Een schilderij van Titiaan uit de 16de eeuw is dinsdag in Londen geveild voor 20,7 miljoen euro, een recordbedrag voor een werk van de Italiaanse meester. In 2002 werd het werk ‘gevonden’ bij een bushalte in Londen, nadat het zeven jaar eerder was gestolen.
Voor een schilderij over een reis met onzekere bestemming – Titiaan schilderde een rustmoment op de vlucht naar Egypte van Jozef, Maria en het Christuskind – heeft het kunstwerk zelf ook een woelige reisgeschiedenis. Het verbleef sinds Titiaan het circa 1508 schilderde in Venetië, Londen, Brussel, Wenen, Parijs en Wiltshire.
Het werd twee keer ontvreemd. In 1809 door de troepen van Napoleon uit Wenen, waar het na de val van Napoleon in 1815 terugkeerde, en in 1995 uit Longleat House, het landhuis van de markies van Bath, uit wiens nalatenschap het nu is geveild.
Over de auteur
Wieteke van Zeil schrijft voor de Volkskrant over kunst, cultuur en moderne mores.
Dat ‘gevonden bij de bushalte’, zoals het in internationale kranten stond in 2002, moet wel even worden uitgelegd. De gelukkige ‘vinder’ was namelijk Charles Hill, een geprezen kunstdetective die jarenlang voor de Britse politiedienst Scotland Yard heeft gewerkt.
Hij had aanwijzingen gekregen dat het schilderij op die plek in Londen zonder lijst in een plastic tas was neergezet, schrijft de website Artnet. De familie had namelijk 63 duizend euro (100 duizend pond) losgeld betaald aan de kunstdieven om het schilderij bij de bushalte te krijgen. Het leverde het werk een interessante bijnaam op – ‘bus stop Titian’ – alsof Jozef en Maria tijdens hun vlucht bij de bushalte uitrustten.
In alle opzichten is het een ‘Titiaans’ schilderij. Hij was waarschijnlijk nog maar een tiener toen hij het schilderde, extra knap gezien de diep doorvoelde gezichten van Jezus’ ouders op het doek. Maria is aan het klungelen met haar beweeglijke dreumes – met haar voeten stevig op de grond buigt ze haar armen en hoofd naar het kind, dat aan haar haar lijkt te trekken. Jozef zit er, traditioneel veel ouder dan Maria afgebeeld, als een afgepeigerde vader bij. Zijn zorgelijke gezicht past bij de situatie; een jong gezin op de vlucht voor geweld, op weg naar een nieuw land waar ze niet weten of ze welkom zijn.
Het landschap echoot hun gemoed, met de ‘beschermend’ over hen heen gewelfde boom; een truc die Titiaans collega Giorgione in Venetië ontwikkelde. De kleuren zijn diep, zoals meestal in Venetiaanse schilderkunst – de stad was toen een van de machtigste handelsplekken in Europa, waar kunstenaars aan pigmenten uit alle werelddelen konden komen.
In de verflaag is die typische, beetje schmutzige ruwheid te zien die kenmerkend is voor Titiaan: de contouren zijn niet hard, de verf is niet glad en soms lijkt de structuur van het geweven doek door de verf zichtbaar.
Dat het schilderij dinsdagavond verkocht zou worden, was zeker. Er was een zogenoemde ‘third party guarantee’, waarbij een partij – de eigenaar, een investeerder of het veilinghuis zelf – garant staat voor de verkoop voor de getaxeerde prijs.
Welke partij die garantie had verzekerd, is niet bekend. Het eerdere veilingrecord voor een schilderij van Titiaan was 15,75 miljoen euro, in 2011 betaald voor het schilderij Sacra Conversazione (circa 1560), bij Sotheby’s in New York. Wie het schilderij heeft gekocht, is niet bekendgemaakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant