdt een bewindspersoon zich aan de wet. Het cruciale punt is natuurlijk dat een minister de wetten en de regels maakt! Daarom is het zo belangrijk dat een bewindspersoon democratische waarden in zich draagt.’
Ondanks alle pogingen valt de kritiek vooralsnog dood. Yesilgöz als Omtzigt herhalen hun mantra van de afgelopen weken: er zijn ‘cruciale afspraken’ met de PVV gemaakt over het respecteren van de rechtsstaat. VVD en NSC zullen de kabinetsleden daaraan houden. Zij steunen dit kabinet omdat dit volgens hen recht doet aan verkiezingsuitslag. ‘Nederland is het lange wachten zat en wil gewoon dat we aan de slag gaan’, aldus Yesilgöz.
Het maakt dat de belofte van premier Schoof om de polarisatie tegen te gaan nog niet wordt geloofd door het overgrote deel van de oppositie. Timmermans schudt zijn hoofd vol ongeloof: ‘Uw zwijgen wordt geïnterpreteerd als instemming.’
Dat de verhoudingen binnen de coalitie na zeven maanden formatie niet optimaal zijn, blijkt even later. Als Omtzigt vanachter zijn spreekgestoelte oppert dat het misschien goed zou zijn als de PVV ‘democratischer’ zou worden, zodat Wilders intern meer tegenspraak zou kunnen krijgen, roept de PVV-leider geïrriteerd uit de zaal: ‘Ga weg, waar bemoei je je mee?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant