Iedereen heeft weleens een slechte dag. Met dat argument proberen Democratische partijprominenten het dramatische debatoptreden van Joe Biden te vergoelijken. Maar VS-correspondent Maral Noshad Sharifi denkt dat er geen weg terug meer is. ‘Je moet als presidentskandidaat wel vijf zinnen goed kunnen uitspreken.’
Hoi Maral, we zijn een paar dagen verder sinds het veelbesproken debat tussen Trump en Biden. Is het stof al een beetje neergedaald?
‘Ik heb het gevoel dat de campagne voor de verkiezingen donderdag echt van start is gegaan. Veel Amerikanen wilden nog niet veel aan de verkiezingen denken. Maar nu is er ineens volop aandacht voor.’
Wat is er sinds donderdag precies bij jou in het land veranderd?
‘De sfeer is hier totaal omgeslagen. Toen Joe Biden vorig jaar zei dat hij zich opnieuw kandidaat ging stellen, was er al veel kritiek op, vanwege zijn hoge leeftijd. Veel Democratische kiezers hadden liever een andere kandidaat gezien. Door tegenstanders werd Biden steeds zwartgemaakt, met van die clipjes van momenten waarop hij even niet scherp is, niet op een woord kan komen of een beetje verward overkomt. Maar de partij heeft toch doorgezet, en meer dan een jaar volgehouden dat dat beeld niet strookt met de werkelijkheid.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant.
‘Maar donderdag tijdens het eerste tv-debat kon iedereen zien: de zorgen waren terecht, Biden komt nog veel ouder over dan een jaar geleden. Mensen schrokken ervan om hem daar zo te zien. En dan is zijn tegenkandidaat Donald Trump, van wie we weten dat hij plannen heeft die de Amerikaanse democratie kunnen beschadigen. Vooral democratische kiezers voelen zich in de hoek gedreven: we willen niet dat Trump wint, maar tegelijkertijd willen we ook niet op iemand stemmen die zwak overkomt, we willen een sterke kandidaat. Dat leidt tot veel zorgen.’
Wat staat er precies op het spel?
‘Biden heeft het in zijn eerste termijn best goed gedaan. Analisten zeggen hier wel dat hij een van de meest effectieve presidenten in de moderne geschiedenis is. Hij heeft infrastructuurwetten erdoorheen gekregen, iets wat veel eerdere presidenten niet is gelukt. Hij heeft grote klimaatinvesteringen gedaan, studentenleningen kwijtgescholden, de vakbonden weer invloedrijker gemaakt.
‘Veel kiezers zijn best tevreden over zijn beleid, dus dit zou het moment moeten zijn dat de Democraten zich helemaal geen zorgen zouden hoeven maken. En toch staat Biden achter in de peilingen. Mensen vragen zich af of hij Trump kan verslaan, en zo ja, hoelang hij het daarna nog volhoudt. Want de Joe Biden van juni 2024 is niet meer de Joe Biden van december 2023. Mensen zien hem gewoon zichtbaar achteruitgaan. En je moet als presidentskandidaat wel vijf zinnen goed kunnen uitspreken, helder kunnen communiceren, en je gedachtes kunnen afmaken. Dat zijn vrij basale dingen, die hij nu niet goed lijkt te kunnen.’
Intussen hebben Barack Obama en Hillary Clinton gezegd dat ze achter Biden blijven staan. Waarom eigenlijk?
‘Dit is het establishment van de partij, en het verbaast me niet dat ze meteen hun steun voor Biden hebben uitgesproken. Zij hebben hem vanaf het begin gesteund, al vanaf het moment dat hij zich opnieuw verkiesbaar stelde. Als ze hem nu zouden afvallen, erkennen ze daarmee dat dat een verkeerd besluit is geweest.
‘Tegelijkertijd zie je dat er onder de donateurs, die ontzettend veel invloed hebben in de partij, ook paniek is uitgebroken. Er zijn donateurs die twijfelen of ze fondsenwerving die ze hadden georganiseerd voor Biden nog wel moeten laten doorgaan. Sommige donateurs proberen First Lady Jill Biden onder druk te zetten, omdat ze weten dat zij ontzettend veel invloed heeft op haar man. Zo probeert men Biden toch nog op andere gedachten te brengen.
‘Intussen zie je in alle grote kranten opiniestukken en commentaren verschijnen die zeggen: Biden, dankjewel voor je bewezen diensten, je hebt het ontzettend goed gedaan, maar nu is het enige juiste besluit dat je kunt nemen om je terug te trekken als presidentskandidaat. De grote vraag is: hoe lang kan het partij-establishment die druk weerstaan? Ik denk dat de weerstand tegen Biden alleen maar zal toenemen. Veel kiezers, ook Democraten, zijn klaar met hem.’
Toch toonde Biden zich kort na het debat alweer strijdvaardig: als je wordt neergeslagen, moet je weer opstaan. Is er voor Biden nog een weg terug?
‘Dit gebeurt vaker: het ene moment geeft Biden een interview dat heel slecht gaat, en dan ineens heeft hij weer die State of the Union, waarin hij heel sterk en goed overkomt. Maar ik denk dat donderdag het moment was waarop voor tientallen miljoenen Amerikanen echt wel het kwartje is gevallen. Ik vrees dat dit optreden een soort doodsteek voor hem was.’
Als eventuele opvolger gaan diverse namen rond. Wie springt eruit?
‘Ik denk Gavin Newsom. Hij is een best populaire gouverneur van Californië, met gezag en veel leiderschapservaring. Afgelopen tijd lukte het hem beter om het beleid van Joe Biden te verkopen dan Joe Biden zelf. En hij is sterk in debatten. Vroeger kreeg hij nog wel eens de kritiek dat hij snel een beetje bozig werd, maar tegenwoordig kan hij zichzelf goed onder controle houden. Op sociaal vlak is Newsom progressief, maar hij is ook heel erg pro-business, wat hem tot een gematigde democraat maakt. En ik denk dat iemand die in het midden staat, meer kans maakt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant