Met verbijstering volgen Democratische politici en kiezers in een New Yorks café het televisiedebat tussen Joe Biden en Donald Trump. De president hakkelt, meandert, rondt zijn zinnen nauwelijks af. Als zijn rivaal liegt, weet hij hem niet te corrigeren.
Traag vouwt David Tapper (54) zijn armen achter zijn hoofd. ‘Dit is erger dan ik had gedacht’, mompelt hij. Op het scherm voor hem zijn Joe Biden en Donald Trump bezig met hun eerste verkiezingsdebat. Tapper begon de avond vol goede moed. Nu kan hij niet meer kijken. ‘Ik ben nu echt heel bezorgd’, zegt hij met zijn blik naar de vloer.
De sfeer in Shades of Green, een grote Ierse pub op Manhattan, bereikt donderdagavond een dieptepunt. Dit is een van honderden plekken in het land waar Democraten een ‘watch party’ hebben georganiseerd. De partij leek vol zelfvertrouwen. Hun kandidaat zou voor eens en altijd de zorgen wegnemen over zijn hoge leeftijd. ‘Watch me!’ zei Biden zelf.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi en Thomas Rueb zijn correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze wonen in New York.
Maar vanaf het eerste woord gaat het mis. De president is schor. Als hij zich vooroverbuigt naar de microfoon, schuurt en hapert zijn stem. Biden klinkt oud. Trump, tegelijk in beeld op het split screen van CNN, staat al breed te grijnzen. Maar dan beginnen de problemen pas.
Op de zwarte spiegelvloer van de CNN-studio in Atlanta staat, naast dezelfde tegenstander als vier jaar geleden, een andere Joe Biden. De president hakkelt, meandert, rondt zijn zinnen nauwelijks af. Cruciale beleidstermen haalt hij door elkaar. Binnen de eerste 10 minuten is hij volledig de draad van zijn gedachten kwijt. Secondenlang kan Biden niet anders dan zwijgen.
De 81-jarige president moest helder overkomen, energiek, scherp. Dat lukt hem niet. Integendeel. Onder de Democraten is een bom gebarsten. Het optreden van hun president is een ramp.
Honderden New Yorkse Democraten zijn naar deze pub gekomen: lokale politici, partijleden en geëngageerde burgers, veelal boven de 50 jaar. Op de grote houten tafels staan pizza’s, hamburgers en mozzarella-sticks uitgestald. Die koelen onaangeroerd af.
Op het scherm Biden haalt miljarden en biljoenen door elkaar. Noemt hij het zorgprogramma Medicare als hij covid bedoelt. Onderbreekt hij zijn eigen punten steeds met een ‘By the way ...’ om, na een zinsvertakking, niet meer terug te komen op zijn oorspronkelijke punt. Soms is hij simpelweg onverstaanbaar.
‘Ik weet echt niet wat hij zei aan het einde van die zin’, sneert Trump op het scherm. ‘Ik denk dat hij het zelf ook niet weet.’
Het was Biden zelf die op dit debat had aangedrongen. Nooit eerder vond een tv-confrontatie tussen de twee kandidaten voor het presidentschap zo vroeg in het jaar plaats. De zittende president had iets te winnen. Al maanden sukkelt Biden in de peilingen. In de belangrijkste swingstates – waaronder debat-locatie Georgia – loopt hij achter op Trump, zijn oude en nog altijd weinig populaire rivaal. De grootste twijfel van kiezers is Bidens leeftijd.
Een succesvolle State of the Union, de jaarlijkse presidentiële toespraak, leerde dit voorjaar dat een scherp optreden die zorg kan verlichten. Maar het omgekeerde blijkt ook waar.
‘Wat zég je nou?’ roept een jonge advocaat in pak naar het scherm. Hij wil niet met zijn naam in de krant. ‘Fuck dit land!’ mompelt een blonde zakenvrouw met een cocktail in haar hand. Verbijsterd luistert ze naar de twee mannen. ‘Dat dít onze opties zijn.’
In veel opzichten was dit debat een omkering van vier jaar geleden, toen Biden het als uitdager opnam tegen de zittende president Trump. Toen won Biden. Trump was boos en warrig, wist weinig heldere punten te maken. Maar deze keer, naast de vaak incoherente president, heeft hij het makkelijk.
De oud-president biedt genoeg openingen voor een aanval. Trump liegt stelselmatig, reageert zelden op de voorliggende stelling, en de presentatoren sturen het gesprek naar onderwerpen die hem kwetsbaar maken: abortus, zijn recente veroordeling, zijn wraakzuchtige retoriek, de gewelddadige Capitoolbestorming van 6 januari 2021. Zelfs de vraag of hij straks de verkiezingsuitslag zal accepteren, beantwoordt Trump niet volmondig. Maar Biden weet dat niet te benutten.
De Democraten in Shades of Green raken steeds gefrustreerder. ‘Het is toch gestoord,’ zegt Jude Gross (68), ‘dat Trump zoveel leugens mag verspreiden zonder te worden gecorrigeerd?’
Binnen de 90 minuten van dit debat zijn glimpen te zien van hoe het anders had kunnen verlopen. Als Trumps veroordeling ter sprake komt – voor het afkopen van Stormy Daniels – verliest de oud-president zijn zelfbeheersing. ‘Ik heb nooit seks gehad met een pornoster’, roept hij naar Biden en – tegelijk – de kijkers. In de Ierse pub wordt geklapt en gejoeld.
Trump spuit wilde complottheoriën. Cijfers over geweld en immigratie zuigt hij volledig uit zijn duim. Maar bij Trump weet je tenminste wat hij bedóélt.
Dat ligt anders bij Biden. In plaats van zijn eigen – progressieve – visie voor Amerika af te zetten tegen die van zijn tegenstander, die zich met de week autocratischer betoont, laat de president zich keer op keer in het verleden zuigen. Biden begint over gebeurtenissen uit Trumps presidentschap, jaren geleden, vaak zonder context, waardoor ze de kiezers weinig zullen zeggen.
De thema’s die Amerikanen wél bezighouden, laat Biden liggen. Als er een stelling wordt voorgelegd over abortus, begint Biden zonder duidelijke reden over immigranten – een voorzet die zijn rechtse tegenstander enthousiast inkopt.
Het splitscreen van CNN helpt ook niet. Bidens mond hangt soms open, zijn ogen schieten alle kanten op. Op andere momenten beweegt hij zo weinig dat het beeld aan zijn kant bevroren lijkt. Als Biden spreekt, luistert Trump met gevoel voor theater. De oud-president heeft het zichtbaar naar zijn zin. Hij wel.
‘Eindelijk afgelopen!’, roept een vrouw, hoorbaar opgelucht, als een van de CNN-presentatoren het debat afrondt. De Democraten kijken elkaar verward aan, drankjes in de hand. Wat nu?
‘Dit was geen slamdunk’, zegt Benjamin Yee (40), zelf actief in de lokale politiek. Dit was niet zijn eerste ‘watch party’. Maar wel de meest deprimerende. Dan begint hij naar excuses te zoeken. ‘Ik had gehoopt dat hij luider zou spreken. Maar Biden mompelt vaak.’ Ook anderen zoeken lichtpuntjes. ‘Ik heb iemand in de familie die 102 is geworden, die schreven we ook niet af’, zegt campagnemedewerker Wendy Frank (58). ‘Trump is een verwaande kwast die de wereld alleen kent vanuit zijn limousine.’
Maar David Tapper windt er geen doekjes om. Zijn vertrouwen in Biden is volledig verdampt. ‘Ik ben nu heel bezorgd over onze kansen’, zegt hij. ‘Misschien moeten we toch maar met een andere kandidaat koment. Hoe gaan we anders winnen?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant