Minder Nederlandse huishoudens hebben te maken met energiearmoede dan eerder werd gedacht. Toch zijn er nog altijd honderdduizenden Nederlanders die de energierekening maar moeilijk kunnen betalen. Zonder compensatiemaatregelen tijdens de energiecrisis was dat aantal nog veel groter geweest.
In 2022, toen de energieprijzen tot recordhoogtes stegen, leefden ongeveer 330.000 Nederlandse huishoudens in energiearmoede. Dat blijkt dinsdag uit berekeningen van onderzoeksbureau TNO en statistiekbureau CBS. Mensen in energiearmoede hebben een laag inkomen in combinatie met hoge energiekosten of een slecht geïsoleerd huis.
Eerder meldden TNO en CBS nog dat in 2022 meer dan 600.000 Nederlandse huishoudens werden getroffen door energiearmoede. Maar dat cijfer blijkt te zijn gebaseerd op een verouderde rekenmethode, die alleen rekening hield met de actuele marktprijzen van energie. In werkelijkheid waren er nog veel mensen die relatief lage energiekosten hadden, omdat zij voor de crisis hun tarieven voor een langere periode hadden vastgezet.
Structureel laten de cijfers zien dat het aantal Nederlanders in energiearmoede afneemt. "De langetermijntrend is zeker tot 2022 positief", zegt TNO-onderzoeker Peter Mulder. Het komt volgens hem door stijgende inkomens, verduurzaming van woningen en de compensatiemaatregelen die de overheid trof om huishoudens tijdens de energiecrisis te beschermen.
Met name de energietoeslag voor huishoudens met lagere inkomens heeft veel mensen uit de energiearmoede gehouden, laten de berekeningen van TNO en CBS zien. Ook het prijsplafond heeft in 2023 een positief effect gehad, al hadden ook veel rijkere mensen profijt van die maatregel.
Toch steeg het aantal mensen in energiearmoede wel in 2023, blijkt uit voorlopige berekeningen. Er waren toen bijna 400.000 huishoudens die te maken hadden met energiearmoede, iets minder dan 5 procent van het totaal. Het was voor het eerst in jaren dat het aantal mensen in energiearmoede weer steeg.
Noordoost-Groningen en Zuid-Limburg zijn opvallende hotspots van energiearmoede, naast grote steden als Rotterdam, Den Haag, Almelo en Enschede.
Voor veel mensen betekent energiearmoede dat zij de energierekening maar slecht kunnen betalen, zeggen onderzoekers van TNO. Maar er zijn ook ruim 100.000 huishoudens die te maken hebben met 'verborgen energiearmoede'. Zij houden hun rekening betaalbaar door de thermostaat extreem laag te zetten.
Een groep van ongeveer 33.000 huishoudens heeft een laag inkomen en een zeer slecht geïsoleerd huis met energielabel F of G. Voor die groep blijft de energiearmoede hardnekkig. "We zien de laatste tijd dat de energiearmoede voor die groep niet langer daalt", zegt TNO-onderzoeker Anika Batenburg.
Een veel grotere groep van ongeveer één miljoen huishoudens woont in een slecht geïsoleerde woning, maar kan daar zelf niks aan doen. Het gaat meestal om huurders. Zij verkeren lang niet allemaal in energiearmoede, maar als dat wel zo is, zit er weinig anders op dan wachten tot de woningeigenaar verbeteringen aanbrengt.
De onderzoekers durven nog niet te zeggen of het aantal mensen in energiearmoede dit jaar zal stijgen of dalen. Veel trends gaan de goede kant op, zoals de verduurzaming, de inkomens en de energieprijzen. Maar er is wel een einde gekomen aan de compensatiemaatregelen van de overheid. "Het is gissen hoe die balans zal uitpakken", zegt Mulder.
Source: Nu.nl algemeen