De Duitse regering wil buitenlanders die terreurdaden verheerlijken sneller uitwijzen. Een simpele ‘like’ op sociale media kan straks al voldoende zijn voor deportatie. Arabische migranten in de Berlijnse wijk Neukölln voelen zich opgejaagd.
Majed (32), geboren in Gaza, is al negen jaar in Duitsland. Al die tijd heeft hij gewerkt of gestudeerd, zegt de elektrisch ingenieur, en nooit heeft hij zich misdragen. Hij is getrouwd, heeft een zoon van 1 jaar, en voor alle drie de gezinsleden loopt een aanvraag voor het Duitse staatsburgerschap. Dus in alle eerlijkheid?
‘Natuurlijk denk ik nu wel drie keer na voor ik wat op sociale media zet’, zegt Majed, achter de gebraden kip van Shawarma Al Zaeem in de Berlijnse wijk Neukölln. ‘Ik wil het leven van mijn gezin niet verknallen. Ik ben geen terrorist. Ik steun Hamas niet. Maar ik voel me onzeker. Eén verkeerd commentaar en dan kan zo’n zware maatregel volgen?’
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Eerder was hij correspondent in het Midden-Oosten.
De Duitse regering besloot vorige week een wet in te voeren die het makkelijker maakt om buitenlanders die terroristische daden verheerlijken uit te wijzen. Voortaan kan een enkel commentaar op sociale media dat ‘een terroristische misdaad’ verheerlijkt voldoende grond zijn voor deportatie. Daaronder kan ook vallen, meldt het wetsontwerp, een ‘like’ op platforms als YouTube, Instagram, TikTok etc. Een strafrechtelijke veroordeling is niet noodzakelijk.
Het onderwerp ‘uitzetten’ staat hoog op de Duitse politieke agenda, sinds begin juni een Afghaanse asielzoeker een politieagent doodstak in Mannheim. De steekpartij was een aanslag op een anti-islamitische betoging, waarbij de agent bewaking verzorgde. Het asielverzoek van de 25-jarige verdachte van de aanslag bleek in 2013 afgewezen, maar hij werd toen niet uitgezet omdat hij minderjarig was.
De impopulaire regering van bondskanselier Olaf Scholz staat onder grote druk. Oppositieleider CDU, met 30 procent veruit de grootste in de peilingen, eist al langer dat de regering het asielrecht verscherpt en uitzettingen bespoedigt. Het extreemrechtse AfD is tweede in de peilingen. Volgend jaar kiest Duitsland een nieuw parlement. Ondertussen zoekt de regering naar manieren om online uitingen van steun aan Hamas te stoppen.
Dat leidt nu tot streng beleid van de centrumlinkse coalitie. ‘We treden hard op tegen islamitische en antisemitische haatcriminaliteit online’, zei minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser. ‘In Duitsland worden terreuraanvallen van Hamas op walgelijke wijze gevierd op sociale media. Even onmenselijk is de manier waarop online de verschrikkelijke islamistische aanval in Mannheim wordt verheerlijkt. Wie geen Duits paspoort heeft en hier terreur verheerlijkt, moet waar mogelijk worden uitgewezen.’
De vergelijking tussen ‘Mannheim’ en Hamas gaat volledig mank, zegt een tafelgenoot van Majed uit Gaza, de Jemenitische Maher (29). ‘De man die de agent doodstak was een Afghaanse vluchteling. Dat heeft niks met de Palestijnse zaak te maken’, zegt Maher. ‘Als mensen online schrijven dat de dader naar het paradijs gaat, dan vind ik dat walgelijk en gevaarlijk. Die moeten inderdaad uitgezet worden. Maar Israël en Hamas is echt iets anders.’
De Duitse regering ligt al sinds het uitbreken van de oorlog tussen Hamas en Israël onder vuur wegens haar harde optreden tegen pro-Palestijnse geluiden. Kritiek komt van mensenrechtenorganisaties, wetenschappers, opiniemakers, en de Joodse gemeenschap. Deze maand waarschuwde Amnesty International – opnieuw – dat ‘criminalisering van protesten onverenigbaar is met de mensenrechten.’
Onlangs moest de staatssecretaris van Onderwijs aftreden toen bleek dat zij de mogelijkheid had onderzocht om financiering te korten van academici die kritiek uitten op de ontruiming van een pro-Palestijns universiteitsprotest.
Het wetsvoorstel, waarover nog gestemd moet worden, heeft veel stof doen opwaaien. Het gezelschap van vijf collega-ingenieurs achter hun gebraden kip wil niet met achternaam in de krant, ze vrezen de autoriteiten. Worden mensen straks echt vanwege een ‘like’ Duitsland uitgezet?
‘Ik kan me dat niet voorstellen’, zegt Raphael Bossong, expert migratie en interne veiligheid van Stiftung Wissenschaft und Politik. ‘In praktische zin is het nu al nauwelijks mogelijk. Landen moeten mensen terugnemen, bijvoorbeeld. Ze mogen geen risico op foltering of moord lopen. En migranten hebben nog altijd rechtsbescherming. Deportatie wegens een commentaar op sociale media zou leiden tot eindeloze rechtszaken.’
Dus wat is de Duitse regering aan het doen? Politiek bedrijven, zegt Bossong. Harde woorden om de rechtse oppositie wat wind uit de zeilen te nemen. ‘Maar dat is een riskant spel. Het risico op terreur is reëel, de regering wil het publiek laten zien dat ze dat serieus neemt. Maar door taalgebruik bedoeld voor de tabloids neem je het risico dat groepen mensen zich onveilig gaan voelen.’
Vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken komen inderdaad al sussende geluiden. Een uitzetting is een zodanig ernstige beslissing, klinkt het off the record uit kringen van beleidsmakers, dat een ‘like’ daarvoor waarschijnlijk niet voldoende is. Uitzettingen zullen vooral plaatsvinden in ernstige gevallen, zoals vanwege het verspreiden van video’s die terreur verheerlijken of haatcommentaren waarvan de autoriteiten vrezen dat ze aanzetten tot verdere daden.
Gevraagd of hij vertrouwt op zijn rechtsbescherming, en dat het zo’n vaart niet zal lopen, schudt Majed zijn hoofd. ‘Ik vertrouw de Duitse autoriteiten niet meer. Ik weet niet wat ze gaan doen. Ik heb me in Duitsland altijd vrij gevoeld, maar sinds deze oorlog niet meer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant