Om half acht ’s ochtends is hoogleraar privaatrecht Lodewijk Smeehuijzen al op de Vrije Universiteit (VU). Nee, niet omdat de werkdag zo vroeg begint. Het heeft te maken met het ‘veiligheidsaspect’. Hij denkt niet dat er iets zal gebeuren, maar voorzichtig zijn is beter.
Deze week maakte wetenschapsorganisatie KNAW bekend dat 54 wetenschappers tussen eind 2022 en 2023 een vorm van beveiliging kregen. Een ‘groei in activisme en normvervaging in de samenleving’ leidt tot haatuitingen richting academici.
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Zelfs subtiele, onderhuidse dreiging kan een wetenschappelijk debat bijna smoren, zo blijkt deze week in Amsterdam. Voor Smeehuijzen begon het met een artikel dat hij vorig jaar publiceerde in het Nederlands Juristenblad. Vakliteratuur. Degelijke kost.
Maar wel over een gevoelig onderwerp: aansprakelijkheid bij transgenderzorg voor jongeren. Decennia gold Nederland hierin als gidsland. Jongeren die zich als transgender beschouwen, krijgen eerst puberteitsremmers, daarna hormonen en zodra ze meerderjarig zijn een operatie.
Internationaal bestaan er zorgen over deze Dutch approach. Goed onderzoek naar de effectiviteit ontbreekt. In sommige Europese landen, waaronder Engeland, zijn puberteitsremmers zijn voortaan alleen nog onder strenge voorwaarden toegankelijk.
Dit tot woede van transgenderorganisaties. Zij vinden dat jongeren het recht wordt ontzegd om transgender te zijn – om zichzélf te zijn – en dat terwijl rechtse normen en waarden doordreunen in de politiek.
Donderdag organiseerde Smeehuijzen samen met collega’s een conferentie over transgenderzorg aan de VU. Prompt dook zijn naam op in ‘onaangename posts’ op sociale media. Flyers volgden, met zijn foto en die van andere onderzoekers, onder het kopje ‘transfoben’.
‘Psychologisch is dat onaangenaam’, zegt Smeehuijzen, die benadrukt dat hij alleen maar een debat wil over ‘goede zorg’. ‘Je bent geen mens meer, maar transhater. Dat is de klassieke eerste stap naar geweld.’
Terwijl hij binnen zit, staan buiten demonstranten. Jonge mensen, studenten met regenboogvlaggen, in zomerjurken. Hun zorgen zijn invoelbaar: onderdrukking met verwijzing naar wetenschappelijke argumenten, zo ging het vroeger met homo’s, met vrouwen. Laat transgenderjongeren vooral zelf kiezen hoe ze behandeld willen worden, betogen ze.
‘Ik ben werknemer van de VU. Deze conferentie? Niet in mijn naam’, zegt een 29-jarige doctor in de technische informatica, twee poezenoren in het lange haar. ‘Je hoort vaak: transgender zijn is een zwaar proces. Maar het heeft mij ook zoveel vreugde gebracht.’ Hij wil ‘meer de medische kant op’, maar helaas: er is een jarenlange wachtlijst.
Dit sympathieke protest kent een grimmig randje. Vaak valt de naam van Hilary Cass, een kinderarts die onderzoek deed naar de Britse transgenderzorg. Cass, die online wordt bedreigd, is aanwezig bij de VU-conferentie.
‘Fuck Cass’, klinkt het vanaf het podium. En ook: ze heeft ‘jong trans bloed’ aan haar handen. ‘Murderers at the conference!’ Een inspreker begint over ‘taart en milkshakes’, met de implicatie dat je daarmee zou kunnen gooien.
De wereld van de demonstranten en die van het grijze universiteitsgebouw is door de politie en beveiligers van elkaar gescheiden. Want ja, het bezoeken van de conferentie is strikt op uitnodiging. Wat binnen wordt gezegd, komt niet zomaar naar buiten.
Dat is ongewenst, beaamt Smeehuijzen door de telefoon, ‘je wilt dat wetenschap zo breed mogelijk verspreid wordt’, maar in deze maalkolk van dreiging, controverse en emoties blijkt een besloten bijeenkomst het hoogst haalbare. Transgenderzorg als 21ste-eeuws taboe-onderwerp.
Een geheim debat! Vreer Verkerke, woordvoerder van de demonstranten – ‘zoals de wind waait, waait mijn gender’ – vindt het juist daarom een goede zaak om foto’s van de organisatoren te verspreiden. ‘Toon dat je voor je standpunten staat.’ Een veiligheidsrisico? ‘Flauwekul. Dan zou je van niemand meer een portret mogen uitdelen.’
Natuurlijk is het allemaal anders bedoeld, maar toch: zo worden wetenschappers dus monddood gemaakt.
a.vanes@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant