Het aantal huishoudens dat kampt met energiearmoede is de laatste jaren afgenomen. Het aandeel daalde van 8,6 procent van alle Nederlandse huishoudens in 2019 tot 4,8 procent in 2022.
Dat blijkt uit de studie Energiearmoede in Nederland 2019-2023, die onderzoeksinstituut TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek dinsdag hebben gepubliceerd. Daarin is voor het eerst de trend in energiearmoede vastgesteld tussen 2019 en 2023.
Eind 2022 bedroeg het totaal aantal huishoudens met energiearmoede bijna 400 duizend, nog altijd ruim meer dan er in Rotterdam wonen (dat zijn er circa 310 duizend). De onderzoekers schatten dat dat aantal in 2023 wel weer met zo’n 70 duizend is gestegen, maar dat is pas in de loop van 2025 met zekerheid te zeggen.
Het begrip energiearmoede werd in de loop van 2021 een groot maatschappelijk thema toen de energieprijzen snel opliepen. Na jaren van lage energieprijzen, werd het financiële risico van een energieslurpend huis pijnlijk duidelijk. Zeker in de loop van 2022 kregen bewoners van slecht geïsoleerde woningen met explosieve stijgingen van hun energierekening te maken. Het leverde schrijnende situaties op van mensen die midden in de winter uit angst voor de energierekening hun verwarming uit lieten.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
Huishoudens zijn volgens de definitie van TNO energiearm wanneer zij door de combinatie van een laag inkomen en hoge energierekening grote kans lopen in financiële problemen te geraken. Daarbij zijn grofweg drie factoren van belang: de hoogte van het inkomen, de prijs van energie en in hoeverre huizen goed geïsoleerd zijn.
Het CBS weet niet daadwerkelijk of er op individueel niveau sprake is van energiearmoede. Het bureau benadert dat met behulp van modellen. In eerdere studies werd het aantal huishoudens in die modellen te hoog ingeschat, stelt het CBS nu vast. ‘We stelden de energieprijs toen gelijk aan de tarieven voor nieuwe contracten’, licht hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen toe. ‘Maar veel huishoudens hadden nog vaste energiecontracten en kwamen dus niet direct in de financiële problemen toen de energieprijzen stegen.’
Daar komt nog eens bij dat veel huishoudens hun energierekening in 2022 ook nog eens zelf flink hebben gedrukt door minder elektriciteit, gas of stadswarmte te verbruiken. Gemiddeld ging het energieverbruik tijdens die crisisjaren met zo’n 14 procent omlaag.
In de jaren 2022 en 2023 heeft de overheid de impact van hoge energieprijzen voor burgers beperkt met energietoeslagen voor minima en een algemeen prijsplafond voor energie. Dat is behoorlijk effectief geweest, stellen de onderzoekers vast. Zonder toeslagen en prijsplafond waren er naar schatting zo’n half miljoen huishoudens extra in de problemen gekomen, schatten de onderzoekers.
Onder alle fluctuaties door de energieprijs en verzachtend beleid, is de trend helder: Nederlanders worden de laatste jaren gestaag minder kwetsbaar voor hoge energieprijzen. Dat komt door een daling van het aantal huishoudens met een laag inkomen. Maar belangrijker is nog wel dat steeds meer woningen beter geïsoleerd worden.
In het onderzoek is ook voor het eerst een schatting gemaakt van de zogenoemde verborgen energiearmoede. Dit zijn huishoudens met een laag inkomen en slecht geïsoleerde woningen, die aanzienlijk minder energie gebruiken dan in vergelijkbare huizen. In 2022 ging het om zo’n 116 duizend huishoudens. ‘Het is aannemelijk dat deze huishoudens vanwege financiële problemen energie onderconsumeren, bijvoorbeeld door de verwarming erg laag te zetten’, schrijven de onderzoekers.
Energiearmoede komt voornamelijk voor onder huurders in grote steden, Limburg en Noordoost Groningen. Ongeveer tweederde van de energiearme huishoudens woont in een sociale huurwoning van een corporatie, en een kwart bij particuliere verhuurders. Deze mensen kunnen zelf weinig ondernemen om hun huizen energiezuiniger te maken, stellen de onderzoekers vast.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant