Laat het net beëdigde kabinet daadwerkelijk iets doen aan de prestatiedruk die veel jongeren ervaren. Want een campagne om er met elkaar over te praten is slechts het begin?
‘We vinden het belangrijk dat jongeren lekker in hun vel zitten. Door vroegtijdig te praten over beginnende mentale klachten met iemand die je vertrouwt, kan je voorkomen dat klachten erger worden.’ Met deze oproep lanceerde toenmalig staatssecretaris Maarten van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) vorige maand de laatste versie van de meerjarige campagne ‘Hey, het is oké’. Doel hiervan is het normaliseren onder jongeren om te praten over (beginnende) mentale klachten.
De oproep van de staatssecretaris valt natuurlijk niet uit de lucht. Liefst 62 procent van de psychische aandoeningen begint vóór de leeftijd van 25 jaar, 34 procent zelfs al voor het 14de jaar. Het aantal meisjes met psychosomatische klachten (zoals buikpijn, slaapproblemen en neerslachtigheid) steeg naar 56 procent in 2022. Bijna alle studenten ervaren stress en ruim de helft heeft ook last van prestatiedruk, aldus het Trimbos-instituut.
De recentste cijfers van het CBS laten zien dat van de tienermeisjes bijna eenvijfde het afgelopen jaar jeugdhulp ontving. Van de jongens tussen 8 en 12 jaar was dat zelfs iets meer dan eenvijfde. Dat zijn alarmerend hoge cijfers die illustreren dat het niet goed gaat met onze jeugd.
Over de auteurs
Hedda van ’t Land is directeur Behandelzaken Kind en Jeugd bij ggz-instelling Mentaal Beter. Youandi Dunker is Kinder- en Jeugdpsychiater / eerste geneeskundige bij ggz-instelling Mentaal Beter.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Met ‘Hey, het is oké’ wil de overheid het tij keren. Een effectstudie van de campagne in 2021 bevestigt dat de doelstelling van ‘praten’ toen is behaald; ongeveer acht op de tien Nederlanders sprak met anderen over psychische klachten, méér dan ervoor. Het stigma gaat er dus langzaam af.
Maar het blijft stil in de campagne over waarom onze jongeren zoveel last hebben van psychische problemen. Terwijl we dat uit onderzoek heel goed weten: jongeren hebben tegenwoordig last van prestatiedruk, stress, groepsdruk, een ongezonde leefstijl en problemen door het gebruik van sociale media. Daarnaast is de boodschap van de campagne best gedurfd. Let wel: het stimuleren van face to face praten over mentale problemen vinden wij een goede en belangrijke stap om psychische problemen te normaliseren.
Maar jongeren brengen verontrustend veel tijd door op sociale media en ‘praten met elkaar’ staat voor hen gelijk aan ‘chatten’. Praten over psychische problemen betekent voor jongeren ‘chatten’ met gelijkgestemden en zoeken naar informatie over psychische klachten op datzelfde platform. Dat kan heel positief uitpakken voor een deel van de jongeren, zoals het gevoel dat ze niet alleen zijn, dat hun gevoelens normaal zijn en dat er anderen zijn met wie ze aspecten van hun leven kunnen delen.
Maar niet alle informatie op apps van sociale media - zoals TikTok - en online communities is per se juist. Sterker, sommige algoritmes zijn zo afgesteld dat diezelfde jongeren bij een volgend bezoek nog intensiever blootgesteld worden aan content over psychische problemen waarnaar ze hebben gezocht. Psychische problemen worden zo erger. En dat heeft weer direct nadelige gevolgen voor hun mentale gezondheid en verhoogt de kans dat ze onterecht of verkeerde hulp gaan zoeken. Precies wat de overheid niet wilde.
Daarbij lijkt het op sommige socialemediaplatforms ook alsof iedereen een perfect leven leidt en zeer gelukkig is. Iedereen, behalve jij. Die overvloed aan ‘perfecte’ levens en sociale druk maakt het voor jongeren extra lastig zich kwetsbaar op te stellen en te praten over hun mentale problemen.
En dan hebben we het nog niet gehad over allerlei andere factoren die de mentale gezondheid van jongeren ongunstig beïnvloeden zoals de druk van school, maatschappelijke factoren als woningnood en klimaatverandering, ongezonde leefstijl onder jongeren of de gevolgen van de coronacrisis.
Met de campagne is een eerste belangrijke stap gezet om psychische problemen bespreekbaar te maken en te normaliseren. Nu is het hoog tijd voor de volgende stap willen we daadwerkelijk een daling zien van psychische problemen onder jongeren. Daarvoor is het achterliggende waaróm cruciaal.
We nodigen het nieuwe kabinet uit om deze handschoen op te pakken en concreet aan de slag te gaan met het terugdringen van prestatiedruk, het verrijken van het onderwijs met lessen over weerbaarheid en veerkracht, het reguleren van algoritmes van sociale media en het verbeteren van de leefstijl. Laat onze jongeren weer toekomst krijgen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant