Waar Europese landen naar rechts opschuiven, zullen de Britten donderdag een Labour-regering aan de macht brengen. De vraag is niet óf de sociaaldemocraten de Lagerhuisverkiezingen winnen, maar hoe groot hun meerderheid wordt. Toch is het eerder een afrekening met de Tories dan een echte ruk naar links.
‘Er is een grotere kans dat een bliksem twee keer op dezelfde plaats inslaat, dan dat Rishi Sunak premier blijft.’ Zo omschreef de Britse verkiezingsspecialist Sir John Curtice de Britse parlementsverkiezingen. De peilingen wijzen al weken op een monsterzege voor Labour, dat flink zal profiteren van apathie onder de Conservatieve kiezer en de opkomst van Nigel Farage’s Reform UK. Beoogd premier Sir Keir Starmer heeft een campagne gevoerd waarbij het voorkomen van fouten centraal stond.
Toen Sunak eind mei tot ieders verbazing verkiezingen uitschreef, hoopte hij dat hij een enorme achterstand in de peilingen binnen vijf, zes weken kon goedmaken. Dat is een illusie gebleken, helemaal toen Farage zich in de strijd mengde. Halverwege de campagne gingen de Tories over tot het voorkomen van de schade, het voorkomen dat Labour een zogeheten ‘super-majority’ ging behalen. De hoop bij de Conservatieven is dat de ‘shy Tories’, de verlegen Conservatieven, op het laatste moment toch kiezen voor de duivel die ze kennen.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont in Londen.
Het bang maken voor Labour is afgelopen weken de Conservatieve strategie geweest. Sunak waarschuwde dat de nationale veiligheid op het spel komt te staan bij een Labour-regering, dat Starmer een deeltijdpremier wordt, dat de belastingen omhoog zullen gaan en dat immigranten het eiland zullen overspoelen.
Met oog op dat laatste verspreidde de regeringspartij een omstreden video waarop de rode loper wordt uitgerold op het strand van Dover, de kustplaats waar de meeste Kanaal-migranten in kleine bootjes arriveren.
Twee dagen voor de gang naar de stembus kreeg Sunak eindelijk hulp van Boris Johnson, die een toespraak hield in Londen. ‘Is het niet het toppunt van krankzinnigheid’, zo stelde de oud-premier, ‘dat, als de peilingen correct zijn, we Labour een supermeerderheid gaan geven.’
Hij voegde er onder luid gejuich aan toe dat de Britten‘onder de plak’ van de Europese Unie zullen komen, als het aan Labour ligt. De meest recente peiling geeft Labour een meerderheid van 318 zetels, veel meer dan de 179 die Tony Blair in 1997 had behaald.
Op zijn beurt probeerde Starmer de vrees en de verwachtingen te dempen. De Labour-leider voorspelde dat het er in veel kiesdistricten om zal hangen. Desalniettemin lijkt het erop dat de politieke kaart van het Verenigd Koninkrijk zal gaan lijken op Barnett Newsmans beroemde schilderij Who’s afraid of Red, Yellow and Blue? – veel rood, met blauw en geel aan de randjes. En toch lijkt het erop dat Labour in absolute termen minder stemmen gaat halen dan in 2017, toen Jeremy Corbyn een kleine nederlaag leed tegen premier Theresa May.
Onder de kiezers heerst scepsis jegens beide leiders. Er waait niet zozeer een nieuwe politieke wind over het eiland, alswel een orkaan van onvrede. Onvrede over de politieke elite, die tijdens het laatste verkiezingsdebat werd verwoord door een vragensteller uit het publiek in de BBC-studio. ‘Zijn jullie twee echt het beste dat ze hebben?’ vroeg Robert Blackstock aan Sunak en diens waarschijnlijke opvolger Starmer; een retorische vraag die gevolgd werd door een levendig applaus.
De enige leider die een positieve campagne voerde was Ed Davey, de voorman van de Liberaal-democraten. Hij ging bungeejumpen, zat lachend in kermisattracties, bakte taarten, fietste met de benen omhoog heuvels af, vermaakte zich op glijbanen in zwembaden en ging tijdens het paddleboarden kopje-onder in Lake Windermere. Zijn stunts deden denken aan die van Boris Johnson. Met hun EU-gezinde boodschap en integere imago verwachten de sociaal-liberalen veel winst te behalen in de rijke Conservatieve districten.
Een van de meest curieuze momenten van de Conservatieve campagne kwam op conto van Theresa May. Toen ze in hartje Schotland langs de deuren ging, liet de oud-premier een bericht achter op een deurbelcamera van een huis waar ze had aangebeld. Ze verzocht de afwezige bewoner op beleefde wijze om te overwegen op de plaatselijke Tory-kandidaat te stemmen.
Sunak en Starmer kwamen tijdens de campagne amper in contact met gewone kiezers. Bij hun optredens werden ze omringd door adviseurs en activisten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant