Ook ultra-orthodoxe joden moeten het leger in, oordeelde het Israëlische Hooggerechtshof vorige week. Maar ze willen niet. ‘Ik heb liever dat mijn kinderen sterven, dan dat ze in het leger dienen.’
Hij wil niet vechten, maar toch lijkt dit er verdomd veel op: vier politiemannen proberen een jongeman weg te slepen die midden op de snelweg zit. Hij kronkelt en spuugt, hij schopt en hij slaat terwijl de massa om hem heen ‘nazi’s!’ schreeuwt tegen de politie.
De sfeer is grimmig bij het protest in Bnei Brak, een voorstad van Tel Aviv waar veel ultra-orthodoxe joden wonen. Vorige week dinsdag stelde het Israëlische Hooggerechtshof dat geen uitzondering meer voor hen kan worden gemaakt: ook zij zullen voortaan in het leger moeten dienen.
‘Er is geen enkele wet die het verschil tussen religieuze studenten en anderen legitimeert’, oordeelde het hof. Bovendien zal de subsidie van jesjiva’s (religieuze scholen) worden geschrapt als hun studenten niet komen opdraven voor de dienstplicht. Tot nu toe heeft de regering deze groep altijd met lapmiddelen uit de wind weten te houden, maar nu het hof daar een streep door heeft gezet, trekken de haredim, wat ‘zij die God vrezen’ betekent, woedend de straat op.
Over de auteur
Sacha Kester is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over België, Israël en de Palestijnse gebieden, en het Midden-Oosten.
‘Ze gooien me maar in de cel’, zegt Ozer, een 19-jarige jongen die zijn achternaam niet wil geven. Hij is zojuist door de politie weggesleept, maar loopt weer terug naar de massa die de snelweg blokkeert. Een groep zingt extatisch dat ze ‘nooit in het leger’ zal dienen terwijl anderen provocerend hand in hand in een kring voor de politie dansen.
Het zweet gutst Ozer van zijn voorhoofd en zijn stem trilt van woede. ‘Wij leveren onze eigen bijdrage aan deze oorlog’, legt hij uit. ‘We bidden voor de overwinning! Zonder God is het leger nergens!’
Het is vanuit Bnei Brak slechts een half uurtje rijden naar de boulevard van Tel Aviv. Dat is echter een totaal andere wereld, waar mensen in strandkleding met elkaar sporten, flirten en zwemmen. Noya, een 40-jarige vrouw die met vrienden over de boulevard slentert (en haar achternaam niet in de krant wil hebben), trekt een vies gezicht als haar naar de haredim wordt gevraagd. ‘Wij werken, wij verdedigen het land, en wij betalen belasting’, zegt ze ferm. ‘Het enige dat de haredim doen, is hun hand ophouden en nog meer kinderen maken.’
Haar vriendin Michal Levy is ‘erg blij’ met de uitspraak van het Hooggerechtshof. ‘Honderden soldaten sterven in de oorlog in Gaza, ook mijn oudste zit nu in het leger, en elke dag ben ik doodsbang. Het is onrechtvaardig dat wij deze last moeten dragen, en zij niet.’
De uitzondering voor de haredim werd in 1948 tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog gemaakt: een kleine vierhonderd ultra-orthodoxe mannen, die na de Holocaust naar Israël waren gekomen, mochten in hun afgesloten gemeenschap hun leven volledig wijden aan de studie van heilige boeken. Ze werden gezien als een reliek uit het verleden, een groep die vanzelf zou uitsterven.
Het tegendeel gebeurde. Orthodoxe vrouwen krijgen gemiddeld 6,9 kinderen, en inmiddels vormen de haredim 13 procent van de bevolking. Naar schatting 60 duizend jonge mannen van de dienstplichtige leeftijd ontspringen op dit moment de dans, en dat is voor veel Israëliërs onverteerbaar.
Het Hooggerechtshof verklaarde in 1998 en 2017 al dat er een einde moest komen aan de vrijstelling, maar de regering wist steeds weer uitstel af te dwingen omdat zij de religieuze partijen te vriend wilde houden. Voor de oorlog in Gaza begon, kwam ze daarmee weg, maar nu is zelfs de rechterflank van het electoraat niet meer bereid deze prijs te betalen.
Volgens een opiniepeiling van het Jewish People Policy Institute (JPPI) in Jeruzalem wil 81 procent van de bevolking dat de haredim in het leger dienen. 45 procent van hen steunt dwangmaatregelen, 36 procent heeft een voorkeur voor ‘overtuigingskracht’.
De uitspraak kan grote politieke gevolgen hebben: premier Benjamin Netanyahu heeft een coalitie gevormd met twee ultra-orthodoxe partijen, en de regering zou direct vallen als zij de stekker eruit trekken. Vooralsnog blijft het echter bij woedende retoriek, want de partijen hebben veel te verliezen: als er nieuwe verkiezingen worden gehouden, is de kans klein dat zij weer in de regering terechtkomen. Waarschijnlijk tellen zij hun knopen en kiezen ze morrend voor de macht – en de zeggenschap over aanzienlijke subsidies.
Het is nog onduidelijk op welke manier het Israëlische leger deze mensen denkt in te lijven. Vanwege de oorlog in Gaza en de spanning het noorden van het land met Hezbollah heeft de krijgsmacht een schreeuwend tekort aan mensen. Tegelijkertijd is de komst van duizenden onwillige religieuze rekruten eerder een last, dan dat het de druk van de ketel zal halen.
Er zijn bovendien nog veel praktische zaken die opgelost moeten worden. Hoeveel man wordt er gerekruteerd, welke straf krijgt degene die weigert en hoe worden zaken als volledig koosjer voedsel en gebedstijden ingebed in het militaire schema?
‘Het gaat niet gebeuren’, zegt de 47-jarige Israel Krus, die door Bnei Brak loopt. Het is 35 graden, maar in deze stoffige straten, waar de balkons zijn omgebouwd tot extra kamertjes om de vele kinderen te kunnen herbergen, is geen luchtige zomerkleding te zien: mannen dragen zwarte pakken, vrouwen zijn gekleed in lange rokken, dikke panty’s en lange mouwen. Uitzonderingen op deze ‘zedige kleding’ zijn ongewenst. Met een vrouw in een broek wordt bijvoorbeeld niet gesproken.
‘Ze willen dat we ons geloof verliezen’, zegt Krus. ‘Dat onze kinderen met vrouwen in het leger gaan samenwerken en hun goede gewoontes vergeten.’
Tijdens het praten steekt hij zijn wijsvinger omhoog om zijn woorden te onderstrepen. ‘Ik houd zielsveel van mijn kinderen, net als ieder ander, maar weet: als ik moet kiezen, heb ik liever dat mijn kinderen sterven, dan dat ze in het leger dienen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant