De 1,5 jaar oude zoon van Bas overleed vorig jaar plotseling. Om niets van Natan te vergeten, schrijft Bas over hem en maakt hij tekeningen van hem. ‘Dit is mijn vorm van rouwarbeid.’
Bas van Ormondt (41, sportverenigingsadviseur): ‘Natan is op 14 januari 2023 overleden. Hij was 1,5 jaar en twee weken oud. Hij is overleden in zijn slaap, niets wees erop dat dat zou gebeuren. Hij had de dag ervoor lichte verhoging, maar dat is niet iets waarover je je als ouder direct grote zorgen maakt. Dus toen hij die zaterdagochtend nog niet wakker was toen ik met onze oudste, Lea, naar zwemles ging, heb ik hem laten liggen. Hij sliep gewoon wat langer door.
‘In het zwembad kreeg ik een berichtje van Lidewij: je moet nu naar huis komen. Lidewij stuurt nooit berichtjes als ik daar ben, dus ik wist meteen: dit is niet goed. Ik heb haar gebeld en ja, toen was het vrij snel duidelijk. Dan moet je je dochter uit het water halen. Met een zwemjuf aan de kant die zegt: wat is er aan de hand? Ik heb gezegd: waarschijnlijk is haar broertje overleden. Terwijl Lidewij al had gezegd dat hij dood was, maar ik weet niet, dat was ongeloof. Hoop.
Leven na de dood is een rubriek in Volkskrant Magazine over rouwen en leven. Reacties: e.vanveen@volkskrant.nl
‘Het hagelde. Ik ben met Lea achterop zo snel als verantwoord was naar huis gefietst. Toen ik om de hoek kwam, zag ik de straat vol staan met politieauto’s en ambulances die waren uitgerukt nadat Lidewij 112 had gebeld. Ook onze etage stond vol politie, op de galerij hoorde ik iemand zeggen: ‘Ik denk dat we de vader hebben.’ Ik mocht niet bij Natan, want zijn slaapkamer was op dat moment een mogelijke plaats delict. Lidewij en ik moesten met Lea en Jael in de huiskamer wachten. Het was heel zakelijk allemaal. Begrijp me niet verkeerd: dit moet geen aanklacht worden, ik begrijp dat er onderzoek moet plaatsvinden, voor hetzelfde geld waren wij slechte ouders en hadden we rare dingen gedaan. Maar dat zijn we niet. Het was een uiterst nare ervaring, ik heb niet het idee dat we op dat moment goed opgevangen zijn.
‘We moesten mee naar het politiebureau om verhoord te worden. Pas toen de schouwarts meldde dat Natan een natuurlijke dood was gestorven, mochten we naar huis en kon ik voor het eerst bij hem. Hij was al helemaal koud en stijf toen ik hem in mijn armen nam.
‘Wiegedood, luidde de officiële doodsoorzaak, wat een rare diagnose is, want Natan was groot en sterk met 1,5, hij kon zich prima omdraaien als hij het benauwd had. Hij bleek een aantal virussen bij zich te dragen, in principe niets bijzonders, kinderen dragen wel vaker meerdere virussen bij zich als ze op de opvang zitten. Soms kan zo’n virus een ontsteking veroorzaken die fataal kan zijn, is een theorie. Daar houd ik het zelf op, dat betekent dat hij pijnvrij en stilletjes is gegaan.
‘Hij kon al aardig praten. Als ik thuiskwam van mijn werk, schreeuwde hij keihard ‘mama!’, want papa en mama draaide hij om. De hele buurt kon hij wakker maken met die veldstem van hem. Fysiek was hij flink, hij liep al goed toen hij 1 was, hij rende, sprong en danste. En als ik in de keuken bezig was, tilde hij zelf een keukentrapje naar het aanrecht om een olijf te kunnen pikken. Hij at alles, zijn lievelingseten was het eten van de dag. Als we nu met de meiden aan tafel zitten en we zijn net begonnen met eten, zegt Jael weleens: Natan zou zijn tweede bord al op hebben gehad.
‘Iedereen zal het misschien zeggen van zijn eigen kind, maar het was een pienter mannetje. Hij had al echt een karakter, je had al een goed beeld van wat voor jongen hij zou worden. Een beetje observerend, niet iemand met het hoogste woord. Hij hield van actie, hij vond het heerlijk om met zijn zussen en nog dertig andere kinderen op een feest rond te rennen, maar als hij er geen zin meer in had, zocht hij ons net zo snel weer op. Hij was erg van het knuffelen, dat geweldige kind van ons.
‘Ik ben al snel gaan schrijven over hem, de kleinste herinneringen, want ik was bang dat ik dingen zou vergeten. Dat werd een boek, en toen ik niet tevreden was met de foto op de voorkant, ben ik hem ook gaan tekenen. Hier heb ik een tekening van dat ik hem en de meiden voorlees uit zijn lievelingsboekje, Ik wil patat! van Tony Ross. Hij lag toen thuis opgebaard in zijn bedje, dat is precies zo gebeurd, en dat moment haal ik dan terug. Dat is loodzwaar en verlichtend tegelijk. Ik heb het verkeerde materiaal gekozen, want het is niet handig als je zit te huilen boven aquarel, maar van de 40 kilo extra die ik sinds zijn dood bij wijze van spreken met me meedraag, gaat er met elke tekening een stukje af. Dit is mijn vorm van rouwarbeid. Dat is belangrijk, zegt expert Manu Keirse, je moet er actief mee bezig zijn.
‘De maatschappelijke wens is dat het op een gegeven moment weer goed gaat met je. Zeker nu onze Rivka een paar weken geleden geboren is, een gezonde dochter. Maar het gaat niet goed, het gaat nooit meer goed. Natuurlijk is er vreugde om Rivka, maar het heft het verdriet niet op, zo werkt het niet, ze bestaan naast elkaar. Het is echt een aanname dat haar komst helend zou zijn. Je moet mensen veel uitleggen over rouw.
‘Dat doe ik ook: al twee weken na Natans dood ben ik naar mijn werk gegaan om collega’s te vertellen hoe ze mij konden benaderen. Mensen vinden het eng, hè, om je aan te spreken, maar ik heb liever dat ze gewoon iets vragen, al is het over de vergadering van gisteren, dan wegschieten in het kopieerhok. Vraag liever: ‘Gaat het vandaag?’ dan: ‘Hoe gaat het?’ Want je krijgt eerlijk antwoord, ik verstop mijn verdriet om Natan niet.
‘Ondanks alle boeken en artikelen over rouw en verlies is de dood nog steeds een taboe, dat merk ik aan de angst van mensen om het erover te hebben. Terwijl: ik wil over Natan blijven praten, ik wil niet dat hij naar de achtergrond verdwijnt. Ik zoek ook steeds naar boeken en muziek van mensen die hetzelfde hebben meegemaakt. Zoals Sad Book van Michael Rosen, zijn zoon was al 18, maar dat is zo herkenbaar. En toen ik laatst bij een optreden van een Noorse band was die een oud noords rouwlied inzette met de hele zaal, vond ik dat mooi, dat samen zingen. Dan wordt de dood niet weggestopt, hij mag er gewoon zijn.
‘Toen ons boek over Natan uitkwam heb ik dat gepresenteerd met een expositie van de tekeningen erbij. Het was fijn om het die dag in een groot gezelschap over hem te kunnen hebben. Daarom ga ik na de zomervakantie een picknick voor familie en vrienden organiseren. Een soort herdenking. Juist niet op zijn sterfdag, maar op een gewone dag, omdat hij elke dag deel zal blijven uitmaken van ons leven. Dan gaan we met z’n allen zijn lievelingseten eten: alles.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant