In een ultieme poging Rassemblement National te weerhouden van een verkiezingszege bij de Franse parlementsverkiezingen, hebben zowel linkse partijen als het kamp-Macron op grote schaal kandidaten teruggetrokken ten faveure van een sterkere opponent. Moeizaam krijgt een ‘republikeins front’ alsnog vorm.
De grote vraag voor aanstaande zondag, als de Fransen opnieuw naar de stembus gaan voor de tweede en beslissende ronde in de parlementsverkiezingen: kan Rassemblement National (RN) de voorlopige verkiezingszege van afgelopen zondag verzilveren?
De partij van Marine Le Pen ging na de eerste ronde veruit aan kop. Maar het vervolg laat zich moeilijk voorspellen, vanwege het districtenstelsel waarbij elk district voor één van de 577 bijbehorende zetels in de assemblée nationale stemt, de Franse Tweede Kamer. Tussen beide zondagen kan nog van alles gebeuren.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Cruciaal daarbij is het aantal kandidaten dat zich terugtrekt voor de tweede ronde om zo ruimte te bieden aan een beter scorende kandidaat. Na de uitslagen van zondag waren die terugtrekkingen extra spannend. Doorgaans halen in de meeste kiesdistricten slechts twee kandidaten de tweede stembusgang. Dit keer wist een uitzonderlijk hoog aantal zich te kwalificeren: in 306 van de 577 kiesdistricten gingen meer dan twee kandidaten door naar de volgende ronde.
In Frankrijk was het decennialang gebruikelijk om, zodra Rassemblement National in de buurt van de macht komt, een ‘republikeins front’ te vormen. Partijen van links tot rechts schaarden zich achter elkaars kandidaten in de hoop daarmee een zege voor RN te blokkeren.
Dit keer blijkt zo’n republikeins front minder vanzelfsprekend. Langzaam en met veel moeite kreeg het tegen dinsdagavond eindelijk vorm: uiterlijk om 18.00 uur moesten de kandidatenlijsten voor de tweede ronde binnen zijn. 130 linkse kandidaten en 82 kandidaten uit het kamp-Macron zullen zich terugtrekken, zo meldde de Franse krant Le Monde op basis van de verklaringen van kandidaten zelf.
Voor de partijen van de linkse alliantie Nouveau Front Populaire (NFP) was de strategie na zondag snel helder: in kiesdistricten waar RN aan kop ging en hun kandidaat als derde was geëindigd, zouden ze zich terugtrekken. Hoe diep de ontevredenheid over president Macron ook is, het weegt voor de alliantie niet op tegen het ‘gevaar’ van Rassemblement National aan de poorten van de macht.
Diffuser was de strategie vanuit het kamp-Macron. De president had in de campagne stevig uitgehaald naar ‘extremen’ op zowel links als rechts. Naast RN richtte hij zijn pijlen op La France Insoumise, de grootste partij uit de alliantie, die volgens de president eveneens gevaarlijke trekken heeft.
Hoewel premier Gabriel Attal zondagavond bezwoer dat geen enkele stem naar Rassemblement National zou mogen gaan, bleef een duidelijke steunbetuiging voor kandidaten van de linke alliantie uit. Vanuit Macrons partij Renaissance werd steun uitgesproken voor socialistische, communistische en groene kandidaten, maar LFI viel daarbij buiten de boot. Kandidaten van die partij zouden volgens Attal geval per geval worden bekeken.
Dat weerhield Edouard Philippe, voormalig premier onder Macron en burgemeester van Le Havre, er niet van om een stem op LFI expliciet uit te sluiten. Ook elders was er onenigheid in het presidentiële kamp. Minister van decentrale overheden Dominique Faure was zondag derde geëindigd in haar kiesdistrict in Haute-Garonne, achter RN en een linkse kandidaat.
Aanvankelijk weigerde Faure zich terug te trekken. ‘Ik heb 22.800 kiezers die voor mij hebben gestemd en ik zie niet hoe ik ze alleen de keuze kan geven tussen RN of LFI’, zei ze. De linkse opponent was echter van de socialistische partij, en op aandringen van president Macron en premier Attal stapte ze uiteindelijk alsnog uit de race. In totaal moesten vijf huidige ministers van hun kwalificatie voor de tweede ronde afzien.
Intussen bereidt politiek Frankrijk zich voor op allerhande mogelijke scenario’s voor aankomende zondag. Verschillende linkse politici fantaseerden hardop over de mogelijkheid tot steun aan een regering vanuit het kamp-Macron, op basis van harde voorwaarden. Le Pen opende ondertussen voorzichtig de deur naar een regering van RN, ook als ze geen absolute meerderheid zouden halen – iets wat partijleider Jordan Bardella tot dusver had uitgesloten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant