Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Deze keer bespreekt hij voor NU.nl hoe oorlog ook als lesmateriaal wordt gebruikt.
De oorlog in en tegen Oekraïne is vreselijk en vraagt vooral om een juridische en morele beoordeling. Om een veroordeling eigenlijk. Kijk maar naar de Russische agressie, het gelieg van de Russische president Vladimir Poetin, en de humanitaire ellende die zijn raketten en bommen aanrichten in het kader van 'denazificering' van de 'nepregering' in Kyiv.
Tot zover, want waar oorlog is, kijken velen nieuwsgierig mee. Krijgsanalisten beoordelen spannende ontwikkelingen op het slagveld en leren hun lessen. Niet alleen Oekraïne is een lesboek, maar ze kijken ook naar Gaza en de Rode Zee. We kunnen tot nu toe zeker vier lessen trekken uit de oorlogen van nu:
De derde les is de discutabelste. Sommige generaals beweren dat het moreel van de soldaten en de rechtvaardigheid uiteindelijk zullen zegevieren, maar de geschiedenis leert anders. Analisten volgen deze logica ook: drie maanden geleden voorspelden deskundigen een nederlaag voor Oekraïne, maar toen de westerse wapenhulp weer op gang kwam, zeiden diezelfde wijsneuzen dat het weer beter ging.
Bij de oorlogen wordt dus gebruikgemaakt van ouderwetse loopgraven, maar is hulp beschikbaar van de modernste ruimtesatellieten en robothonden die deze tunnels kunnen ontdekken. Ook andere militaire snufjes zijn peperduur. Maar analisten beginnen langzamerhand te concluderen dat die wapens dus makkelijk te overweldigen zijn. En daar wil ik een paar voorbeelden van geven.
Neem de Houthi-rebellen. Zij voerden sinds oktober 2023 al meer dan zestig aanvallen uit op schepen in de Rode Zee, met doorgaans 'goedkope' drones. Dat wierp de vraag op of dure verdedigingsmissies militair gezien nog wel zin hebben, gezien een westerse scheepsraket veel duurder is.
Het lijkt dweilen met de kraan open. Een Houthi-drone kost gemiddeld 2.000 dollar. Een westerse scheepsraket 2.000.000 dollar. Met de marine een vijand aanvallen is dus erg duur. Maar omvaren ook: 10 procent van de wereldhandel passeert de Rode Zee en omvaren via Kaap de Goede Hoop leidt tot tien dagen tijdverlies. En een driedubbele prijsstijging van een doorsnee container.
Enkele deskundigen vermoeden dat het dronevoordeel tijdelijk is, want tegenmaatregelen zijn in de maak. Ook is een wapenwedloop ontstaan tussen het gebruik van drones en antidronematerieel, zoals laserstralen.
Een ander schrijnend geval is dat een enorm vliegdekschip van de VS min of meer onverrichterzake naar huis ging, vanuit diezelfde Rode Zee. De Amerikanen hebben maar liefst elf van zulke varende kolossen. "Waar is mijn de dichtstbijzijnde vliegdekschip?", luidt de beroemde uitspraak van de Amerikaanse president Ronald Reagan als er ergens weer eens een crisis uitbrak en zijn land de orde wilde herstellen.
Die tijden vervagen. Zeker sinds snelle en wendbare raketten worden ontwikkeld, zoals de Chinese DongFeng-raket. In de VS maken ze zich zorgen over de Amerikaanse alleenheerschappij op de wereldzeeën en de kwetsbaarheid van dergelijke zeemonsters. Aan boord van zo'n schip heb je ongeveer vijfduizend man personeel en de totale kosten van zo'n vliegkampschip liggen rond de 14 miljard dollar.
Israëlische generaals keken vorige week verbaasd op toen Hezbollah over veel betere (én goedkope) raketten bleek te beschikken. Een duur hoofdkwartier bij Haifa werd onder vuur genomen. De raketten hadden tegelijkertijd weinig last van de dure, traditioneel superieure Israëlische luchtafweer.
Het Oekraïense slagveld laat ook zien dat relatief goedkope wapens peperdure wapens kunnen vernietigen. Nadat het Russische vlaggenschip Moskwa in april 2022 al met Neptune-raketten naar de zeebodem werd gejaagd, is de kwetsbaarheid van marineschepen eigenlijk alleen maar duidelijker geworden. Oekraïne, een land dat zelf niet eens een oorlogsvloot heeft, maakte al 24 dure Russische marineschepen onklaar.
Niemand zit stil en alle partijen profiteren van deze kostenverschuivingen. Zo ontstaan weer nieuwe wapenwedloopjes. Bij Amazon kan je een militaire helm bestellen voor een paar honderd dollar. Dat biedt enigszins dekking tegen een drone of bom.
Een effectiever systeem is een Patriot-luchtafweerraket, maar de kosten daarvan zijn in totaal zo'n 14 miljoen dollar. Het biedt dan wel dekking tegen bijvoorbeeld Russische Su-vliegtuigen van 30 miljoen dollar. Al met al blijft nog altijd het kostbaarste offer het mensenleven en de vrijheid.
Source: Nu.nl algemeen