Steeds meer begint de hand van het veranderende klimaat zichtbaar te worden in de orkaanstatistieken. Laatste voorbeeld: Beryl, de vroegste categorie-4-orkaan ooit. Het is de voorbode van een heftig orkaanseizoen, denken kenners.
Opeens was hij er, afgelopen weekend: orkaan Beryl, razendsnel verhevigd in kracht tot een orkaan van de vierde categorie, de een na zwaarste categorie, met een windsnehleid van meer dan 200 kilometer per uur. Het is voor het eerst dat zo’n orkaan al opduikt in juni: het vorige record stond op naam van orkaan Dennis, die in 2005 op 8 juli kracht vier bereikte. Gemiddeld dient de eerste orkaan zich eigenlijk pas aan op 11 augustus.
Deze week zal Beryl door het Caribisch gebied razen: maandag werden kleine eilanden als St Vincent en de Grenadinen geraakt. Woensdag volgt naar verwachting Jamaica, vrijdag moet Beryl de punt van Mexico bereiken. De Nederlandse eilanden Bonaire, Eustacius en Saba blijven buiten schot.
Wacht maar, zegt orkaanexpert Nadia Bloemendaal (KNMI, VU Amsterdam): ‘We zijn er nog niet vanaf.’ De deskundige verwacht een extreem orkaanseizoen. Niet alleen doordat het zeewater ongewoon warm is – in april was de Atlantische oceaan al zo warm als normaal in juni – maar ook doordat bij Zuid-Amerika El Niño inmiddels is omgeslagen in een La Niña.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Dat leidt duizend kilometer verderop tot de extra instabiele lucht die orkanen nodig hebben om te kunnen ontstaan, legt Bloemendaal uit. ‘Alles wat maar wil ontstaan, krijgt een slinger mee en ontstaat makkelijker’, zegt ze. ‘En het warme zeewater maakt dat er extra veel energie beschikbaar is voor het systeem. Dan weet je: een plus een is drie, we krijgen een heftig orkaanseizoen.’
Komt dat door klimaatverandering? Die conclusie is bij orkanen verraderlijk lastig te trekken. Zo is er volgens modellen die de opwarming van de wereld nabootsen, niet te verwachten dat er méér orkanen komen, eerder zelfs minder. Wel is de verwachting dat orkanen bij 2 graden opwarming zo’n 10 tot 15 procent meer regen geven, en dat de orkanen die er zijn tot 10 procent intenser worden.
Op in elk geval één punt past Beryl wel in de prognoses: hij nam zeer snel in kracht toe. Volgens een recente, academische inventarisatie is het aantal orkanen dat zo snel in kracht toeneemt ruwweg verdubbeld sinds de jaren zeventig en tachtig. Verraderlijk, want het geeft mensen minder tijd om zich voor te bereiden.
Intussen is het aantal orkanen sinds 1970 opvallend toegenomen: vorig jaar waren er in het gebied al twintig stormen met een naam, het achtste jaar op rij dat het er meer waren dan het langjarig gemiddelde van veertien per jaar. Maar de toename kan ook komen doordat er simpelweg minder luchtverontreiniging is, aldus het Amerikaanse onderzoekscentrum GFDL in een net verschenen overzicht. Bij minder aerosolen in de lucht kan de zee harder opwarmen en kunnen orkanen iets makkelijker ontstaan.
De warme zee maakt ook dat Beryl al zo vroeg zo heftig kon worden. Vanaf ongeveer 27 graden zeewatertemperatuur kunnen orkanen hun energie gaan opzuigen uit zee. En de bovenlaag oceaanwater in het gebied is zelfs nog een paar graadjes warmer, zegt Bloemendaal. Veelzeggend: in de top-30 van vroegst in het seizoen ontstane Atlantische tropische stormen, staan er liefst 28 van na 2010.
‘Je kunt per orkaan nooit een op een zeggen: dit komt door klimaatverandering’, zegt Bloemendaal. ‘Maar Beryl is wel echt uitzonderlijk vroeg.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant