Volgende week staat Taylor Swift in de Johan Cruijff Arena met haar Eras Tour. Popredacteur Menno Pot maakt ons, samen met zijn dochter (en Swiftie) Elin (13), wegwijs in het doolhof van het Swift-fandom, waarin iedereen welkom is en álles een aanwijzing kan zijn.
Voor het laatste Taylor Swift-relletje hoeven we niet zo ver terug in de tijd. Vorige week, zaterdag 22 juni, zei Dave Grohl tijdens een optreden in Londen dat hij de tournee van zijn band Foo Fighters de ‘Errors Tour’ noemde: de ‘foutentournee’, een knipoog naar de Eras Tour (‘tijdperkentournee’) van Taylor Swift.
‘Wij maken best veel fouten’, zei Grohl. ‘Want wij spelen live.’
Het is een sneer waarin een zekere zelfspot schuilt, maar op internet doet dat er weinig toe. Een dergelijk fragment gaat viraal. Iedereen die het deelt (of leuk vindt) loopt het risico een zwerm verontwaardigde Swift-fans, ‘Swifties’, over zich heen te krijgen: meisjes en jonge vrouwen vooral. Ze zijn fanatiek. Ze verdedigen Taylor furieus en onvermoeibaar. En ze zijn met veel. De legers van Charli XCX, Ariana Grande en K-popformatie BTS zijn groot, maar dat van Taylor Swift is van een andere orde. ‘Het is gewoon jaloezie! Dave Grohl zal nooit de roem en de liefde krijgen die Taylor krijgt. Mannen zijn gewoon weak AF als het over Taylor gaat!’ – weak as fuck, dus: zwakkelingen.
Overigens winden lang niet alle Swifties zich zo op. Mijn dochter Elin (13) is devoot Swiftie, maar laat weten dat ze de beef (ruzie), debatten en bestormingen van vijandelijke stellingen liever aan zich voorbij laat gaan. Vermoeiend, vindt ze.
In jargon: ‘Ik doe niet mee aan de Stan wars.’
‘Stan wars’ zijn de verbale veldslagen tussen fanatieke popfans op sociale media, vooral op X, waar het strijdgewoel over popidolen (ook sinds de naamswijziging van het platform) nog altijd ‘Stan Twitter’ wordt genoemd.
Stan was een hit van Eminem (2000) over een obsessieve Eminem-fan, maar je kunt het woord ook opvatten als een samentrekking van ‘stalker’ en ‘fan’. Vooral met de aanhang van Ariana Grande bakkeleien de ‘Stans’ onder de Swifties wat af. Dave Grohl-sympathisanten weten ze nu ook te vinden.
‘Veel Swifties zeggen: wie ís die guy überhaupt?’, zegt Elin, die zelf heus wel weet wie Dave Grohl (55) is. Ze is geen eenkennige Swiftie, verdiept zich in de muziek van Nirvana, maar blijft zich wel enthousiast onderdompelen in wat haar vader de leuke, charmante en sympathieke kant van het Swiftie-fandom vindt.
Dan hebben we het over de wereld van zelfgemaakte vriendschapsarmbandjes met letterkraaltjes, om te ruilen met andere Swifties, al dan niet met een omhelzing erbij. Van goedkope, witte T-shirts waar met verf, viltstiften, glitter en lijm eigen Taylor-shirts van worden vervaardigd, meestal beschreven met een songtitel of tekstflard voorop en de namen van vrienden.
‘Die armbandjes en T-shirts zie je ook bij Harry Styles en andere artiesten, maar ze komen uit de Swiftie-cultuur’, weet Elin. Zelf heeft ze ‘Junior Jewels’ op haar T-shirt staan, net als Taylor Swift in de videoclip van You Belong with Me.
De armbandjescultus nam een vlucht in oktober 2022, toen op het album Midnights het vriendschapsliedje You’re on Your Own, Kid verscheen: ‘So make the friendship bracelets, take the moment and taste it.’
Voor een artiest die het middelpunt is van zo’n immens zonnestelsel van merchandise en voor concertkaartjes bedragen vraagt die geen enkele Swiftie zonder ouderlijke hulp kan ophoesten, is de fancultuur rond Taylor Swift in sommige opzichten gek genoeg een terugkeer naar een oud punkadagium: do it yourself. De huisvlijt is terug in de voorhoede van de popcultuur.
Bijkomend voordeel: opvallen als Swiftie (of juist níét opvallen, eruitzien als alle andere Swifties) hoeft niet duur te zijn. Voor een arm vol kleurige armbandjes en een feestelijk versierd T-shirt hoef je maar een paar euro’s uit te geven bij Zeeman en Action. Taylor Swift BV verdient er niets aan, althans: niet rechtstreeks.
Dat egalitaire past bij de cultuur van saamhorigheid, solidariteit en gelijkheid onder Swifties. Ze hebben het beste voor met de planeet en iedereen die haar bewoont, ongeacht huidskleur, geloofsovertuiging of gender. Wie erbij wil horen, hoort erbij en wordt omarmd.
Gratis is ook de deelname aan het leukste onderdeel van de Swiftie-fancultuur, namelijk de speurtocht naar hints en aanwijzingen in zo ongeveer alles wat Taylor Swift doet en uitbrengt. Natúúrlijk moet de razend slim vormgegeven fancultuur Swifties ertoe bewegen een album, officiële merchandise of loeiduur concertticket aan te schaffen. Maar speuren, puzzelen en online door collega-Swifties bejubeld worden omdat je iets belangrijks hebt ontdekt, is voor iedereen weggelegd.
We hebben er thuis al een paar jaar mee te maken. In de fanatiekste tijden bleven de opgewonden verhalen over de nieuwste ontdekkingen en vermoedens komen, van het ontbijt tot ’s avonds op de bank: het leven van een Swiftie is een eindeloze speurtocht. Elk concert, elk kledingstuk, elk gebaar en elke videoclip kan een verborgen aanwijzing bevatten over een binnenkort te verschijnen album of single. Ze verstopt ontelbaar veel ‘easter eggs’ in haar werk en activeert zo haar volgelingen.
Het fundament onder die speurtocht is de gewiekst opgebouwde Swift-discografie en de slimme wijze waarop ze van de nood een deugd heeft gemaakt.
De nu 34-jarige Taylor Swift begon als piepjong countrypopsterretje bij het platenlabel Big Machine, dat tussen 2006 en 2017 haar eerste zes studioalbums uitbracht. Haar overstap van Big Machine naar haar huidige platenmaatschappij Republic Records leidde in 2019 tot een conflict over de mastertapes van die eerste zes albums. Slotsom: het label bezit de rechten op de opnamen. En dus niet Taylor Swift.
Bij Republic Records bracht ze inmiddels vijf nieuwe studioalbums uit, maar ze werkt tussen de bedrijven door een lumineus idee uit. Ze neemt haar zes Big Machine-albums opnieuw op, de zogeheten Taylor’s Versions (TV’s): zelfde albums, zelfde albumtitels, zelfde songs, maar dan heropgenomen door een oudere en wijzere Taylor. Ze klinken subtiel anders dan de originelen, vaak mooier, beter aansluitend bij haar geluid als volwassen popster. Van vier albums verschenen inmiddels zulke Taylor’s Versions. Nog twee te gaan.
Het is een extreem lucratieve, in zakelijk opzicht tamelijk geniale vorm van recycling gebleken: tussen de nieuwe albums door kan ze haar Big Machine-catalogus als nieuw aan een nieuwe, nog grotere en fanatiekere generatie Swifties presenteren. Toen mijn dochter als 4-jarige naar de basisschool ging, was Swift aan haar vijfde album toe. Bij de heruitgaven nu krijgt ze een Taylor-wereld cadeau die de trekken heeft van een computerspel of een puzzel in een escaperoom.
Extreem succesvol was Taylor Swift vanaf het begin van haar loopbaan, maar haar beklimming van de overtreffende trap begon met die Taylor’s Versions, die steevast worden aangevuld met onuitgebracht restmateriaal uit de tijd van het album, onder de naam ‘From the Vault’ (‘Uit de kluis’).
Welk restmateriaal precies? Dat willen de Swifties zo vroeg en zo nauwkeurig mogelijk weten. De nieuwsgierigheid naar de Taylor’s Versions en Vault-tracks kent nauwelijks grenzen. Swift prikkelt de speurzin van haar fans. De easter eggs zeggen iets over de TV ’s en Vault-tracks die in de pijplijn zitten.
Swift kan subtiele hints geven over haar oude albums, omdat elk album sinds het begin van het Taylor’s Version-project een eigen dominante kleur heeft gekregen en, tijdens de huidige Eras Tour (met een ‘hoofdstuk’ gewijd aan elk album) ook een bijpassende kledingstijl, die voor Swifties in een oogopslag herkenbaar is. Lichtblauw? Dan weet elke Swiftie: dit gaat over het album 1989.
Fearless (2008, Taylor’s Version in 2021) is geel. De kledingstijl? Elin vat het samen als ‘country’, met cowboylaarzen en glitterjurkjes. Speak Now (2010, TV in 2023) is paars (‘baljurk’). Red (2012, TV in 2021) is rood (‘eenvoudig, casual’). 1989 (2014, TV in 2023) is lichtblauw (‘korte rokjes en croptops’). Reputation (2017) is zwart (‘stoer, punk, panty’s met gaten enzo’). Lover (2019) is roze (‘regenboogstijl’). En zo verder.
Elke Swiftie kent de kleurcodering, waardoor een stoer zwart kledingstuk op een onverwacht moment onmiddellijk wordt herkend als een potentiële hint over iets wat betrekking heeft op het album Reputation. Swiftie zijn is denksport, zo blijkt uit een aantal in het oog springende casussen.
1. Woordpuzzels voor Red (TV), 5 augustus 2021
Het tweede Big Machine-album waarvan een Taylor’s Version verscheen, was Red (2012). Op 18 juni 2021 kondigde Swift aan dat het op 19 november 2021 zou verschijnen. Welke Vault-tracks zouden erop staan?
Op 5 augustus postte Swift een video op al haar socialemediakanalen waarin in hoog tempo lange reeksen letters in beeld verschenen. De fans wisten wat ze te doen stond: puzzelen maar. Ze klaarden de behoorlijk lastige klus in een oogwenk.
Elin: ‘Op het album Red stond de hit All Too Well. Taylor had in interviews al eens gezegd dat ze voor dat lied nog heel veel ongebruikte coupletten had liggen. Uit de letters in de video kon je onder meer de woorden ‘All Too Well Ten Minute Version’ samenstellen. Dat kon niet missen: er kwam een versie met alle ongebruikte coupletten aan.’
Over het puzzelen moest natuurlijk driftig worden overlegd tussen Swifties uit alle delen van de wereld. Dat gebeurt op de sociale media. ‘Vooral op Reddit’, zegt Elin. ‘Daar worden heel veel oplossingen gedeeld, meestal met foto’s.’
Naast de lange versie van All Too Well kwamen ook de namen Phoebe Bridgers en Chris Stapleton naar voren uit de letterbrij: gastmuzikanten in twee van de Vault-tracks.
2. Videoclip Bejeweled, 25 oktober 2022
Op 21 oktober 2022 verscheen het gloednieuwe studioalbum Midnights, vier dagen later gevolgd door een videoclip bij het liedje Bejeweled. Taylor kwam de videoclip zelf inleiden in de talkshow van Jimmy Fallon.
Een paar minuten later barstte de consternatie los onder Swifties. De video zat vól easter eggs, waaronder enkele zeer duidelijke.
Elin: ‘Je ziet Taylor bij het knoppenpaneel van een lift staan. Er zijn dertien knoppen. Dertien is Taylors lievelingsgetal, maar bovendien had ze twaalf albums en was het dus tijd voor het dertiende. Ze drukte op de drie. De kleur van die knop was paars.’
Zonneklaar: album dertien, de derde Taylor’s Version, zou een heropname van het ‘paarse’ album Speak Now (2010) worden. Het was geen Swiftie ontgaan en het was maar het topje van de ijsberg.
3. Videoclip Karma, 26 mei 2023
De enorme Eras Tour is een maand of twee onderweg als Taylor Swift tijdens haar concert in East Rutherford, New Jersey, de aandacht vraagt voor een gloednieuwe videoclip, bij de onweerstaanbare hit Karma, afkomstig van het album Midnights.
Overal ter wereld kijken de Swifties mee via de sociale media. Het is direct duidelijk: ontelbare easter eggs. In één shot zoomen we in op de handen van Taylor die een kop cappuccino vasthouden. Op de witte schuimkraag tekent zich in chocoladepoeder de wijzerplaat van een klok af. De wijzers staan op enkele minuten voor middernacht: het einde van het Midnights-era? En zo ja: wat wordt dan de volgende stap?
Swifts duimen gaven het antwoord: de nagel van haar linkerduim was lichtblauw gelakt, die van haar rechterduim zwart.
‘De eerstvolgende Taylor’s Versions gingen dus 1989 en Reputation worden’, zegt Elin. ‘Dat snapte elke Swiftie wel.’
Maar welke van die twee als eerste? Het viel oplettende Swifties op dat in de videoclip meermaals het cijfer 5 zichtbaar werd en dat er van veel dingen vijf stuks te zien waren: vijf zeemeeuwen, vijf gloeilampen. 1989 was Swifts vijfde album. In augustus zou ze het tijdens een concert bevestigen: 1989 (Taylor’s Version) was op komst.
4. Puzzelen voor 1989 (TV), 19 september 2023
Welke Vault-tracks er op 1989 (Taylor’s Version) zouden staan? Om dat te weten te komen, moest er opnieuw gepuzzeld worden, met miljoenen Swifties tegelijk. Op 19 september 2023 kondigde Swift cryptisch aan dat team-Swift de handen ineen had geslagen met Google.
Wie in de zoekmachine de naam ‘Taylor Swift’ als zoekterm invoerde, kreeg één van in totaal 89 (want: 1989) puzzels te zien, variërend van een soort sudoku’s met Taylor-thematiek tot zinnen uit liedteksten waarin ontbrekende woorden moesten worden ingevuld. Ook waren er tamelijk pittige vragen als: ‘Hoeveel special guests traden met Taylor op tijdens de 1989 Tour?’ (Het waren er 57.)
Pas als in totaal 33 miljoen vraagstukken goed waren opgelost, zouden de titels van de vier Vault-tracks worden vrijgegeven. De Swiftie-gemeenschap had het binnen 24 uur voor elkaar. Ze puzzelden zo massaal dat Google kortstondig plat ging. Elin kwam triomfantelijk naar beneden: klus geklaard, we did it.
‘Dat gaf echt een teamgevoel’, zegt ze. ‘We hadden het met zijn allen gedaan.’
De songtitels moesten nog wel even in elkaar worden gepuzzeld met de glitterletters die tijdens het oplossen van de puzzels in beeld verschenen. Een lastig geval was een songtitel die bestond uit de letters T, U, L en S. Dat kon Lust zijn, maar ook Slut. Het was dus Slut, sindsdien een favoriete songtitel om met letterkralen te vormen aan armbandjes. Ja, ouders, kleine Swifties worden groot.
Vraag van pa: wat is er nou precies zo belangrijk aan om vier songtitels van bonustracks een maand voor verschijning alvast te kennen?
Een ontzettend domme vraag. ‘Pap. Natúúrlijk wil je dat weten als je Swiftie bent. Boomer.’
5. Zwart-wit op Instagram, 4 februari 2024
Soms slaagt La Swift erin haar fans op het verkeerde been te zetten, zoals op 4 februari 2024, de avond waarop Midnights was genomineerd voor album van het jaar bij de Grammy Awards.
‘Op zo’n avond ga je natuurlijk haar sociale media een beetje in de gaten houden’, zegt Elin. ‘Plotseling veranderde haar profielfoto op Instagram: van kleur naar zwart-wit. Dus iedereen dacht: vanavond kondigt ze Reputation (Taylor’s Version) aan. Daar zaten we toch al op te wachten.’
Er volgde een nog veel mooiere verrassing: Midnights won de Grammy en tijdens haar dankspeech maakte Swift bekend waar de zwart-witte kleurstelling écht naar verwees. Niet naar Reputation (TV), maar naar een gloednieuw studioalbum, The Tortured Poets Department, te verschijnen op 19 april, om middernacht.
Dat dankwoord werd in de maanden na het gala grondig bestudeerd door Swiftie-detectives, die het maar opmerkelijk vonden dat Swift tijdens haar speech twee vingers opstak. Waarom? Waarom twee? En waarom droeg ze plotseling lange, zwarte handschoenen bij haar witte jurk?
Dat bleek op 19 april. Zoals beloofd stond het in wit uitgevoerde The Tortured Poets Department om klokslag twaalf uur online bij de streamingdiensten, maar twee uur later, om klokslag 2 uur, bleek dat het album het eerste van twee nieuwe albums was. Zomaar ineens stond ook het zwarte tweelingzusje The Tortured Poets Department: The Anthology online, met nog eens vijftien nieuwe nummers.
‘Dat zagen we niet aankomen’, zegt Elin. ‘Tenminste, ik niet.’
Logisch gevolg van de dubbele verrassing was wel dat Reputation (Taylor’s Version) nog altijd in het vat zit en nog niet officieel is aangekondigd.
‘Dat moet het volgende project zijn’, zegt Elin stellig. ‘Denk aan de video van Karma. Er waren nog veel meer easter eggs die in die richting wezen. Het kan haast niet anders, maar officieel weten we het nog steeds niet.’
Een diepe zucht. ‘Zenuwslopend.’
Taylor Swift: The Eras Tour. 4/7, 5/7 en 6/7, Johan Cruijff Arena, Amsterdam. Uitverkocht. Een registratie van de tour is te zien op Disney Plus.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant