Vanaf maandag worden slachtoffers van seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag beter beschermd door de nieuwe Wet seksuele misdrijven. Dit verandert er voor slachtoffers en daders.
Om verkrachting of aanranding aan te tonen is het niet langer nodig om te bewijzen dat er sprake was van dwang, bijvoorbeeld door geweld of dreiging. Iemand is strafbaar als diegene seksueel contact doorzet, terwijl er duidelijke signalen zijn dat de ander geen seks wil.
Dwang kan de straf wel verzwaren, maar is niet langer een vereiste voor een veroordeling. "Slachtoffers worden dus beter beschermd met deze wet doordat de strafrechtelijke aansprakelijkheid wordt verruimd. Maar dat betekent niet dat daders sneller worden veroordeeld", legt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid aan NU.nl uit.
Degene die seksueel contact begint, moet goed kijken of de ander hetzelfde wil. Als dit niet duidelijk is, moet je bij de ander nagaan hoe diegene erin staat. Je kunt daarbij niet alleen letten op verbale uitspraken als 'ik wil niet', maar ook op fysiek afhoudend gedrag. Daarnaast zijn er ook andere signalen zoals een passieve houding of het 'bevriezen' van de ander.
Maar uiteindelijk komt het erop aan dat bewezen kan worden dat een verdachte wist of redelijkerwijs had kunnen vermoeden dat de wil ontbrak. "Het verzamelen van bewijs wordt door de nieuwe wet niet eenvoudiger (of ingewikkelder)", stelt politiewoordvoerder Robbert Salome. "Maar waar de drempel voor strafbaarheid omlaaggaat, geldt dat (logischerwijs) niet voor de 'bewijsdrempel'."
Het verzamelen van concreet bewijs voor seksuele misdrijven is lastig, omdat er meestal sprake is van een een-op-een situatie zonder getuigen. Daarom is het vaak het woord van de een tegen dat van de ander. Het is daarom in veel gevallen noodzakelijk om ondersteunend bewijs te leveren, zoals sporen op het lichaam, camerabeeld of tekstberichten.
Bovendien melden de meeste slachtoffers zich volgens de politie niet direct na het misdrijf, wat het vinden van sporen moeilijker maakt. "In die gevallen kunnen vluchtige sporen (denk aan DNA-materiaal of letsel) niet meer worden vastgelegd. In de eerste zeven dagen is het vinden van sporen aan het lichaam het meest kansrijk", vertelt Salome.
Maar ook later of langere tijd na het misdrijf kan nog aangifte gedaan worden. Een opsporingsonderzoek richt zich namelijk niet alleen op vluchtige sporen, maar ook op verklaringen, gegevens (appgesprekken, beeldmateriaal, ed.) en andere informatie die kan bijdragen aan het bewijs. Dat is in de huidige wetgeving zo en is in de nieuwe wetgeving niet anders.
Het is belangrijk om ook oog te hebben voor de andere behoeftes van slachtoffers van seksueel geweld, stelt Iva Bicanic, directeur van Centrum Seksueel Geweld. In werkelijkheid doet een minderheid van de slachtoffers aangifte. "Dit soort nare ervaringen gaan vaak gepaard met spanningen en lichamelijke klachten en vragen daarom om psychologische en medische zorg." Die dynamiek is volgens Bicanic niet veranderd met de komst van de wet.
Volgens de nieuwe wet kan verkrachting dus niet verjaren: slachtoffers kunnen zelf bepalen of en wanneer zijn aangifte doen. Dat geldt niet voor alle seksuele misdrijven, legt het ministerie uit. Dat is gekoppeld aan de maximale gevangenisstraf die voor dat delict geldt.
Ook belangrijk is dat de wet niet met terugwerkende kracht geldt. "Het is dus niet zo dat slachtoffers een feit van vroeger waarbij geen sprake was van dwang, maar wel seks tegen de wil, nu 'succesvol' aangifte kunnen doen van aanranding of verkrachting", zegt de woordvoerder van het ministerie. Hij raadt wel aan om per zaak navraag te doen bij de politie over wat er mogelijk is.
Ook seksuele intimidatie in het openbaar en sexchatting worden strafbaar. Het gaat om intimidatie die zich online en offline afspeelt. Denk daarbij aan seksueel intimiderend gedrag of het maken van seksuele opmerkingen. Dat heeft een grote impact op het gevoel van veiligheid of waardigheid van mensen.
Sexchatting is het online seksueel benaderen van kinderen onder de zestien jaar en kwetsbare tieners, bijvoorbeeld met een psychische aandoening. Door dit strafbaar te maken, kan daadwerkelijk seksueel misbruik eerder worden voorkomen.
De maximumstraffen voor sommige delicten worden verhoogd. Zo wordt de straf voor verkrachting van een kind jonger dan twaalf jaar verhoogd tot maximaal vijftien jaar. Bij een kind van twaalf tot zestien jaar wordt de maximumstraf twaalf jaar en het maximum voor kinderporno wordt verhoogd naar zes jaar cel.
Voor sexchatting kan iemand maximaal twee jaar gevangenisstraf krijgen of een boete van maximaal 25.750 euro als het slachtoffer jonger is dan zestien. Op seksuele intimidatie staat een gevangenisstraf voor ten hoogste twee maanden of een fikse geldboete.
Het uiteindelijke doel van de wet is gedragsverandering. "We verwachten meer aangiftes", zegt Salome, "maar het doel is minder slachtoffers". Minister Dilan Yesilgöz (Jusitie en Veiligheid) zei over de wet: "Met deze wet stellen we een duidelijke norm: seks hoort altijd vrijwillig en gelijkwaardig te zijn. Het is onacceptabel dat straten gemeden worden en mensen zich niet veilig kunnen bewegen op internet en sociale media uit angst voor seksueel ongewenst gedrag."
Source: Nu.nl algemeen