Vriendschappen kunnen verwateren, en vaak vinden mensen het moeilijk om dan, soms na vele jaren, opnieuw een berichtje te sturen. Waarom? En hoe pak je het aan?
‘Gelukkig nieuwjaar. Ik heb je gemist.’ Met dit simpele berichtje zocht de Canadese hoogleraar sociale psychologie Lara Aknin na jaren opnieuw contact met een oud-klasgenoot die ze kende van de universiteit. Die toenaderingspoging vormde het startschot van een reeks onderzoeken naar verloren vriendschappen, samen met die betreffende vriendin, die óók wetenschapper is. Ze bleken niet de enigen die elkaar uit het oog waren verloren. Zo’n 91 procent van de ruim 400 deelnemers uit één van de studies gaf aan zo’n ‘verloren’ vriend te hebben om wie ze nog wel gaven.
‘Vriendschappen zijn minder statisch dan we denken’, zegt Beate Völker, hoogleraar stadssociologie aan de Universiteit Utrecht en directeur van het Nederlands Studiecentrum voor Criminaliteit en Rechtshandhaving. Zij is gespecialiseerd in vriendschap. Tijdens het bestuderen van sociale netwerken constateerde Völker dat na zeven jaar zo’n 70 procent van een vriendschapsnetwerk wordt vervangen. Dit betekent niet dat alle vrienden zijn verdwenen en ingeruild voor andere mensen, maar wel dat ze van rol veranderen. ‘Iemand is bijvoorbeeld niet meer je beste vriendin maar nog wel iemand die je af en toe belt.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
In bepaalde levensfasen wordt het sociale netwerk extra door elkaar gehusseld: na de middelbare school, het krijgen van een kind, het wisselen van baan, een echtscheiding of verhuizing. ‘Wanneer je een kind krijgt, kun je niet langer met je kinderloze vrienden doorzakken in de kroeg. In de speeltuin kom je andere ouders tegen, zo verschuift je netwerk’, aldus Völker.
Voor wie vriendschap ziet als een connectie van één uit duizenden is het wellicht een ontnuchterende boodschap: de basis voor veel vriendschappen is tamelijk praktisch van aard. Je deelt de context van je leven, waardoor je elkaar tegenkomt op het schoolplein of de werkvloer. ‘Door die interactie, die niet al te veel moeite kost, deel je veel en bouw je vertrouwen op’, zegt Völker. De meeste vriendschapsrelaties verwateren geleidelijk, zonder ruzie, omdat die gedeelde context wegvalt.
Uit het Brits-Canadese onderzoek blijkt dat mensen niet happig zijn de eerste stap te zetten om het contact te hervatten. Ze denken dat de ander daar niet op zit te wachten en ze zijn bang dat het ongemakkelijk zal zijn.
Aan de deelnemers werd gevraagd om aan te geven hoe bereid ze waren om een toenaderingspoging te doen, en die te vergelijken met andere activiteiten. Het contact zoeken met een oude vriend werd in dezelfde onplezierige categorie geplaatst als ‘praten met een vreemde’ of ‘het buitenzetten van het vuilnis’.
‘Opnieuw contact zoeken kan inderdaad ongemakkelijk zijn’, zegt Erik van Ingen, socioloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam, gespecialiseerd in de sociale gevolgen van internetgebruik. ‘Er bestaan bepaalde normen over wat het betekent om een goede vriend te zijn. Eén van die regels is dat je af en toe van je laat horen. Als een vriendschap langzaam uitdooft en je zoekt weer contact, dan geef je eigenlijk toe dat je op dat vlak hebt gefaald.’
Degene die contact zoekt, stelt zich kwetsbaar op en riskeert afwijzing, vult Völker aan. ‘Toch zien we uit tal van onderzoeken dat de reacties bijna altijd positief zijn, het wordt gewaardeerd.’
Waarom oude vrienden opzoeken als je ook gewoon nieuwe kan maken? ‘Het opbouwen van een sterke band vergt een grote investering, je moet veel tijd met elkaar doorbrengen. Bij een oude vriend is dat vertrouwen er al’, zegt Van Ingen.
Zeker voor oudere mensen is het een manier om met weinig moeite hun sociale leven uit te breiden. ‘Anders dan jonge mensen die hun netwerk aan het opbouwen zijn en veel mensen tegenkomen, zijn ouderen meer bezig met terugkijken op hun leven. Uit onderzoek blijkt dat het ophalen van warme herinneringen aan oude vriendschappen een goed gevoel geeft.’ Studies naar het Facebookgebruik van ouderen laten zien dat het terugvinden van mensen van vroeger een belangrijke motivatie is om sociale media te gaan gebruiken.
Vanwege de gedeelde geschiedenis zijn vrienden van vroeger bij uitstek geschikt om je een spiegel voor te houden. ‘Dat is een belangrijke functie van vrienden’, zegt Völker. ‘Een oude vriend kent jou van een tijd terug. Ze zien of je bent veranderd.’ Als het om eten en kleding gaat, dan praten we vaak over duurzaamheid, maar volgens de hoogleraar valt er dus ook wat te zeggen voor ‘sociale duurzaamheid’.
Hoe pak je zo’n hereniging aan? Om de drempel minder groot te maken, werkt het goed om eerst je sociale spieren te prikkelen, zo ontdekten Lara Aknin en haar collega. Ze vroegen de kandidaten een bericht op te stellen aan een verloren vriend, zonder dat te versturen. Vervolgens moest de ene helft drie minuten lang appen of bellen met bestaande vrienden, bij wijze van warming-up. Bij deze club was de kans tweederde groter dat ze het opgestelde bericht daadwerkelijk aan hun verloren vriend verstuurden dan bij de groep die deze warming-up met de eigen vriendenkring niet had gehad.
‘Kies of creëer een logische aanleiding’, adviseert Van Ingen. Dat kan een verjaardag of nieuwjaarsgroet zijn. ‘Of je bent met iets bezig wat je doet denken aan de ander. Dan kun je beginnen met de zin: ‘Ik moest aan je denken en ben benieuwd hoe het met je gaat’.’
Met sociale media is het tegenwoordig erg makkelijk om iemand op te zoeken. ‘Kies je communicatiemiddel zorgvuldig’, zegt Van Ingen. Volgens de media richness-theorie bestaat er een hiërarchie: tijdens een telefoontje kun je meer informatie overbrengen, bijvoorbeeld met intonatie, dan in een bericht op LinkedIn. ‘Als je boodschap voor meerdere interpretaties vatbaar is, bijvoorbeeld omdat er in de tussentijd veel is gebeurd, dan kun je beter voor een ‘rijker’ communicatiemiddel kiezen en de telefoon pakken.’ Anders volstaat een berichtje op sociale media.
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van oner meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant