Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum willen afdwingen dat de Staat per direct een dwangsom van 50.000 euro per dag moet betalen als er via omwegen toch Nederlandse F-35-onderdelen in Israël terechtkomen.
Liesbeth Zegveld, advocaat namens de mensenrechtenorganisaties, pleitte vrijdag tijdens een kort geding in de rechtbank Den Haag voor de dwangsom.
Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum spanden het kort geding aan wegens niet-naleving van het verbod op de levering van Nederlandse straaljageronderdelen aan Israël. Het gerechtshof Den Haag had dat verbod in februari opgelegd.
Nederland is toen gestopt met de directe levering van F-35-onderdelen aan Israël, maar volgens de organisaties komen deze onderdelen via omwegen alsnog in dat land terecht. Zo zouden onderdelen die vanuit Nederland naar de VS gaan daarna niet meer traceerbaar zijn.
Het is dus mogelijk dat er toch Nederlandse onderdelen in Israël terechtkomen. Volgens landsadvocaat Reimer Veldhuis is dat "niet aannemelijk" en is hier "beperkt risico" op. Bovendien hield het bevel van het hof volgens hem in dat Nederland niet langer onderdelen met eindbestemming Israël mocht exporteren en daar zou de overheid zich aan houden. Daarom vroeg Veldhuis de rechter niet mee te gaan in de eis van de dwangsom.
Zegveld vindt dat de Staat "sjoemelt" met de term eindbestemming en zo het verbod probeert te omzeilen. De overheid moet volgens de organisaties actief voorkomen dat Nederlandse onderdelen in Israël terechtkomen. De organisaties opperen onder meer een track-and-tracesysteem. Maar volgens de Staat is dit niet mogelijk, omdat het te tijdrovend en complex is en de VS niet wil meewerken.
De aanklagers vinden dit bezwaar te makkelijk. Bovendien is het volgens hen wel mogelijk om de onderdelen te traceren. "Als Nederland echt op zijn strepen gaat staan, kan de VS dat niet zo makkelijk van de hand wijzen", zei Zegveld. Zij wijst erop dat Nederland onmisbare F-35-onderdelen maakt en daarmee een goede onderhandelingspositie heeft. Een dwangsom kan volgens Zegveld de Staat aansporen om meer te doen.
Source: Nu.nl algemeen