Mark Rutte droeg dinsdag de sleutel van het Torentje over aan zijn opvolger Dick Schoof. De wisseling van de wacht ging op z'n Nederlands: met een klein applaus en een paar demonstranten.
Het definitieve afscheid van Mark Rutte gaat gepaard met wind, grauwe luchten en een klein beetje amateurtoneel. De afzwaaiende premier en zijn topambtenaar Gert Jan Buitendijk staan bij de smalle deur van het Torentje te wachten op de nieuwe bewoner. De fotografen en cameraploegen zijn in vakken van hekken daarnaast gezet.
‘Ik mag niet naar je toelopen, want dan krijgen we geen mooie foto's’, roept Rutte, terwijl Dick Schoof over de rode loper naar het Torentje loopt. Topambtenaar Buitendijk lacht luid. ‘Je wou gewoon de deur niet opendoen, Mark’, zegt Schoof. Topambtenaar Buitendijk glimlacht nu. Verschil moet er zijn.
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Alles over politiek vindt u hier.
Dan is het zover: de oude en nieuwe premier schudden elkaar de hand. Rutte overhandigt de sleutel van het Torentje. De gemiddelde Nederlander is er niet gevoelig voor, maar het wordt toch gezien als de grootste verdienste van de democratie: de vreedzame overdracht van de macht. Zo gaat dat nu: na bijna veertien jaar wisselt de ene lachende man de andere lachende man af.
Rutte zei zondag in zijn laatste toespraak dat hij ‘met weemoed’ afscheid neemt, maar de macht van het premierschap heeft hij juist altijd gerelativeerd. In een land van coalities en gepolder is er niet één iemand die het voor het zeggen heeft, verkondigde hij altijd. Toen een kind hem ooit aansprak als de baas van het land, antwoordde Rutte: ‘Jouw vader is de baas, want dat is de kiezer.’
Toen Rutte dat zei, was nog niet duidelijk dat zijn opvolger nooit verkiesbaar is geweest. Hoeveel macht de nieuwe premier zal krijgen, blijft ook nog ongewis. Schoof heeft de sleutel van het Torentje, maar in de Tweede Kamer zitten de partijleiders die de stemmen hebben binnengehaald, PVV-voorman Geert Wilders voorop.
Als Rutte en Schoof het Torentje instappen voor de overdracht van de voorzittershamer in de Trêveszaal wordt een andere verdienste van de democratie zichtbaar: het recht op demonstratie, al is het dan een kleine groep die er gebruik van maakt. Drie personen om precies te zijn: het echtpaar Sabine Rats (59) en Wim Buedts (57) uit Amsterdam en Maartje Janssen uit Amersfoort (55).
Ze hadden zich aangemeld voor de ‘Demonstratie voor de rechtsstaat’, maar waren iets te laat en konden daarna de demonstratie nergens meer vinden. Nu staan ze hier bij het Torentje te demonstreren tegen het kabinet van Dick Schoof, of ‘Dick Sloof’, zoals Janssen hem noemt, want Wilders is volgens haar de echte baas.
Het drietal is er van overtuigd dat met het aantreden van een kabinet met de PVV het niet meer lang kan duren ‘of de snorren lopen hier weer door de straten’. De taal tegen buitenlanders gaat harder worden, voorspellen ze, de academische en artistieke wereld zal onder druk komen te staan, de publieke omroep wordt gesaneerd en de kranten gaan kapot aan de btw-verhoging. ‘Jullie worden te duur.’
‘En Wilders zal tekeer blijven gaan tegen de zogenaamde elite’, zegt Rats, die zichzelf omschrijft als ‘een havermelk drinkende yoga-trut uit Zuid’. ‘Over de grachtengordel hoeft hij dan niet meer te beginnen, want daar wonen alleen nog maar expats. Vanochtend zei ik tegen een Australische uit mijn buurt dat ik ging demonstreren tegen het kabinet-Schoof. What happened to the funny blond guy?, vroeg ze. Ik zei: die funny blond guy gaat jou het land uitgooien.’
Als de dienstauto's van de ministers voorbijrijden, roept Rats: ‘Fout! Helemaal fout! Jullie moeten je schamen.’ Veel meer krijgt de buitenwereld niet mee van de demonstratie. Janssen heeft nooit veel opgehad met Mark Rutte. ‘Maar het kan blijkbaar nog erger’, zegt ze enigszins mismoedig.
Het drietal denkt dat ‘de stille meerderheid’ niks moet hebben van een coalitie met de PVV. Bovendien hopen ze dat het kabinet-Schoof niet lang blijft zitten. Eerder maanden dan jaren.
De ambtenaren van het ministerie van Algemene Zaken beginnen zich dan al op te stellen bij de uitgang van het Torentje. Even later staan Schoof en Rutte weer voor het vak van de fotografen en televisiecamera's, dit keer om afscheid te nemen. ‘Behouden vaart’, zegt de nieuwe premier tegen de oude. ‘Hoi’, zegt Rutte terwijl hij zijn fiets van het slot haalt.
De ambtenaren klappen als hij voorbijrijdt. Een enkeling heeft tranen in de ogen. Het beperkte publiek bij het Mauritshuis neemt foto’s, ook de drie demonstranten. Rutte roept nog een paar keer hoi. Dan verdwijnt hij om de hoek. Zo verdwijnt de macht, wat die in Nederland ook voorstelt, na bijna veertien jaar uit beeld.
Op de fiets, onder een grauwe lucht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant