Radicaal-rechts heeft de eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen gewonnen, president Macron heeft een flinke dreun gekregen. Het Frankrijk-panel van de Volkskrant geeft commentaar: ‘We kunnen niet ontkennen dat zeven jaar liberaal centrumbeleid is uitgedraaid op een klinkende overwinning van extreemrechts’.
Niet eerder was Rassemblement National (RN) zo dicht bij de macht in Frankrijk. De radicaal-rechtse partij van Marine Le Pen en Jordan Bardella, die verwacht premier te worden, is zondag de grootste geworden in de eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen. President Emmanuel Macron heeft de Franse kiezers opgeroepen zich komende zondag achter ‘republikeinse en democratische’ kandidaten te scharen in de tweede ronde van de verkiezingen.
Maar kan Macron het tij nog keren? Vorige maand schreef de president onverwachts vervroegde verkiezingen uit, nadat hij bij de Europese Verkiezingen een grote nederlaag had geleden. Macron hoopte zo de opmars van RN te stuiten, maar die gok is mislukt. In hoeverre heeft Macron zelf de weg geplaveid voor het electoraal succes van extreemrechts?
Niek Pas, universitair docent Franse contemporaine geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, schreef onder meer over Macron en de nieuwe Franse revolutie:
‘Een dikke 10 miljoen Fransen heeft zondag in de eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen op Rassemblement National gestemd. Dat is een verdubbeling ten opzichte van de parlementsverkiezingen in 2022 en een verbetering van de monsterscore bij de Europese Verkiezingen begin juni. De extreemrechtse trein dendert maar door.’
‘De door Marine Le Pen ingezette normaliseringsstrategie werpt zijn vruchten af. Zij veranderde de naam van Front National in het sympathieker klinkende Rassemblement National. Ze brak met het donkerbruine verleden van de partij. Ze stelde een jeugdige en welbespraakte partijleider aan: Jordan Bardella. En intussen overziet zij als ‘elder stateswoman’ het strijdtoneel. Cosmetische ingrepen gelden ook het gedachtegoed: de radicaalste opvattingen zijn zorgvuldig gecamoufleerd. Geen Frexit maar de EU van binnenuit omkatten. Voorbij racisme en vreemdelingenhaat heeft RN vooral zijn sociaaleconomische profiel ontwikkeld: de partij richt zich op doorsnee-Fransen die moeilijk kunnen rondkomen.’
‘De opmars van RN komt ook op het conto van de huidige president en diens gevoerde beleid. Macron is er nooit in geslaagd een klik te maken met de Fransen. Zijn neoliberale moderniserings- en hervormingsagenda stuit op breed verzet. Publieke voorzieningen lekken weg, de pensioenleeftijd is gestegen, de koopkracht staat onder druk. De alom tegenwoordige sociaaleconomische onvrede voedt ressentimenten inzake migratie en veiligheid.’
‘Intussen reikt diezelfde Macron RN de macht op een presenteerblaadje aan. Door extreemrechts te bestempelen als negatief van zijn wereldbeeld en politiek, heeft hij het juist salonfähig gemaakt. De ontbinding van het parlement bleek koren op de molen van RN. Onder het mom van ‘ik of de chaos’ verwachtte de Franse president een blokkade van extreemrechts. Deze strategie is faliekant mislukt en vooralsnog uitgedraaid op ‘Macron en de chaos’.’
Rudi Wester studeerde Franse taal en letterkunde, was jarenlang recensent van Franse literatuur en directeur van het Institut Néerlandais in Parijs:
‘Natuurlijk heeft RN de eerste ronde van de Franse verkiezingen gewonnen. Ik zag het voor mijn ogen gebeuren in de Berry. Mijn oude buurvrouw, socialiste in hart en nieren, werd vervangen door een jong stel, dat openlijk Le Pen als een ‘tof wijf’ bestempelde. De leegloop, de hoge werkloosheid en slechtbetaalde banen waren er schrijnend. En wat deed Macron? Hij verhoogde de pensioenleeftijd naar 64 jaar. Wij, in Nederland, moesten daar wat om gniffelen, maar veel Fransen zien hun werkende leven als de hel: autoritaire werkgevers, die niet tot enig overleg of aanpassing van werktijden bereid zijn. Pas daarna lonkt het paradijs: het pensioen. En dat paradijs zette Macron op afstand’.
‘Hij moest wel, de Franse staatsschuld was torenhoog opgelopen. Maar wat weet de doorsnee-Fransman daarvan? Die geloofde in de rambam van extreemrechts. Of van extreemlinks: belastingverlaging, bestaanszekerheid, pensioen weer naar 60 jaar. Vooral RN heeft veel plannen die tegen Europese wetten ingaan en wil in Brussel met de vuist op tafel slaan. Europa vanbinnen uithollen.’
‘De afkeer van Macron is bijna diepgeworteld. Dat heeft hij zelf ook begrepen, want na de uitslag heeft premier Gabriel Attal een oproep gedaan ‘het ergste te voorkomen’, namelijk een absolute meerderheid van RN in het parlement. Maar lukt dat? In tegenstelling tot de PVV in Nederland, heeft RN al jarenlang een stevig netwerk van bestuurders opgebouwd. En hun topman, blazoen-oppoetser Bardella, gedraagt zich al als een premier. Maar de tweede ronde van volgende week kan zijn hoogmoed nog ten val brengen. Extreemrechts, extreemlinks en alles wat daartussenin zit: het komt in het parlement terecht. En Macron zal tot 2027 daarmee moeten ‘cohabiteren’. Benieuwd of hij dat aankan.’
Frederik Dhondt is rechtshistoricus en Frankrijk-kenner, verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel:
‘We kunnen niet ontkennen dat zeven jaar liberaal centrumbeleid is uitgedraaid op een klinkende overwinning van extreemrechts. Macrons strategie om het discours van oud-president Nicolas Sarkozy te imiteren (‘Fermeté’, ‘Autorité’) is totaal mislukt. Veel kiezers stemmen door de propagandamachine van de mediabedrijven van miljardair Vincent Bolloré (Europe 1, CNews, C8) uit overtuiging voor RN, maar een groot deel doet dat ook uit persoonlijke afkeer voor de arrogante neoliberale micromanager Macron. Die spreekt over treinstations als plekken waar je succesvolle mensen tegenkomt naast ‘ceux qui ne sont rien’ (‘Zij die niets voorstellen’)’.
‘De diepere sociale malaise in Frankrijk is al herhaaldelijk onderzocht, onder andere door Luc Rouban en Jérôme Fourquet. Le Pen wordt volgens Rouban niet ‘geboost’ door een sterk nationalisme of groepsgevoel, maar door haar belofte individuen in een gefragmenteerde wereld weer door de overheid te beschermen. Fourquet wijst op ‘La France pavillionaire’, het Frankrijk van de buitenste ring van buitenwijken, waar de middenklasse in bungalows of vrijstaande kleine huizen woont. Daar is vooral het RN-electoraat te vinden. Al mogen we niet vergeten dat het dit keer verder gaat: ook een elitairder, economisch liberaler Frans publiek steunt nu RN. De kaders van een mogelijk RN aan de macht zullen uit deze groep komen’.
Laurent Chambon, een Franse politicoloog die zich bezighoudt met minderheden in de politiek in Nederland en Frankrijk en schreef onder meer een boek over Marine Le Pen:
‘Lijsttrekker Jordan Bardella van Rassemblement National is een kwart Algerijns en driekwart Italiaans. De haat tegen de Arabes, de Fransman van Noord-Afrikaans afkomst, inclusief zichzelf, is toch de kern van zijn programma. Tijdens de debatten was Bardella’s beste argument tegen kritiek slechts ‘ben voyons’, het Franse equivalent van ‘nou nou’. Maar dat lijkt de aanhang van Bardella en RN weinig uit te maken’.
‘De kiezer van Bardella is een boomer. Hij leeft in de provincie, heeft twee auto’s, een grote tuin, ontvangt een royaal staatspensioen en heeft altijd van alle collectieve voorzieningen genoten. Hij ontkent dit tegenover zijn eigen kinderen, maakt opmerkingen over het lichaam van de vrouwen op straat en haat de Arabieren die hij alleen van tv kent. Zijn kinderen zien intussen dat 35 graden Celsius het nieuwe 26 graden Celsius is geworden in de zomer, dat scholen, universiteiten en ziekenhuizen kapot worden bezuinigd, dat een steeds groter deel van het belastinggeld aan de Franse miljardairs wordt gegeven en dat ze daardoor nooit een pensioen zullen krijgen.’
‘De Franse boomer haat de Arabes meer dan dat hij van zijn eigen kinderen houdt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant